ធាតុផ្សំនៃវប្បធម៌មានដូចខាងក្រោម ៖ • និមិត្តសញ្ញា ជាអ្វីមួយដែលជានិមិត្តរូបដែលតំណាងឪ្យអ្វីផ្សេងទៀតជាច្រើន ។ • ភាសា ជាមធ្យោបាយដែលធ្វើឪ្យមនុស្សយើងអាចផ្ទេរ និងបង្កើតបាននូវនិមិត្តសញ្ញាណីជំនាន់មួយទៅជំនាន់មួយទៀត ហើយភាសាក៏ធ្វើឪ្យមនុស្សមានការផ្លាស់ប្ដូរទស្សនៈ គំនិត ការព្រួយបារម្ភ បំណងប្រាថ្នា និងបទេពិសោធន៍ជាមួយគ្នា ។ • តម្លៃ ជាស្ដង់ដាទាំងឡាយណា ដែលក្រុមឬ សង្គមមួយកំណត់ពីអ្វីមួយដែលសង្គមមួយចាត់ទុកថាសមរម្យ និងល្អ ។ • បទដ្ឋាន ជាវិធានដែលរួមចំណែកក្នុងការដាក់កំរិតចំពោះឥរិយាបថរបស់បុគ្គលឪ្យអនុវត្តតាមខ្នាតគំរូសង្គមអំពីអ្វីដែលសង្គមអាចយកបានឬមិនបាន ហើយបទដ្ឋានបង្កើតឡើងដើម្បីការពារសណ្ដាប់ធ្នាប់សង្គមទាំងមូលឪ្យមានសន្ដិសុខ ។ • Sanctions ...

មនុស្សទាំងអស់គ្នាសិទ្ធិជាម្ចាស់កម្មសិទ្ធិព្រោះថា មនុស្សគ្រប់រូប ទោះជាបុគ្គលក្ដីមានម្ចាស់កម្មសិទ្ធិ ។ គ្មានជនណាម្នាក់ត្រួវបានមដករហូតកម្មសិទ្ធិម្ចាស់កម្មសិទ្ធ ។ គ្មានជនណាម្នាក់ត្រូវបានដករហូតកម្មសិទ្ធិដោយបំពានឡើយ ។

ក្នុងឋានៈជាអ្នកអប់រំមួយរូប ដើម្បីការពារវប្បធម៌អរិធម៌ខ្មែរត្រូវធ្វើដូចជា ៖ • ខិតខំស្វែងយល់ឪ្យបានច្បាស់ ពីវប្បធម៌របស់ខ្លួនឯង • រាល់ការប្រព្រឹត្តបរចាំថ្ងៃត្រូវស្របនឹងវប្បធម៌របស់យើង • ធ្វើការផ្សព្វផ្សាយជូនសាធារណៈជនឪ្យបានដឹងនឹងយល់ពីតម្លៃវប្បធម៌របស់ខ្មែរយើង • ខិតខំស្រាវជ្រាវពីកម្រងវប្បធម៌ អរិយធម៌ • ត្រូវបង្រៀនសិស្សបន្ដវប្បធម៌ដយើងទៅដល់សិស្សតែត្រូវមានភស្តុតាងច្បាស់លាស់ ។

ដើម្បីពង្រឹងសន្តិភាពពិភពលោក មនុស្សត្រូវមានសីលធម៌ពិភពលោកដូចតទៅ ៖ • រាប់អានគ្នាជាបងប្អូនជាមួយជនជាតិដទៃ ដោយមិនប្រកាន់ពូជសាសន៍ សញ្ជាតិ សាសនា ឬពណ៌សម្បុរឡើយ • ជួយចែករំលែកនៅទុក្ខសោក និងផ្តល់ជំនួយតាមលទ្ធភាពចំពោះប្រជាជននៃប្រទេស ដែលរង់គ្រោះនិងក្រីក្រ • រួមសហការណ៍ពង្រីកសេដ្ឋកិច្ច វប្បធម៌នយោបាយ ជាប្រទេសជិតខាងក្នុងតំបន់ និងនៅលើសកលលោក • ដោះស្រាយបញ្ហា និងជម្លោះដោយសន្តិវិធីដោយមិនប្រើហឹង្សា ឬអាវុធយុទ្ធភ័ណ្ឌជាតិផ្ទុះ • សាមគ្គីជាតិ និងអន្តរជាតិ និងមានទំនាក់ទំនងល្អជាមួយប្រទេសជិតខាង ជនបរទេស ដែលមកស្នាក់នៅស្របច្បាប់ក្នុងប្រទេស ។

សីលធម៌ចែកចេញជា៥ គឺ ៖ • សីលធម៌ផ្ទាល់ខ្លួន • សីលធម៌គ្រូសារ • សីលធម៌វិជ្ជាជីវៈ • សីលធម៌សង្គម • សីលធម៌ពិភពលោក ។

ដែលហៅថាសីលធម៌ គឺជាក្បួនច្បាប់គន្លងដ៏ល្អសម្រាប់អប់រំទូន្មានប្រៀនប្រដៅមនុស្សឲ្យដើរទៅរកផ្លូវល្អ។

ការបោះឆ្នោតឃុំ សង្កាត់ នៅក្នុងព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាមានអាណត្តិចំនួន ៤ឆ្នាំ ។ ចំនួននិងសមាសភាពក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់ អាចមាន ៥នាក់ ៧នាក់ និង១១នាក់ ។ ចំនួនក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់ ៖ • មេឃុំ ឬចៅសង្កាត់ • ជំទប់ទី១ ឬហៅថាសង្កាត់រង់ទី១ • ជំទប់ទី២ ឬហៅថាសង្កាត់រង់ទី២ • សមាជិក ក្រុមប្រឹក្សាឃុំសង្កាត់ ។

មូលហេតុអ្វីដេលនាំឲ្យមានការជួញដូរ ផ្លូវភេទមាន ដូចខាងក្រោម ៖ • ជីវភាពក្រីក្រ • អវិជ្ជា ឬល្ងង់ ពុំមានការគិតពិចារណាល្អិតល្អន់ • អំពើហឹង្សាក្នុងគ្រួសារ • ការសេពគ្រឿងញៀន • ការសេពគប់មិត្តមិនល្អ • ការអនុវត្តច្បាប់ នៅធូរលុង • អយុត្តិធម៌សង្គម • ខូចចិត្ត មានវិបត្តិស្នេហា • គ្មានការងារធ្វើ ឬមុខរបរចិញ្ចឹមជីវិត ។

ការបាត់បង់ការងារធ្វើ បានផ្តល់ផលអាក្រក់ដល់បុគ្គលខ្លួនឯង គ្រួសារ សង្គម យ៉ាងខ្លាំង ។ ចំពោះបុគ្គលផ្ទាល់ខ្លួន • ខូចចិត្ត បាក់ទឹកចិត្ត • បាត់បង់កិត្តិយស ភាពថ្លៃថ្នូរ និងក្តីអាម៉ាសមុខ • បាត់បង់ប្រាក់ចំណូល • បាត់បង់មិត្តភក្តិ • បាត់បង់មនុស្សជាទីស្រឡាញ់ ឬថយចុះនូវការរាប់អានពីអ្នកដទៃ • ហ៊ានប្រព្រឹត្តអំពើអាក្រក់ ឬប្រព្រឹត្តផ្ទុយនិងច្បាប់ ចំពោះគ្រួសារ • បាត់បង់ប្រាក់ចំណូល ឬប្រាក់កម្រៃ • កើតមានអំពើហឹង្សាក្នុងគ្រួសារ • កើតមានជម្លោះរវាងគ្នានិងគ្នា • ខ្វះសុភមង្គល • កូនៗអាចបាត់បង់ការសិក្សា

អ្នកលដឹកនាំល្អប្រកបដោយសម្បទា ៣យ៉ាងគឺ ៖ ក. កាយសម្បទា • មនុស្សមានសរីរាង្គពេញលក្ខណៈ • សុខភាពល្អ ខ. ប្រាជ្ញាសម្បទា • មានសមត្ថភាព • មានប្រាជ្ញាឈ្លាសវៃ • ចេះកំណត់គោលដៅច្បាស់លាស់ និងធ្វើផែនការ • តាមដានត្រួតពិនិត្យ • មានភាពជាអ្នកដឹកនាំ • អាចរកសេចក្តីសុខជូនអ្នកក្រោមបង្គាប់ខ្លួន • ក្លាហាន • មានចំណេះដឹងខ្ពស់ គ. សីលសម្បទា • មានគុណធម៌ • ស្មោះត្រង់ចំពោះពលរដ្ឋ និងប្រទេសជាតិ • គិតប្រយោជន៍រួមជាងប្រយោជន៍័ផ្ទាល់ខ្លួន • មានឧត្តមគតិជាតិ • គ្មានគំនិតបក្សពួកនិយម ...