មូលហេតុអ្វីដេលនាំឲ្យមានការជួញដូរ ផ្លូវភេទមាន ដូចខាងក្រោម ៖ • ជីវភាពក្រីក្រ • អវិជ្ជា ឬល្ងង់ ពុំមានការគិតពិចារណាល្អិតល្អន់ • អំពើហឹង្សាក្នុងគ្រួសារ • ការសេពគ្រឿងញៀន • ការសេពគប់មិត្តមិនល្អ • ការអនុវត្តច្បាប់ នៅធូរលុង • អយុត្តិធម៌សង្គម • ខូចចិត្ត មានវិបត្តិស្នេហា • គ្មានការងារធ្វើ ឬមុខរបរចិញ្ចឹមជីវិត ។

ការបាត់បង់ការងារធ្វើ បានផ្តល់ផលអាក្រក់ដល់បុគ្គលខ្លួនឯង គ្រួសារ សង្គម យ៉ាងខ្លាំង ។ ចំពោះបុគ្គលផ្ទាល់ខ្លួន • ខូចចិត្ត បាក់ទឹកចិត្ត • បាត់បង់កិត្តិយស ភាពថ្លៃថ្នូរ និងក្តីអាម៉ាសមុខ • បាត់បង់ប្រាក់ចំណូល • បាត់បង់មិត្តភក្តិ • បាត់បង់មនុស្សជាទីស្រឡាញ់ ឬថយចុះនូវការរាប់អានពីអ្នកដទៃ • ហ៊ានប្រព្រឹត្តអំពើអាក្រក់ ឬប្រព្រឹត្តផ្ទុយនិងច្បាប់ ចំពោះគ្រួសារ • បាត់បង់ប្រាក់ចំណូល ឬប្រាក់កម្រៃ • កើតមានអំពើហឹង្សាក្នុងគ្រួសារ • កើតមានជម្លោះរវាងគ្នានិងគ្នា • ខ្វះសុភមង្គល • កូនៗអាចបាត់បង់ការសិក្សា

អ្នកលដឹកនាំល្អប្រកបដោយសម្បទា ៣យ៉ាងគឺ ៖ ក. កាយសម្បទា • មនុស្សមានសរីរាង្គពេញលក្ខណៈ • សុខភាពល្អ ខ. ប្រាជ្ញាសម្បទា • មានសមត្ថភាព • មានប្រាជ្ញាឈ្លាសវៃ • ចេះកំណត់គោលដៅច្បាស់លាស់ និងធ្វើផែនការ • តាមដានត្រួតពិនិត្យ • មានភាពជាអ្នកដឹកនាំ • អាចរកសេចក្តីសុខជូនអ្នកក្រោមបង្គាប់ខ្លួន • ក្លាហាន • មានចំណេះដឹងខ្ពស់ គ. សីលសម្បទា • មានគុណធម៌ • ស្មោះត្រង់ចំពោះពលរដ្ឋ និងប្រទេសជាតិ • គិតប្រយោជន៍រួមជាងប្រយោជន៍័ផ្ទាល់ខ្លួន • មានឧត្តមគតិជាតិ • គ្មានគំនិតបក្សពួកនិយម ...

តួនាទីរបស់អ្នកដឹកនាំមាន៤យ៉ាងគឺ • ធ្វើផែនការ • ចាត់តាំង • ដឹកនាំ • ត្រួតពិនិត្យ ។

ដែលហៅថាភាពជាអ្នកដឹកនាំ គឺជាការចេះប្រមូលកម្លាំង អ្នកដែលនៅក្រោមបង្គាប់ខ្លួន ដើម្បីសម្រេចការងារ គោលដៅប្រកបដោយប្រសិទ្ធិភាពខ្ពស់ ។ ដែលហៅថាអ្នកដឹកនាំ គឺជាអ្នកដឹកនាំអ្នកដទៃដែលមិនដឹងគោលដៅឲ្យទៅដល់គោលដៅ ។

សង្រ្គាម គឺជាការប្រឈមមុខដាក់គ្នារវាងក្រុមមួយ និងក្រុមមួយទៀតដែលមានអាវុធក្នុងដៃ ។ សង្គ្រាមល្អនៅពេលដែលសង្គ្រាមនោះការពារបូរណភាពទឹកដី ការពារសិទ្ធិសេរីភាព និងទាមទារ ឯករាជ្យជាដើម ។ រីឯសង្គ្រាមអាក្រក់វិញ នៅពេលដែលសង្គ្រាមបំផ្លិចបំផ្លាញអាយុជីវិតមនុស្ស សត្វទ្រព្យសម្បត្តិ និងរបរផ្សេងៗ ។

ក្នុងកិច្ចអភិវឌ្ឍសហគមន៍ យុវជន គឺជាកត្តាសំខាន់បំផុតដែលត្រូវមានតួនាទីដូចខាងក្រោម ៖ • បង្កឪកាសចូលរួមអភិវឌ្ឍសហគមន៍ • គិតគូរដល់កិច្ចអភិវឌ្ឍសហគមន៍ • រៀបចំខ្លួនត្រៀមដឹកនាំសហគមន៍ • ចូលរួមលុបបំបាត់បាតុភាពអវិជ្ជ មានក្នុងសហគមន៍ • រៀបចំខ្លួនធ្វើសមាជិកស្របច្បាប់ និងដ៏ល្អរបស់សហគមន៍ • បង្កើនភាពក្លាហាន និងឆន្ទៈមុះមុត • បង្កើនសមត្ថភាពផលិតភាព • ខិតខំរៀនសូត្រស្វែងរកចំណេះដឹង បំណិនប្រសប់ ចំណេះធ្វើ ចេះរួមរស់នៅជាមួយគ្នា និងមានស្មារតីទំនួលខុសត្រូវ ។

ដែលហៅថាសហគមន៍ គឺជាដំណើរនៃការរស់នៅរួមគ្នារបស់ពលរដ្ឋ ដែលមានសម្បត្តិរួមដូចជា ព្រៃឈើ ឡូនេសាទ…ជាដើម ។

សាសនា គឺជាពាក្យទូន្មានប្រៀនប្រដៅរបស់គ្រូអាចារ្យណាមួយនៅលើសកលលោក ។រីឯសង្គម គឺជាក្រុមមនុស្សដែលគិតចាប់ពីមនុស្សពីរ នាក់ឡើងទៅហើយរស់នៅរួមគ្នា មានទំនាក់ទំនងគ្នា ដាក់បញ្ហារួមគ្នាព្រមទាំងដោះស្រាយរួមគ្នា ដើម្បីផលប្រយោជន៍រួម ។ ប្រជាជននៅក្នុងស្រុក ភូមិជុំវិញវត្តអារាម ជាអ្នកកសាងវត្ត កុដ សាលារៀន សាលាបាលី ព្រះវិហារ ហើយដែលមានព្រះសង្ឃជាអ្នកថែរក្សា ។ រីឯឧបាសក ឧបាសិកាជើងវត្ត ទាយក ទាយិកាចាំឃ្លាំមើលការគោរពប្រតិបត្តិធម៌វិន័យរបស់ព្រះសង្ឃក្នុងវត្ត ។ ដើម្បីឲ្យវត្តនៅក្នុងភូមិមានការរីកចម្រើនស្ថិតស្ថេរប្រជាជនបញ្ជូនកូនចៅទៅបួសជាព្រះសង្ឃ និងដើម្បីបន្តការដឹកនាំវត្តតទៅទៀត ...

កត្តាដែលនាំឲ្យសិស្សរៀនពូកែគឺ មានកត្តាក្នុងខ្លួន និងកត្តាក្រៅខ្លួន ដូចជា៖ កត្តាក្នុងខ្លួន • មានសុខភាពល្អមាំមួន • ឧស្សាហ៍ព្យាយាមស្រាវជ្រាវ • ចេះកំណត់គោលដៅ • មានឆន្ទះមុះមុតក្នុងការសិក្សារៀនសូត្រ • គោរពវិន័យសាលា និងលោកគ្រូអ្នកគ្រូ • មិនភ្លើតភ្លើនសប្បាយភ្លេចខ្លួន • មិនសេពគប់ជាមួយមិត្តខិលខូច កត្តាក្រៅខ្លួន • គ្រួសារមានជីវភាពធូរធារ បង្កលក្ខណៈងាយស្រួលគ្មានទំនាស់អំពើហឹង្សា ឪពុកម្តាយយកចិត្តទុកដាក់តាមដានការសិក្សារបស់កូន និងមានការផ្តល់កម្លាំងចិត្តដល់កូនលើការសិក្សា • សាលារៀនមានបរិស្ថានល្អស្អាត មានវិន័យលោកគ្រូ អ្នកគ្រូ យកចិត្តទុកដាក់បង្រៀនប្រកបដោយបច្ចេកទេស បរិយាកាសល្អក្នុងថ្នាក់មិត្តភក្តិភាគច្រើនជាអ្នកសិក្សា សង្គមក្រៅសាលា • រដ្ឋអំណាចរៀបចំសណ្តាប់ធ្នាប់ជុំវិញសាលាបានល្អ