ព្រះរាជាល្បីៗនិងស្នាព្រះហស្តរបស់ព្រះអង្គ ៖ • ព្រះបាទភវ័រ្មនទី១ ( ៥៥០ – ៦០០នៃគ.ស ) ព្រះអង្គជាបុត្ររបស់ស្ដេចវីរវ័រ្មន និងចៅរបស់ព្រះបាទរុទ្រវ័រ្មន ។ ព្រះបាទភវ័វ័្មនទី ១ បានរំដោះចេនឡាពីអាណាចក្រភ្នំ និងយកនគរភ្នំដាក់ជាចំណុះអាហារចក្រចេនឡាវិញ ។ ព្រះអង្គបានកសាងរាជធានីភវបុរៈ ( វត្តភូ ) ប្រាសាទវត្តភូ ប្រាសាទបារាណ (ស្ទឹងត្រែង) អាស្រមមហាឬស្សីនៅជើងភ្នំដា (តាកែវ) ...

ប្រពៃណីរៀបការនិងបុណ្យសពនៅនគរភ្នំនិងចេនឡា ៖ • ប្រពៃណីរៀបការគឺមិនដូចគ្នាទេ ព្រោះអ្នកស្រុកនគរភ្នមបើកសិទ្ធិឪ្យកូនប្រុសស្រីរើសគូស្រករដោយខ្លួនឯង ។ ចំណែកនៅចេនឡាគឺកូនកំលោះទៅស្ដីដណ្ដឹងកូនក្រមុំ ពេលរៀបការរួចឪពុកម្ដាយកូនស្រីកូនប្រុសចែកទ្រព្យសម្បត្តិតាមធនធានដែលគេមានឪ្យទៅគ្រួសារថ្មីរួចបែកផ្ទះរស់នៅដោយឡែក ។ • ប្រពៃណីបុណ្យសព្វមានលក្ខណៈដូចគ្នាមួយចំនួន និងខុសគ្នាមួយចំនួន គឺនៅនគរភ្នំពិធីរំលាយសពមានបួនបែបគឺ កប់ ដុត (បូជា) ចោលក្នុងព្រៃ និង ក្នុងទឹក ។ បើមានសមាជិកក្នុងគ្រួសារស្លាប់ញាតិនៃសពត្រូវកោរសក់ កោរពុកមាត់ ពុកចង្កា និងកាន់ទុក្ខ ។ ចំណែកនៅចេនឡាគឺពិធីបុណ្យសព កូនទាំងអស់នៃសពត្រូវកោរសក់ អត់បាយប្រាំពីរថ្ងៃ ...

មូលហេតុដែលធ្វើឪ្យពួកគេជ្វាចូលត្រួតត្រាចេនឡាទឹកលិច គឺ ៖ • ចេនឡាលិចមិនអាចរក្សាឯកភាពជាតិបាននយូរអង្វេង ក៏បែកខ្ញែកជារដ្ឋបុរីតូចៗយ៉ាងតិចចំនួន ៥ ទៀតដុចជា សម្ភុបុរៈ អនិនិ្ទត្យបុរៈ ពាលាទិត្យបុរៈ សក្រានកាបុរៈ អាមូហបុរៈ …។ រាជធានីរបស់ចេនឡាទឹកលិចនៅសម្ភុបុរៈ ( ក្រចេះ ) ។ ព្រះរាជាដែលត្រូវគ្រប់រាជ្យនៅចេនឡាទឹកលិចគឺព្រះបាទបុស្ករាក្ស ដែលជាប់ញាតិវវង្សនឹងព្រះបាទហ៊ុន ទៀន ព្រះនាងលីវយី ។ • នៅស.វទី ៨ ...

ជីវភាពរស់នៅរបស់អ្នកស្រុកនគរភ្នំនិងចេនាឡាខុសគ្នាដូចជា ៖ ជីវភាពរស់នៅរបស់អ្នកស្រុកនគរភ្នំ ៖ • ប្រជារាស្រ្ដរស់នៅប្រមូលផ្ដុំគ្នាជាភូមិ មានផ្ទះពី ៥០ ទៅ ៦០ ខ្ទង សង់ផុតពីដី • នៅមុខភូមិមានស្រះទឹកមួយប្រើរួមគ្នា • អ្នកស្រុកនគរភ្នំមានសម្បុរខ្មៅស្រអែម កម្ពស់មធ្យម ១.៦២ ម៉ែត្រ សក់រួចអង្គារដី ពាក់ក្រវិលទាំងប្រុសទាំងស្រី • អ្នកក្រស្លៀកចងក្បិចលែងខ្លួនទទេ ( ប្រុស ) បើស្រីស្លៀកចោមពុង • ពួកគេដើរជើងទទេ • ផ្ទះគ្មានសម្ភារៈតុបតែង

របរកសិកម្មនិងនេសាទនៅសម័យអង្គរ ៖ ប្រជារាស្រ្ដខ្មែរភាគច្រើនប្រកបរបរកសិកម្មនិងនេសាទ ។ ក. របបកសិកម្ម ទំនាបនៅជុំវិញបឹងទន្លេសាប ពុំមានផ្ទៃដីធំធេងប៉ុន្មានទេ តែជាដីសម្បូរជីជាតិ ។ ដីទំនាបមួយភាគធំត្រូវលិចទឹកនៅរដូវវស្សា ប្រជារាស្រ្ដយើងអាចធ្វើស្រែបានតែនៅរដូវប្រាំងប៉ុណ្ណោះ ។ ប៉ុន្ដែតំបន់ខ្លះគេធ្វើស្រូវឡើងទឹក ឬស្រួវពង្រោះដែលឪ្យផលពីរ ឬ បីដងក្នុងមួយឆ្នាំ ។ ចំណែកដិស្ថិតនៅតំបន់ខ្ពស់ គេធ្វើស្រូវវស្សា ដោយពឹងផ្អែកលើទឹកភ្លៀង ប្រព័ន្ធប្រលាយ ឬ ជារាស្រ្ដខ្មែរបានគ្រប់គ្រាន់ ហើយអាចធានចំពោះចំណាយផ្សេងៗរបស់ពលរដ្ឋទៀតផង ។ ...

រៀបរាប់ពីកំណើតទឹកដីខ្មែរនិងជនជាតិខ្មែរ ៖ ក. ដើមកំណើតទឹកដីខ្មែរ នៅស័កទី ១ ភូមិភាគអាស៊ីអាគេ្នយ៍បានប្រទះចនឹងពំនើងផ្នត់ពីរគឺ កាឡេដូន្យាងនិងអ៊ែរស៊ីន្យាង ដែលបង្កើតឪ្យមានជួរភ្នំនិងខ្ពង់រាបនានានៅពាសពេញទឹកដីខ្មែរពីបុរាណសព្វថ្ងៃ ។ ប៉ុន្ដែពំនើងផ្ដត់ទាំងពីនេះ ត្រូវលិចទៅវិញរហូតដល់ចុងស័កទី៣ ។ នៅដើមស័កទី ៤ ...

គេចែកយុគសម័យ ៣ គឺ ៖ • យុគថ្មបំបែក ( ៦០០០០០ – ១២០០០ ឆ្នាំមុន គ.ស ) • យូឲុគថ្មរំលីង ឬ សំលៀង ( ៨០០០ – ២០០០ឆ្នាំមុន គ.ស ) • យុគលោហៈ ( ២០០០ – ...

ស្ថាននីយបុរេប្រវត្តិ យុគ និងអរិយធម៌ គឺ ៖ ក. ស្ថានីយយុគថ្មបំបែក ( ៦០០០០០ – ១២០០០ ឆ្នាំមុន គ.ស ) • ស្ថានីយយុគថ្មបំបែករកឃើញដោយ លោក សូរាំងនៅឆ្នាំ ១៩៦៣ មានស្ថានីយស្រែស្បូវ ឆែ ស្រែឬស្សី កន្ទួត ព្រែកទេរ ខ្សឹម ...

ខ្មែរយើងមានវប្បធម៌ជាតិមុនឥណ្ឌាចូលស្រុក ដោយសំអាតលើ ការជីកកាយរកឃើញស្ថានីយ នានាដែលបញ្ជាក់ថានៅលទឹកដីខ្មែរយើង ចូលមកស្រុកខ្មែរនៅអំឡុង ស.វទី១ នៃគ.ស ។ ដូចនេះខ្មែរយើងមានវប្បធម៌ផ្ទាល់ខ្លួនប្រចាំជាតិ តាំងពិសមុនឥណ្ឌាចូលស្រុកខ្មែរយើង ។

អរិយធម៌ខ្មែរនគរភ្នំរុងរឿងណាស់ ព្រោះនៅសម័យនោះខ្មែរមានវប្បធម៌ សាសនា ទំនៀមទម្លាប់ រដ្ឋបាល និងសេដ្ឋកិច្ចមានការរីកចម្រើនណាស់ ។ តួយ៉ាងខ្មែរមានកំពង់ផែអន្ដរជាតិអូរកែវ ( កម្ពុជាក្រោម ) ជាភស្ដុតាងបញ្ជាក់ពីសកម្មភាពខ្មែរមានទំនាក់ទំនងជាមួយប្រទេសមួយចំនួនដូចជា រ៉ូម ពែក អ៊ីរ៉ង់ ចិន ឥណ្ឌា ។