កិច្ចព្រមព្រៀងបញ្ចប់វិបត្តិនយោបាយនៅកម្ពុជា ត្រូវបានធ្វើឡើងនៅថ្ងៃទី ២៣ តុលា ១៩៩១ នៅទីក្រុងប៉ារិស ប្រទេសបារាំង ។ ប្រទេសនិងស្ថាប័នដែលបានចូលរួម មានដូចជា ៖ • មកពីអាស៊ីមានប្រទេស ចិន ជប៉ុន ឥណ្ឌា ឥណ្ឌូនេស៊ី ម៉ាឡេស៊ី ហ្វីលីពីន សិង្ហបុរី ថៃ វៀតណាម កម្ពុជា ឡាវ និងប្រ៊ុយណេ ។

ចម្រៀងជាតិដែលនិពន្ធដោយ ប៉ុល ពត មានចំណងជើងជា “ ១៧មេសាមហាជោគជ័យ” ។ របបកម្ពុជាប្រជាធិតេយ្យកើតឡើងនៅពេលដែលរបបសាធារណរដ្ឋខ្មែរដួរលំទាំងស្រុងនៅថ្ងៃទី ១៧ ខែ មេសា ឆ្នាំ ១៩៧៥ ។

នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាចលនាកម្ពុជាចលនាកម្ពុជាតស៊ូឯករាជ្យជាតិចែកចេញជាពីរផ្នែកគឺ ៖ • ការស៊ូដោយអាវុធ ដែលដឹកនាំដោយកម្លាំងនៃចលនាតស៊ូនៃខ្មែរឥស្សរៈ ដែលមានការជួយគាំទ្រអំពីសំណាក់កងកម្លាំងវៀតមិញ ។ • ការតស៊ូដោយសន្ដិវិធីដែលដឹកនាំ ដោយសម្ដេចព្រះបាទនរោត្តម សីហនុ (នយោបាយការទូត) ។

បានជាសហរដ្ឋអាមេរិកក្លាយជាមហាអំណាចសេដ្ឋកិច្ចនៅក្រោយសង្រ្គាមលោកលើកទី២ ព្រោះ ៖ • ប្រទេសនៅអឺរ៉ុបត្រូវស្ដារសេដ្ឋកិច្ចខ្លួនឡើងវិញដែលខូចខាតដោយសារសង្គ្រាមហើយពឹងផ្នែកយ៉ាងខ្លាំងលើប្រាក់កម្ចីពីសហរដ្ឋអាមេរិក ។ • សហរដ្ឋអាមេរិកបានគេចផុតពីការខ្ទេចខ្ទាំសេដ្ឋកិច្ចដោយសារសង្រ្គាម ។ • នៅដើមឆ្នាំ ១៩២០ ប្រទេសនៅអឺរ៉ុបបានខ្ចីប្រាក់ពីធនាគារសហរដ្ឋអាមេរិកចំនួន ១០ពាន់លានដុល្លារ ។ • ទំនិញអាមេរិកបានចូលទៅក្នុងទ្វីបអឺរ៉ុបគិតជាទឹកប្រាក់ ៧ពាន់លានដុល្លារក្នុង១ឆ្នាំ ។ • ប្រជាជនអាមេរិកប្រឹងប្រែងពង្រីកវិស័យកសិកម្ម ដើម្បីបំពេញសេចក្ដីត្រូវការក្រៅប្រទេស ។ • រោងចក្រឧស្សាហកម្មខិតខំផលិតឪ្យទាន់តម្រូវការទីផ្សារដូចជា រថយន្ដ វិទ្យុ និងមុខទំនិញផ្សេងៗជាច្រើនទៀត ។

លោកស្រីម៉ាការេត ថាត់ឆឆឺ ជាប់ជានាយករដ្ឋមន្ដ្រីពីឆ្នាំ ១៩៧៩ ដល់ឆ្នាំ ១៩៩០ ។ គាត់បានដោះស្រាយបញ្ហាមួយចំនួនដូចជា ៖ • វិបត្តិប្រេងឡើងថ្លៃ • វិបត្តិសេដ្ឋកិច្ច • កាត់បន្ថយអតិផរណា • ធ្វើឪ្យមានគាំទ្រពីគណបក្សប្រឆាំង ។

ពណ៌នាអំពើពិធីមង្គលការ ឬ អាពាហ៍ពិពាហ៍ក្នុងរបបកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ ៖ • ពិធីមង្គលការ នៅក្នុងរបបកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យខុសគ្នាទាំងស្រុងពីមង្គលការតាមទំនៀមទម្លាប់ប្រពៃណីខ្មែរ ។ កូនកំលោះក្រមុំចំនួនពី៣ទៅ១០ គូក្នុងពិធីតូចហើយពិធីធំមានពី៣០ ទៅ ៥០ គូ ឬរហូតដល់ជាង១០០គូក៏មាន ។ ការរៀបការ គេរៀបចំប្រារព្ធឡើងក្នុងពិធីរួមក្នុងរាត្រីតែមួយ យុវជនយុវនាទីពុំអនុញ្ញាតឪ្យជ្រើសរើសគូស្រករតាមបំណងរបស់ខ្លួនឡើយ ។ អង្គការឬសង្គមគ្រួសារត្រូវរៀបចំដោយអង្គការដែលអះអាងថា ជាឪពុកម្ដាយរបស់មនុស្សគ្រប់រូប ។ • នារីមួយចំនួន ត្រូវបង្ខំឪ្យរៀបការជាមួយយុទ្ធជនពិការដែលរងបួសក្នុងសង្រ្គាម ។ បើគេហ៊ានជំទាស់និងងបំណងអង្គការគេរត្រូវទទួលទណ្ឌកម្មដោយបញ្ចូនទៅការបញ្ជូនទៅការដ្ឋានដាច់ស្រយោលពីលំនៅស្ថាន ...

បទចម្រៀងជាតិនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាមានចំណងជើងថា “ បទនគររាជ “ ជាស្នាដៃសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត និពន្ធនាថ្ងៃទី ២០ ខែកក្កដា ឆ្នាំ ១៩៦១ ។

នៅក្នុងសម័យអាណានិគមនិយមបារាំង មានព្រះរាជាខ្មែរ៤អង្គដែលមានសោយរាជ្យរួមមាន ៖ • ព្រះបាទនរោត្តម (១៨៦០-១៩០៤) • ព្រះបាទសុវត្ថិ (១៩២៧-១៩៤១) • ព្រះបាទស៊ីសុវត្ត មុនីវង្ស (១៩២៧-១៩៤១) • ព្រះបាទសម្ព័ន្ធ សីហនុ (១៩៤១-១៩៥៥លើកទី១) ។

ប្រទេសកម្ពុជាធ្លាប់បានឆ្លងកាត់ការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសតំណាងរាស្រ្ដចំនួន៦លើករួចមកហើយគឺ ៖ • អាណត្តិទី១ គឺថ្ងៃទី ២៣-២៨ ខែ ឧសភា ឆ្នាំ ១៩៩៣ • អាណត្តិទី២ គឺថ្ងៃទី២៦ ខែកក្កដា ឆ្នាំ ១៩៩៨ • អាណត្តិទី៣ គឺថ្ងៃទី ២៧ ខែកក្កដា ឆ្នាំ ២០០៣ • អាណត្តិទី៤ គឺថ្ងៃទី២៧ ខែកក្កដា ឆ្នាំ ២០០៨

បានជាព្រះបាទនរោត្តម សីហនុ បង្កើតអង្គការសង្គមរាស្រ្ដ និយមព្រោះ ៖ • ដើម្បីរៀបចំសង្គមថ្មីក្រោយពីរបបអាណានិគម • រៀបចំសេដ្ឋកិច្ចឪ្យបានរីកចម្រើន (បរទេស រដ្ឋ មូលដ្ឋាន) • កសាងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធរដ្ឋបាល • អភិវឌ្ឍវិស័យវប្បធម៌ (សាលារៀន កីឡា…) • បង្កើតសមាជជាតិ (សមា មន្ដ្រីរាជការ ប្រជារាស្រ្ដ) បំបាត់អំពើពុករលួយ • ចង់អភិវឌ្ឍជាតិឪ្យដូចអារ្យប្រទេស • ដើម្បីបង្រួបបង្រួមជាតិ និងដង្ហែតាមព្រះមហាក្សត្រ • ចូលរួមប្រកួតប្រជែងក្នុងបោះឆ្នោតជាសកលនៅខែកញ្ញា ឆ្នាំ ១៩៥៥ ...