ក្នុងសង្គមអេស៊ីបបុរាណ គេចែកមនុស្សជាវណ្ណៈជាច្រើនរួមមាន ៖ • ព្រះចៅផារ៉ាអុង ៖ ព្រះអង្គមានវណ្ណៈខ្ពង់ខ្ពស់បំផុត ដោយមានជំនឿថាព្រះអង្គជាបុត្ររបស់អាទិទេព ។ ព្រះចៅផារ៉ាអុងជាងវតា ឬជាតំណាងព្រះអាទិទេពពីរអង្គគឺ ព្រះអាទិទេពហូរុស និង ព្រះអាទិទេព រ៉ា ។ • បុព្វជិត ៖ បុព្វជិត ជាអ្នកធ្វើការទាក់ទង់រវាងអាទិទេព និងព្រះចៅផារ៉ាអុង ។ប្រជារាស្រ្តទូទៅក៏ត្រូវពឹងពាក់បុព្វជិត ដើម្បីរៀបចំពិធិផ្សេងៗខាងសាសនា ។ • មន្រ្តី ៖ ...

ដែលហៅថា កាមរូបារម្មណ៍ គឺជារូបារម្មណ៍ដែលមាននៅក្នុងអត្ថបទកំណាព្យក្តី ប្រលោមលោកក្តី ឬចម្រៀងក្តីដោយអ្នកនិពន្ធបានប្រើប្រាស់នូវពាក្យពេចន៍ ឃ្លាប្រយោគធ្វើឲ្យអ្នកអាន អ្នកស្តាប់មានអារម្មណ៍ព្រឺព្រួច ស្រើបស្រាលក្នុងផ្លូវកាម តាមការរៀបរាប់របស់អ្នកនិពន្ធ ។

កាមរូបបារម្មណ៍មាន៣ ប្រភេទ រួមមាន៖ ក. កាមរូបបារម្មណ៍ដែលកើតចេញតាមរយៈការប្រើប្រាស់ពាក្យសម្តីពីរោះថ្នាក់ថ្នម ឧទាហរណ៍៖ • អូនសម្លាញ់ • មាសស្នេហ៍ • ម្ចាស់ចិត្ត • ប្រុសបណ្តូលចិត្ត • នួនល្អង • ប្រុសពន្លក • ព្រលឹងថ្លើមថ្លៃ • ឆោមស្នេហ៍ • ពៅព្រលឹង • មាសមេ • ព្រលឹងមាសអើយ • កំពូលជីវិត… ។ ខ. កាមរូបារម្មណ៍ដែលកើតចេញតាមរយៈការរៀបរាប់ពីសកម្មភាពរបស់តួអង្គ ឧទាហរណ៍៖ • រឿងទុំទាវ • រឿងកាកី

ដែលហៅថា វេទនា ឬចេតនារូបារម្មណ៍ គឺជារូបារម្មណ៍ ដែលកើតចេញពីការប្រើប្រាស់នូវពាក្យពេចន៍ ឃ្លា ប្រយោគរៀបរាប់ ដើម្បីធ្វើការបង្ហាញអំពីមនោសញ្ចេតនារំភើបសប្យាយរីករាយ ទុក្ខ សោក កម្សត់ ព្រាត់ប្រាស់ បំណងប្រាថ្នា ភាពអស់សង្ឃឹម ការខកចិត្តអ្វីមួយជាដើម ។

ចេតនារូបារម្មណ៍ក្នុងអត្ថបទអក្សរសិល្ប៍ចែកចេញជា៣ ប្រភេទគឺ៖ • ចេតនា ឬវេទនារូបារម្មណ៍ដែលស្តែងចេញពីមនោសញ្ចេតនាទូទៅ ។ • ចេតនា ឬវេទនារូបារម្មណ៍ដែលស្តែងចេញពីមនោសញ្ចេតនាចំពោះសង្គម។ • ចេតនា ឬវេទនារូបារម្មណ៍ ដែលស្តែងចេញ ពីការមានជំនឿយ៉ាងមុតមំាទៅលើអ្វីមួយ ។

ដែលហៅថាបញ្ញារូបារម្មណ៍ គឺជារូបារម្មណ៍ដែលកើតចេញអំពីការត្រិះរិះពិចារណា សង្កេត វិភាគ ទៅលើបញ្ហាដោយការប្រើបញ្ញានិងស្មារតីភ្ងាក់រឮក ។ ឬជារូបារម្មណ៍ដែលទាក់ទង់យ៉ាងជិតស្និទ្ធជាមួយនឹងប្រធានអារម្មណ៍ ។

អច្ឆរិយៈ គឺសម្តៅទៅលើភាពអស្ចារ្យប្រសើរ ខ្ពង់ខ្ពស់ហួសពីការស្មានដែលមនុស្សធម្មតានៅលើផែនដីពុំអាំចធ្វើទៅបាន ។ ចំណែកឯអច្ឆរិយៈនៅក្នុងកំណាព្យ ឬស្នាដៃអក្សរសិល្ប៍គឺសម្តៅទៅលើភាពអស្ចារ្យ ហួសពីការពិតជាក់ស្តែងដែលមនុស្សពុំដែលធ្លាប់បានជួបប្រទះ ។

គេចែកអច្ឆរិយៈជា៣ ប្រភេទរួមមាន៖ • អច្ឆរិយៈក្នុងតួអង្គ • អច្ឆរយៈក្នុងពេលវេលា • អច្ឆរិយៈក្នុងទីកន្លែង ។

អច្ឆរយៈក្នុងតួអង្គគឺជា ភាពអស្ចារ្យដែលបានបង្កើតតួអង្គ ឲ្យមានលក្ខណៈខ្ពស់អស្ចារ្យខុសប្លែកពីមនុស្សធម្មតា រួមមានទេវៈ អារក្ស អ្នកតា ធម្មជាតិ ព្រលឹងអរូបីយ ជាដើម ។ ឧទាហរណ៍ ៖ • ព្រះរាមលើកធ្នូ… • ដើមឈើចេះនិយាយ… • ផ្ការាំទឹករាំ…. • ក្របីធ្វើសង្គា្រម… • ក្រពើវេទមន្ត… • ហនុមានប្រែដំណែងខ្លួន …។

អច្ឆរិយៈក្នុងពេលវេលា គឹសម្តៅទៅលើការកំណត់រយៈពេលមួយនៃ ដំណើររឿងហេតុណាមួយ ដោយមានលក្ខណៈឃ្លាតគ្នាពីបញ្ហាធម្មតារបស់មនុស្ស ។ ឧទាហរណ៍ ៖ • បិសាចកញ្រ្ជោងអាយុ១០០០ឆ្នាំ…. • ផ្លែអសង្ខ័យដុះបាន១០០០០ឆ្នាំ …. • ហនុមានជាប់ឃ្លាំង៥០០ឆ្នាំ…. • ព្រះលក្ស្មណ៍អត់ផ្ទំ១៤ឆ្នាំ…. ។