វិភាគពីតួនាទីព្រះពុទ្ធសាសនាក្នុងសង្គមកម្ពុជា៖ • បានអប់រំមនុស្ស ប្រកាន់នូវចំនុចល្អ (ស្គាល់បុណ្យបាបចេះធ្វើ អំពើល្អ ប្រកាន់នូវសច្ចៈធម៌)។ • ផ្ដល់ចំណេះដឹង ស្គាល់បុណ្យបាប អំពើល្អ អំពើគុណទោស ប្រកាន់នូវសច្ចៈធម៌ ជាទីកន្លែងស្នាក់អាស្រ័យនិងជំរកសម្រាប់ការអប់រំផ្លូវចិត្ត។ • ផ្ដល់ចំណេះធ្វើ គោរពប្រតិបត្តិ អំពើល្អឪ្យស្រលាញ់ជាតិមិនប្រកាន់ពូជសាសន៍មិនប្រព្រឹត្តិខុសគន្លងព្រះពុទ្ធសាសនា • សីលធម៌ មានអត្តចរិតថ្លៃថ្នូរ ខមានការគោរពសិទ្ធិមនុស្ស • ចេះរស់នៅក្នុងសង្គម មានទំនាក់ទំនងល្អ ចេះអត់អោនអធ្យាស្រ័យ សាមគ្គីក្នុងសង្គមប្រជាធិបតេយ្យ • ជាកន្លែងផ្សព្វផ្សាយ វប្បធម៌ជាតិ • រស់នៅដោយសុខសន្ដិភាព ...

សង្រ្គាមស៊ីវិលបណ្ដាលមកពី៖ • បណ្ដាលមកពីឥទ្ធិពលនៃសង្គ្រាមត្រជាក់ • អនុវត្តន៍នយោបាយអព្យាក្រិតរបស់សម្ដេចនរោត្តមសីហនុ ១៨ មីនា ១៩៧០ • អំពើពុករលួយបក្សពូកនិយម កុប្បកម្មពេញផ្ទៃប្រទេស • មន្ដ្រីរបស់សម្ដេចនរោត្តមសីហនុក្បត់និងព្រះអង្គ • ការជ្រៀតជ្រែតរបស់វៀតណាម ចិន សហរដ្ឋអាមេរិក ក្នុងនយោបាយខ្មែរ • ការបង្កើតរណសិរ្សរួបរួមជាតិកម្ពុជារបស់ព្រះបាទនរោត្តមសីហនុ។

សង្រ្ញាមឆ្នាំ១៩៧០ ដល់ឆ្នាំ ១៩៧៥មានផលវិបាកដូចជា៖ ផលវិបាកខាងសង្គម • សម្លាប់ជីវិតមនុស្សជាងមួយលាននាក់ • បន្សល់ទុក្ខនូវស្រ្ដីមេម៉ាយក្មេងកំព្រា ចាស់ជរាជនពិការ • ប្រជាជនភៀសខ្លួនចេញពីជនបទមករស់នៅទីក្រុងប្រកបដោយទុក្ខវេទនា • អំពើពុករលួយភាពអយុត្តិធម៌អនាធិបតេយ្យទូទាំងប្រទេស • បំផ្លាញធនធានមនុស្ស គ្រឹះស្ថានសិក្សា វត្តអារាម ផលវិបាកខាងសេដ្ឋកិច្ច • ដីស្រែចម្ការត្រូវបោះបង់ចោលក្លាយជាចម្កាមីន រណ្ដៅគ្រាប់បែក • រោងចក្រ សហគ្រាស៧៥%ត្រូវបានបំផ្លិចបំផ្លាញ • ចម្កាកៅស៊ូត្រូវបោះបង់ចោល • ផ្លូវថ្នល់ស្ពានពី ៧០-៨០% ត្រូវអន្តរាយ • សេដ្ឋកិច្ចត្រូវធ្កាក់ចុះ វិស័យនយោបាយ • ប្រទេសជាតិត្រូវបាត់បង់កិត្តិយស តិត្យានុភាពលើឆាកអន្តរជាតិ

សម្ធិផលក្នុងរបបសង្គមរាស្រ្ដនិយមពីឆ្នាំ១៩៥៣ ដល់ ឆ្នាំ១៩៧០ ដូចជា៖ វិស័យនយោបាយ • អនុវត្តនយោបាយអព្យាក្រឹត្យ ធ្វើឪ្យកម្ពុជាក្លាយជាប្រទេសសន្ធិភាពអស់រយៈពេល១៥ឆ្នាំ (១៩៥៥-១៩៧០)ស្របពេលដែលប្រទេសជិតខាងកំពុងជួបប្រទះសង្រ្គាម។ • កម្ពុជាចូលជាសមាជិកអង្គការសហប្រជាជាតិ • ជោគជ័យក្នុងរឿងក្ដីប្រាសាទព្រះវិហារ( ១៩ មិថុនា ១៩៦២) វិស័យកសិកម្ម • ផលិតស្រូវកប្បាស ការចិញ្ចឹមសត្វ ការនេសាទ មានការកើតតឡើង(ពង្រីកផ្ទៃដីដាំដុះ នយោបាយទឹក ការជ្រើសរើសពូជ…) វិស័យឧស្សាហកម្ម • កំណើនរោងចក្រសហគ្រាសដូចជារោងចក្រ ក្រដាស់ វាយនភ័ណ្ឌ កែវស៊ីម៉ង់ ...

ការកសាងជាតិឡើងវិញក្រោយរបបខ្មែរក្រហមចាប់ពីឆ្នាំ ១៩៧៩ រហូតដល់ ឆ្នាំ១៩៩០ មានដូចជា៖ ផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច • បង្កើតក្រុមសាមគ្គីបង្កឡើងបង្កើតផលក្រុមប្រវាសឡើងដើម្បីជួយដល់ស្ដ្រីមេម៉ាយ ចាស់ជរា កុមារ កំព្រា ជនពិការ ក្នុងការងារកសិកម្ម។ • កសាងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធសេដ្ឋកិច្ច (ផ្លូវ ថ្នល់ កំពង់ផែ សាលារៀន មន្ទីរពេទ្យ) • ពង្រីងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការណ៍សេដ្ឋកិច្ច ជាមួយប្រទេសជិតខាងក្នុងក្នុងតំបន់ និងពិភពលោក • តំណាងរដ្ឋាភិបាលនៃរបបសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតកម្ពុជានិងរដ្ឋកម្ពុជា ក្រោយមកជានយករដ្ឋាមន្ដ្រីនៃរបបព្រះរាជាកម្ពុជា • ផ្គួចផ្ដើមគំនិតឪ្យមានកិច្ចចរចាបបញ្ចប់សង្រ្គាមនៅកម្ពុជា • សម្ដេចបានអញ្ចើញទៅក្រៅប្រទេសដូចជាទីក្រុងហ្សកតាប្រទសឥណ្ឌូនេស៊ីទៅប្រទេសបារាំងរីប្រទេសក្រៅទ្ធីមផ្សេងទៀត។

ពណ៌នាគោលនយោបាយឈ្នះឈ្នរបស់សម្ដេចហ៊ុន សែនក្នុងការបញ្ចប់សង្រ្គាមនៅកម្ពុជា៖ វិស័យនយោបាយ • ១៩៩៣ សមាហរណ៍កម្មកងទ័ពខ្មែរក្រហមជាមួយកងទ័ពរដ្ឋាភិបាល ធ្វើឪ្យកងកម្លាំងមានការឯកភាពដើម្បីស្ថារប្រទេសនិងកសាងប្រទេស • ក្រោយពីកងកម្លាំងខ្មែរក្រហមដួលរលំ នៅតាមតំបន់ព្រំដែនមានសុវត្ថិភាពនិងមានការអភិវឌ្ឍន៍ • កមទេចអង្គការចាត់តាំងរបស់ខ្មែរក្រហម • មាតុភូមិនិវត្ថុររបស់ប្រជាជនភៀសខ្លួនតាមព្រំដែន • មានការបែងចែកដីកាន់កាប់កម្មសិទ្ធិដល់បងប្អូនជនភៀសខ្លួន(អតីតខ្មែរក្រហម) • បងប្អូនខ្មែរក្រហមត្រូវបានផ្ដល់តួនាទី និងបុណ្យសក្ដិដល់បងប្អូនមានពីមុនមក វិស័យសង្គម • ១៩៩៣ មកដល់បច្ចុប្បន្នប្រទេសកម្ពុជាមានសុវត្ថិភាពនិងសន្ដិភាពពេញលេញ • ធ្វើឪ្យមានឯកភាពជាតិ • ការបង្រួបបង្រួមជាតិ • ធ្វើឪ្យមានសិទ្ធិផលជាច្រើនបានកើនឡើងដូចជា៖ • សាលារៀនពីមត្តេយ្យរហូតដល់សកលវិទ្យាល័យ • មន្ទីរពេទ្យ ផ្លូវថ្នល់ ស្ពាន ស្ពានអាកាស ប្រព័ន្អធារាសាស្រ្ដជាពិសេសសេដ្ឋកិច្ចមានការរីកចម្រើននិយាយរូមគឺមានការរីកចម្រើនលើគ្រប់វិស័យ។

ទិដ្ឋភាពវិជ្ជមាននៃសកលវូបនីកម្មរូមមាន៖ • ធ្វើឪ្យមានរីកចម្រើនផ្នែកកិច្ច(កសិកម្ម ឧស្សាហកម្ម ពាណិជ្ជកម្មនិងទេសចរណ៍)និងសង្គម(វប្បធម៌ សិល្បៈ) • អភិវឌ្ឍផ្នែកបច្ចេកវិទ្យាទំនើប(បង្កើតគ្រឿង ម៉ាស៊ីនស្វ័យប្រវត្តិ) • ធ្វើឪ្យមានការរីកចម្រើនផ្នែកទូរគមនាគមន៍អន្តរជាតិ (ទូរស័ព្ទ ទូរទស្សន៍ អ៊ីនធឺរណែត) • បង្កើតសេដ្ឋកិច្ចទីផ្សារសេរី (មានការប្រកួតប្រជែង) • បង្កើតកិច្ចសហប្រតិបត្តិការល្អដើម្បីដោះស្រាយរាល់បញ្ហាដែលបង្កការគំរាមគំហែងដល់ពិភពលោក (បរិស្ថាន ជំងឺ សន្ដិភាព កំណើនប្រជាជន)។ ទិដ្ឋភាពអវិជ្ចមាននៃសកលភាវូបនីយកម្មរួមមាន៖ • ប្រទេសតូចតាចត្រូវបាត់បង់អធិតេយ្យភាពរបស់ខ្លួននៅចំពោះមុខប្រទេសមហាអំណាច (អ៊ុយក្រែន អ៉ីរ៉ាក់ លឺបី) • មានការជ្រៀតជ្រែកផ្ទៃក្នុងពីសំណាក់មហាអំណាចមកលើប្រទេសទន់ខ្សោយ ដែលធ្វើឪ្យមានការផ្លាស់ប្ដូរក្នុងវិស័យ ...

សន្ដិភាពដែលកម្ពុជាទទួលសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍន៍សេដ្ឋកិច្ចសង្គមមានដូចជា៖ សន្ដិភាព • កម្ពុជាបានសុខសន្ដិភាពជៀសផុតពីសង្គ្រាម សេដ្ឋកិច្ច • ជួយជម្រុញវិស័យកសិកម្ម ឧស្សាហកម្ម ទេសចរណ៍ ឪ្យមានការអភិវឌ្ឍន៍ • ងាយស្រួលក្នុងការកសាងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធគ្រប់បែបយ៉ាង • គ្រឹះស្ថានជំនួញមានការកើនឡើង សង្គម • មានការទប់ស្កាត់សង្គ្រាមការទាស់ទែងខ្វែងគំនិតគ្នាក្នុងសង្គម • លើកស្ទូយការកេនគោរពសសិទ្ធិមនុស្ស សេរីភាពក្នុងសង្គម លទ្ធិប្រជាធិតេយ្យ • ការពារនិងទប់ស្កាត់អំពើពុករលួយ • អ្វីឪ្យរដ្ឋមានលទ្ធភាព សម្រេចផែនការនានាតាមកំណត់ • ជួយឪ្យមានសន្ដិភាពនិងសន្ដិសុខក្នុងប្រទេស អាចមានមតិពាក់ព័ន្ធនិងអភិវឌ្ឍវិស័យអប់រំវប្បធម៌និងសាសនា។

មូលហេតុដែលនាំឪ្យមានការកាត់ទោសមេដឹកនាំនៃរបបកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យពីព្រោះ៖ ជារបបដឹកនាំសដ៏អាក្រក់ដែលពីលោកមិនធ្លាប់មាន៖ • ជម្លៀសប្រជាជនចេញីទីក្រុងនិងទីប្រជុំជននានា • បង្ខំឪ្យប្រជាជនធ្វើការហួសកម្លាំង២៤ម៉ោងក្នុង១ថ្ងៃហើយទទួលទានអាហារមិនគ្រប់គ្រាន់ • បំបិទសិទ្ធសេរីភាពគ្រប់បែបយ៉ាង • ផ្ដាច់មនោសញ្ចេតនាក្នុងគ្រួសារ • លុបបំបាត់ជំនឿ ប្រពៃណី ទំនៀមទម្លាប់ សាសនា • កាប់សម្លាប់ប្រជាជនស្លូតត្រង់យ៉ាងរង្គាល • ធ្វើវិសុទ្ធកម្ម • ការបង្កើតមន្ទីរសន្ដិសុខគ្រប់ទីកន្លែង អំពើវិនាសកម្មខាងលើនេះវាផ្ទុយទាំងស្រុងទៅនឹងសន្ទិសញ្ញាអន្តរជាតិដែលចែងអំពី៖ – ឧក្រិដ្ឋកម្មសង្រ្គាម • ឧក្រិដ្ឋកម្មប្រឆាំងមនុស្សជាតិ • ឧក្រិដ្ឋកម្មប្រល័យពូជសាសន៍ បញ្ហាទាំងអស់ខាងលើនេះនាំឪ្យរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាធ្វើសំណើរទៅអង្គការសហប្រជាជាតិបង្កើតតុលាកាត់ទោសមេដឹកនាសម័យខ្មែរក្រហម។ ការកាត់ទោសនេះមានទិសដៅដើម្បី៖ • ផ្សះផ្សារជាតិ • បង្រួបបង្រួមជាតិ • ទប់ស្កាត់កុំឪ្យមានរបបនេះម្ដងទៀត • ព្យាបាលផ្លូវចិត្តដល់ជនរងគ្រោះ • ជាមេរៀនដល់មេដឹកនាំជំនាន់ក្រោយ។

របបសាធារណៈរដ្ឋខ្មែរដួលលំដោយសារមូលហេតុដូចជា នៅទីក្រុងភ្នំពេញនឿយណាយនិងរបបសាធារណៈរដ្ឋខ្មែរដែលប្រកបដោយអំពើពុករលូយ និងពោរពេញដោយភាពអាប់អួរ។