ព្រះពុទ្ធសាសនាថេរវាទនៅកម្ពុជាមានការវិវត្ត ដូចជា៖
– មុនពេលសង្គ្រាម
ប្រជាជនខ្មែររួមទាំងអ្នកដឹកនាំប្រទេស បាននាំគ្នាគោរពសាសនាថេរវាទ ព្រោះគេយល់ថាព្រះ ពុទ្ធសាសនាថេរវាទនេះ អាចឱ្យពួកគេទីពឹង និងជឿ ជាក់ថា អាចនាំពួកគេទៅរកសេចក្តីសុខបាន។
ទីអារាមជាកន្លែងសម្រាប់បណ្តុះបណ្តាលអ្នកចេះដឹង អក្សរសាស្ត្រខ្មែរ អ្នកប្រាជ្ញ អ្នកនយោបាយ អ្នកអប់រំ ពេទ្យ ទីពំនាក់អាស្រ័យដល់ជនទីទាល់ក្រ ជាបណ្ណាល័យ និងជាទីសម្រាប់ផ្សះផ្សាផ្លូវចិត្តដល់ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ។ វត្តអារាម ជាទីកន្លែងដែលប្រជាពលរដ្ឋជួបជុំ ធ្វើការងារសង្គម ប្រារពពិធីសាសនាផ្សេងៗ ផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មាន កន្លែងដោះស្រាយទំនាស់ និងកម្មវិធីប្រពៃណី ទំនៀមទំលាប់ផ្សេងៗទៀត។
– កំឡុងពេលសង្គ្រាម
ព្រះពុទ្ធសាសនា បានជួបប្រទះនឹងវិបត្តិ សេរីភាពនៃការគោរពជំនឿសាសនាត្រូវបានលុបបំបាត់ចោល ទាំងស្រុង។ វត្តអារាមរបស់ព្រះពុទ្ធសាសនាក៏ដូចជាសាស នាដទៃទៀត ត្រូវបានគេយកធ្វើជាជង្រុកដាក់ស្រូវ ទ្រុងជ្រូក ឃ្លាំងសម្ភារៈ ឬមមន្ទីរឃុំឃាំងមនុស្ស។ ព្រះសង្ឃត្រូវបានចាប់ផ្សឹក ឬធ្វើគុតអស់ជាច្រើនអង្គ។ ព្រះវិហារ កុដិ សាលាធម្មវិន័យ សាលាឆាន់ ព្រះពុទ្ធបដិមាត្រូវបានបំផ្លិច បំផ្លាញយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ ហើយវត្តដទៃទៀតដែលនៅសេសសល់ ក៏ត្រូវខូចខាតខ្លាំង ដែរ។ ចំណែកគម្ពីរដីកា ដែលរក្សាទុកនៅតាមវត្តទាំងឡាយ ក៏ត្រូវវិនាសអន្តរាយស្ទើរគ្មានសល់។
– ក្រោយសង្គ្រាម
ព្រះពុទ្ធសាសនាត្រូវបានស្ដារឡើងវិញតាមរយៈការជួសជុល ឬសាងសង់ព្រះវិហារ កុដិ វត្តអារាម និងពិធីបំពេញផ្នួសឡើងវិញរបស់អតីតបុព្វជិត។ រដ្ឋធម្មនុញ្ញនៅសម័យរដ្ឋកម្ពុជា បានកំណត់ថា ព្រះពុទ្ធសាសនា ជាសាសនារបស់រដ្ឋ។ ព្រះរាជា ណាចក្រកម្ពុជាទី២ បានបើកទូលាយការអភិវឌ្ឍ វិស័យជំនឿសាសនា ដែលធ្វើឱ្យចំនួនវត្តអារាម ព្រះសង្ឃ និងវិស័យពុទ្ធិកសិក្សានៅកម្ពុជាមានការកើនឡើងជាលំដាប់ផងដែរ។

– ព្រះពុទ្ធសាសនា ជាសាសនារបស់រដ្ឋ
– ព្រះពុទ្ធសាសនាមានតួនាទីសំខាន់ក្នុងការធ្វើឱ្យមានស្ថេរភាពនយោបាយ សេដ្ឋកិច្ចនិងសង្គម
– ព្រះពុទ្ធសាសនា មានតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការផ្សះផ្សាផ្លូវចិត្ត របស់ប្រជាពលរដ្ឋក្រោយ សង្គ្រាម។

មានឋានៈ និងតួនាទិីដូចជា៖
– ព្រះមេគណ ជាអ្នកគ្រប់គ្រងរួមនៅតាមរាជធានី ខេត្តនីមួយៗ
– ព្រះអនុគណ ជាអ្នកគ្រប់គ្រងរួមនៅគ្រប់ក្រុង ស្រុក ខណ្ឌ
– ព្រះបាឡាត់គណ ជាសហការី ប្រៀបបាននឹង អនុប្រធាន
– ព្រះវិន័យធរ ជាអ្នកទ្រទ្រង់វិន័យ
– ព្រះធម្មធរ ជាអ្នកទ្រទ្រង់ផ្នែកសិក្សាខាងព្រះពុទ្ធសាសនា
– ព្រះសមុហ៍ ជាអ្នកកាន់កាប់បញ្ជី និងឯកសារ
– លេខាធិការគណ ឬលេខាធិការអនុគណ ជាស្មៀន
– លោកចៅអធិការ ជាអ្នកដឹកនាំគ្រប់គ្រងវត្តអារាមនីមួយៗ
– គ្រូសូត្រស្ដាំ និងគ្រូសូត្រឆ្វេង ជាចៅអធិការរង ជួយដឹកនាំការងារនៅតាមវត្តនីមួយៗ។
– អាចារ្យ ភេទជាគ្រហស្ថ ជួយសម្របសម្រួលកិច្ចការខាងអាណាចក្រនៅតាមវត្តនានា។

– ពុទ្ធសាសនាថេរវាទប្រតិបត្តិតាមព្រះវិន័យព្រះ ពុទ្ធដីកាបានម៉ឺងម៉ាត់
– គម្ពីរ ក្បួនច្បាប់ផ្សេងៗរបស់ព្រះពុទ្ធសាសនា ថេរវាទ ពិសេសគឺ ទ្រឹស្ដីអរិយសច្ចៈទាំង៤ អប់រំ មនុស្សឱ្យចៀសវាងអំពើបាបទាំងឡាយ ឱ្យ មនុស្សរស់នៅក្នុងកុសល និងមានទំនាក់ទំនងល្អរវាងមនុស្ស និងមនុស្ស ចែករំលែក សេចក្តី សុខចំពោះគ្នា និងគ្នា។