បានជាអាឡឺម៉ង់បែកបាក់ពីព្រោះ ៖ • ការប្រឈរមុខដាក់គ្នារវាងមហាអំណាចទាំងពីរសហភាពសូវៀតនិងសហរដ្ឋអាមេរិច • សន្និសីទយ៉ាល់ដែលបែងចែកប្រទេសអាឡឺម៉ង់ជា៤តំបន់ត្រួតត្រាដើម្បីប្រទេសនេះមានសិទ្ធិបង្កសង្រ្គាមទៀត • នៅថ្ងៃទី១២ ខែមិថុនា ឆ្នាំ ១៩៤៨។

វិបត្តិអ៊ុលស្ទ័រជាវិបត្តិសម្រាប់ប្រទេសអង់គ្លេស។ ប្រទេសអង់គ្លេសដោះស្រាយដូចជា៖ អង់គ្លេសដោះស្រាយដោយរដ្ឋាភិបាលអង់គ្លេសបានបើកសេដ្ឋកិច្ចចរចារជាមួយចលនាកងទ័ពសាធារណៈរដ្ឋអៀរឡង ដើម្បីបញ្ចប់ជំលោះនៅទីក្រុងបែលហ្វាលនៅឆ្នាំ១៩៩៨។ វិបត្តិនេះបានបញ្ចប់ដោយអង់គ្លេសបានបង្កើតរដ្ឋាភិបាលមួយដែលមានសមាជិកពីនិកាយ។

ខ្មែរក្រហមបានបែងចែកប្រជាជនជា ពីវណ្ណៈគឺ ៖ • ប្រជាជនមូលដ្ឋាន ឬ ប្រជាជនចាស់ • ប្រជាជនថ្មី ឬ ពូក១៧ មេសា។

ពណ៌នាពីការខិតខំចរចាររកសន្តិភាព និងការបង្រួបបង្រួមជាតិនៅកម្ពុជាៈ សម្តេចនរោត្តម សីហនុ • ជាអ្នកផ្តួចផ្តើមឲ្យមានការចរចាររកសន្តិភាព • ជាប្រធានក្រុមប្រឹក្សាជាតិជាន់ខ្ពស់ • ជាអ្នកចុះហត្ថលេខាលើសន្ធិសញ្ញាសន្តិភាព ក្រុងប៉ារីសថ្ងៃទី ២៣ តុលា ១៩៩១ • ជាអ្នកបង្រួបបង្រួមជាតិ • ជាអ្នកផ្សះផ្សារជាតិដោយការផ្សះផ្សារវិបត្តិក្រោយការបោះឆ្នោត ១៩៩៣ ដែលកើតចេញពីការដណ្តើមឥទ្ធិពលគ្នារវាងបក្សហ្វុនស៊ីប៉ិច និងបក្សប្រជាជនកម្ពុជាបង្កើតជារដ្ឋាភិបាលចម្រុះ • ជាអ្នកផ្សះផ្សាររាល់វិបត្តិនយោបាយក្រោយការបោះឆ្នោត ១៩៩៣.២០០៣ សម្តេចហ៊ុនសែន • ជាអ្នកផ្តួចផ្តើមឲ្យមានការចរចាររកសន្តិភាព • ជាអ្នកចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចព្រមព្រៀងក្រុងប៉ារីស ( ២៣ តុលា ១៩៩១ ...

មូលហេតុនៃការបែកបន្ទាយលង្វែកដោយសារ៖ • ព្រះរាជាសត្ថាទី១ ទៅជួយរំដោះក្រុងអយុធ្យាពិការត្រួតត្រារបស់កុមារ • សៀម រមិលគុណប្រើល្បិចបញ្ចូនសង្ឃមកយកការណ៍និងប្រើល្បិចបាចប្រាក់ដួង • វបត្តិផ្ទៃក្នុង រាជវង្សា នុវង្ស នាម៉ឺនសព្វមុខមន្រ្តី និងរាស្រ្តមិនពេញចិត្តនឹងព្រះសត្ថាទី១ • ប្រជារាស្រ្ត នាំគ្នាកាប់ឆ្ការឬស្សី • សាមគ្គី ប្រជាជនគ្មានឯកភាពជាតិ ។

សីលប្រាំនៅក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនាមានៈ • បាណាៈ វៀរចាកការសម្លាប់ • អទិន្នាៈ វៀរចាកការលួចទ្រព្យសម្បត្តិអ្នកដទៃ • កាមេៈ វៀរចាកការលួចប្រពន្ធ កូនអ្នកដទៃ • មុសាៈ វៀតចាកការនិយាយកុហក • សុរាៈ វៀរចាកការសេពគ្រឿងស្រវឹង ។