ប្រជាជនរស់នៅក្នុងភាពក្រីក្រ បណ្តោយមកពីកត្តាគឺ ៖ កត្តាខ្លួនឯង • មិនចេះអក្សរ ខ្វះចំណេះដឹង ចំណេះដឹងទាប ខ្វះការរៀនសូត្រ រៀនសូត្រមិនបានជ្រៅជ្រះ • អសម្ថភាព សមត្ថភាពទាប ជំនាញខ្សោយ • ខ្វះការច្នៃប្រឌិត ខ្វះគំនិតផ្តួចផ្តើម • ខ្ជិល ខ្វះភាពម្ចាស់ការ • ខ្វះចំណូលបន្ថែម រកកម្រៃបានតិច • ដើ់មទុនតិច • ចំណាយទៅលើកូនខុសខ្ទង់ • សុខភាពមិនល្អ ឈឺច្រើន • ខ្វះគំនិត ខ្ជះខ្ជាយ • ទំនើង ...

យុវជនជាអ្នកដឹកនាំត្រូវមានលក្ខណៈដូចតទៅ ៖ • មានចំណេះដឹងសមស្របនឹងតម្រូវការសង្គម និងមានបទពិសោធន៍ • មានសុខភាពល្អ កាយសម្បទាមាំមួន • មានភាពឈ្លាសវៃ ចេះស្គាល់កាលៈទេសៈ ចេះបត់បែនតាមសភាពការណ៍ • មានសមត្ថភាពអាចជំនួសមនុស្សចាស់បាន • មានសីលគុណធម៌ ស្មោះត្រង់ មានឧត្តមគតិ គិតប្រយោជន៍រួមជាធំ មានមនសិការការងារ • មានសាមគ្គីភាពទូលំទូលាយ មានវិធានការទប់ស្កាត់ទាន់ពេលនូវអ្វីដែលនិងអាចកើតមានឡើង • មានសុភវិនិច្ឆ័យ វិភាគគ្រប់ជ្រុងជ្រោយ មិនអត្តនោម័តអគតិ មិនប្រកាន់អស្មិមានៈ ចេះស្តាប់មតិអ្នកដទៃ ពោលគឺមានគំនិតរិះគិត និងគំនិតអធ្យាស្រ័យ • មានកលសល្យក្នុងការដឹកនាំ ...

ដែលហៅថា យុវជនគឺជាមនុស្សដែលស្ថិតនៅចន្លោះវ័យក្មេង និងវ័យចាស់ ។

ដើម្បីឲ្យលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ មានលក្ខណៈពេញលេញ តើត្រូវមានគោលការណ៍ដូចតទៅ៖ • ការចូលរួមពីពលរដ្ឋ • ការស្មើភាព • ការយោគយល់ ការអនុគ្រោះគ្នា • សេរីភាពខាងសារព័ត៌មាន • ការទទួលខុសត្រូវ • តម្លាភាព • ការបោះឆ្នោតដោយសេរី និងយុត្តិធម៌ • សេរីភាពខាងសេដ្ឋកិច្ច • យន្តការទប់ស្កាត់ការប្រើប្រាស់់អំណោចដោយរំលោភ • មានបក្សច្រើន • មានគណបក្សប្រឆាំង… ។

ព័ត៌មានដែលពុំគួរចុះផ្សាយរួមមានខាងក្រោម ៖ • ព័ត៌មានដែលធ្វើឲ្យអន្តរាយដល់សន្តិសុខជាតិ • អន្តរាយដល់ទំនាក់ទំនងប្រទេសដទៃ • មានការរំលោភបំពានសិទ្ធិបុគ្គលម្នាក់ៗ ដោយរាប់ទាំងសំណុំរឿងមន្រ្តីរាជការ សំណុំរឿងនយោបាយ និងឯកសារសម្ងាត់របស់ជាតិជាដើម • មានការលាតត្រដាងឯកសារសម្ងាត់ផ្នែកពាណិជ្ជកម្ម ផ្នែកហិរញ្ញរត្ថុរបស់បុគ្គល ឬអង្គភាពចំណាយនិងលាតត្រដាងពីបទបញ្ជា ឬការត្រួតពិនិត្យរបស់ស្ថាប័នហិរញ្ញរត្ថុ • ប៉ះពាល់ដល់សិទ្ធិជនណាម្នាក់ ដែលនាមឲ្យមានការជំនុំជម្រះក្តីដោយអយុត្តិធម៌ • មានគ្រោះថ្នាក់ដល់មន្រ្តីដេលអនុញ្ញាតច្បាប់ ឬត្រូវបំពេញបេសកម្មរបស់ខ្លួន • ព័ត៌មានដែលប៉ះពាល់ដល់សណ្តាប់ធ្នាប់សាធារណៈដោយញុះញង់ដោយផ្ទាល់ឲ្យមនុស្សម្នាក់ ឬច្រើននាក់ប្រព្រឹត្តអំពើ់ហឹង្សា…។

ក្រមសីលធម៌សារព័ត៌មានរួមមានដូចខាងក្រោម ៖ • គោរពសច្ចធម៌ និងគោរពសិទ្ធិយល់ដឹងរបស់សាធារណៈជន • ត្រូវផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មានទាំងឡាយដោយសុចរិតព្រមទាំងធ្វើអត្ថាធិប្បាយ ឬរិះគន់ឲ្យបានត្រឹមត្រូវ និងស្របតាមគតិយុត្តិ • ត្រូវរាយការណ៍ពីអ្វីដែលខ្លួនបានដឹងពីប្រភព ដើមតែប៉ុណ្ណោះ ។អ្នកសារព័ត៌មានមិនត្រូវបំបាត់ចោលព័ត៌មានសំខាន់ៗ ឬក្លែងបន្លំ ឯកសារផ្សេងៗឡើយ • ត្រូវកែលម្អព័ត៌មានណាដែលមានលក្ខណៈមិនជាក់លាក់ ឬអាចបណ្តោយឲ្យភ័ន្តច្រឡំ • ប្រើវិធីសុចរិតត្រឹមត្រូវ កុំស្វែងរកព័ត៌មានណាដែលញុះញង់ឲ្យ មានការប្រកាន់ពូជសាសន៍ ពណ៌ សម្បុរ ភេទ ភាសា ជំនឿ សាសនា មតិ ឬ ...

សិទ្ធិនិងសេរីភាពខុសគ្នាត្រង់ថា ៖សិទ្ធិសំដៅលើការទាមទារអ្វីៗដែលមនុស្សត្រូវតែមានជាចាំបាច់ ដើម្បីឲ្យការរស់នៅរបស់ខ្លួនមានភាពសមរម្យថ្លៃថ្នូរជាមនុស្ស ។រីឯ សេរីភាពសំដៅលើអ្វីៗដែលមនុស្សចង់បាន ចង់ធ្វើដោយគ្មានការគៀបសង្កត់ និងបង្ខិតបង្ខំពីជនណាមួយ ឬក្រុមណាមួយឡើយដូចជាសេរីភាពក្នុងការជ្រើសគូរស្រករ ការបញ្ចេញមតិ ឬ ការកម្សាន្តជាដើម តាមការសម្រេចចិត្តដោយខ្លួនឯងតាមឆន្ទៈនិងឥរិយាបថរបស់ខ្លួន ។