ទំនិញ៥ប្រភេទដែលព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធទ្រង់បញ្ញត្តិមិនឲ្យជួញដូរគឺ • ហាមលក់ ឬជួញដូរមនុស្ស(ជួញដូរផ្លូវភេទ) • ហាមលក់ឬជួញដូរសត្វមានជីវិត • ហាមលក់ ឬជួញដូរគ្រឿងអាវុធសម្លាប់ជីវិត • ហាមលក់ ឬជួញដូរថ្នាំពុល • ហាមលក់ ឬជួញដូរស្រា ឬគ្រឿងស្រវឹង ឬ គ្រឿងញៀន ។

បច្ចុប្បន្ននេះការសិក្សាពលរដ្ឋវិជ្ជា សាលារៀនត្រូវតែបំពេញបេសកកម្ម ៤យ៉ាងគឺ ៖ • កសាងនិង អភិវឌ្ឍបុគ្គលិកលក្ខណៈរបស់កុមារឲ្យល្អប្រសើរ ចេះគោរពច្បាប់ ចេះអនុវត្តតួនាទីរបស់ខ្លួនជាប្រជាពលរដ្ឋម្នាក់ៗនាពេលអនាគត់ ដើម្បីឲ្យសក្តិសមជាទំពាំងស្នងឬស្សី និងជាសរសរទ្រូងនៃប្រទេសជាតិ ។ • អប់រំឲ្យយុវជនចេះយោគយល់គ្នា ស្គាល់តម្លៃសន្តិភាព ស្គាល់ន័យជីវិតខាងផ្លូវលោក និងផ្លូវធម៌ ។ • អប់រំយុវជនឲ្យរៀនរស់នៅឲ្យបានសុខដុមរមនា ជាមួយមនុស្សដទៃនៅក្នុងសង្គម ទោះបីមានសាសនាផ្សេងក៏ដោយ ។ • អប់រំឲ្យយុវជនចេះឈឺឆ្អាលចំពោះសង្គម ដោយចង់ឲ្យសង្គមមនុស្សមានការអភិវឌ្ឍគ្រប់វិស័យទាំងផ្នែកសម្ភារៈនិងផ្នែកស្មារតី ។

បានជាគេបង្កើតច្បាប់ព្រោះ ច្បាប់មានបំណងប្រាថ្នាចង់ឱ្យប្រជាជនទាំងអស់ត្រូវតែអនុវត្តតាមនិង សម្រាប់ដាក់ទណ្ឌកម្មអ្នកដែលប្រព្រឹត្តខុសច្បាប់សង្គម និងច្បាប់រដ្ឋ ។ ច្បាប់និងសិទ្ធមានលក្ខណៈខុសគ្នា ៖ ក. ច្បាប់ • កើតឡើងដោយសារមនុស្សជាអ្នកបង្កើត • ជាវិធានដោយលាយលក្ខណ៍អក្សរ • មានលក្ខណៈបង្ខំមនុស្សឱ្យគោរពតាមដាច់ខាត • ច្បាប់ការពារសិទ្ធិសេរីភាពគ្រប់យ៉ាងរបស់មនុស្ស ឱ្យដើរស្របគ្នាកុំឱ្យបំពានលើគ្នា • អ្នកដែលប្រព្រឹត្តល្មើសច្បាប់ត្រូវផ្តន្ទាទោសតាមកម្រិតស្រាលឬធ្ងន់ ។ ខ. សិទ្ធិ • មានស្រាប់តាំងពីធម្មជាតិមនុស្សគ្រប់រូបសុទ្ធតែមានសិទ្ធិទាំងអស់ • សិទ្ធិមានតម្លៃស្មើៗគ្នាគ្មានរណាមានសិទ្ធិច្រើនជាងនរណាទេហើយក៏គ្មាននរណាមានសិទ្ធិសំបូរហូរហៀចែកឱ្យទៅនរណាដែរ • សិទ្ធិស្ថិតក្រោមច្បាប់មនុស្សទាំងអស់មិនអាចប្រើសិទ្ធិរបស់ខ្លួនហួសបីក្របខ័ណ្ឌសីលធម៌ និងច្បាប់សង្គមបានឡើយ • សិទ្ធិរបស់ជនគ្រប់រូបត្រូវតែដើរតាមគន្លងមួយស្របគ្នា ដែលមានច្បាប់ជាអ្នកកំណត់ ។ ...

ក្រោយសង្គ្រាមក្នុងស្រុកអស់ជាងម្ភៃឆាំ្នកន្លងមក • កម្ពុជាប្រឈមមុខនឹងភាពក្រីក្រ ពលរដ្ឋពឹងលើខ្លួនឯងទាំងស្រុង • កុមារកំព្រា នឹងមានជីវភាពខ្សត់ខ្សោយ ងាយនឹងរងគ្រោះថ្នាក់ • បង្ខំកុមារអោយធ្វើស្រីពេស្យាចារ និងធ្វើទាហាន • កុមារអនាថារស់នៅតាមចិញ្ចើមថ្នល់ ខ្វះការអប់រំបោះបង់ការសិក្សា • កុមារប្រើគ្រឿងញៀននិងការសង្កត់ពីបងធំធ្វើអំពើផ្តេសផ្តាស • កុមារទាំងអស់នេះច្រើនរងគ្រោះដោយជំងឺអេដស៍ អ្នកអាចជួយពួកគេដោយវិធីដូចជា ៖ • ត្រូវព្យាយាមអប់រំ អោយមានការតស៊ូ អត់ធន់ក្នុងជីវិតនិងឩបសគ្គ • អោយគេសេពគប់មិត្តល្អខិតខំរៀនសូត្រចំណេះដឹងទូទៅ • រៀបចំជីវិតរបស់ពួកគេអោយបានល្អប្រសើរ • យល់និងស្គាល់ពីគ្រោះថ្នាក់នៃបំរើបំរាស់គ្រឿងញៀនប៉ះពាល់ដល់សុខភាព ។ មានអារម្មណ៍ថា • នៅត្រង់ទិដ្ឋភាពនៃការរស់នៅរបស់កុមាររមែងជួបប្រទះការរើសអើង • ការរំលោភបំពាននិងគេងប្រវ័ញគ្រប់បែបយ៉ាងពីមនុស្សចាស់ៗ • កុមារមួយចំនួនកើតជំងឺអេដស៍និងត្រូវកែនចូលធ្វើទាហាន • ដូចនេះសេចក្តីថ្លៃថ្នូរ អត្តសញ្ញាណនិងតំលៃផ្ទាល់ខ្លួនរបស់កុមារត្រូវគេជាន់ឈ្លីដោយគ្មានអាណិតអាសូរពិសេសក្មេងស្រី(ការរំលោភផ្លូវភេទ) ។

ដើម្បីបំផុសស្មារតីបង្រួបបង្រួមជាតិមេដឹកនាំឥណ្ឌូនេស៊ីប្រើគំនិត ៖ • ផ្សព្វផ្សាយគំនិតជាតិនិយម • ផ្សព្វផ្សាយលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ • បង្កើតចលនាយុវជជនជាតិនិយម ។

សហរដ្ឋអាមេរិកបានជួយអភិវឌ្ឍប្រទេសភីលីពីនលើចំណុច ៖ • វិស័យអប់រំ • វិស័យសុខាភិបាល • វិស័យប្រជាធិបតេយ្យ ។

ពុទ្ធពរសម័យពុទ្ធកាលផ្សាភ្ជាប់និងការអប់រំ ។ នៅសម័យពុទ្ធកាលព្រះពុទ្ធពរមាន ៤ប្រការគឺ អាយុ វណ្ណៈ សុខៈ និងពលៈ ។ • អាយុៈ ត្រូវមានស្មារតីប្រុងប្រយ័ត្នជានិច្ច ដើម្បីរក្សាការពារអាយុជីវិតឲ្យគង់វង្ស កុំយកអាយុជីវិតទៅប្រលែងនិងគ្រោះថ្នាក់ ពិសេសពេលធ្វើចរាចរណ៍បើកបរមិនត្រូវប្រមាថចំពោះគ្រោះថ្នាក់ឡើយ ។ • វណ្ណៈ ត្រូវរក្សាអនាម័យខ្លួនប្រាណជាប្រចាំ ថែរក្សាបរិស្ថាន ។ • សុខៈ បុគ្គលម្នាក់ៗត្រូវស្ងប់ចិត្តអារម្មណ៍ មិនត្រូវប្រើហឹង្សា បុគ្គលស្ងប់នាំដល់គ្រួសារស្ងប់ ហើយសហគមន៍ក៏ស្ងប់ ឯសង្គមជាតិក៏មានសន្តិភាពដែរ ...

ការសរសរ ឪ្យ បែបនេះវាចោទជាបញ្ហាបង្កើតឲ្យមានអតក្កភាពមួយចំនួន៖ ក. ទីមួយ គេយល់ថាជើង យ ( ្យ ) មានលក្ខណៈជាព្យព្ជានៈប្រកបសូរចុងព្យាង្គ ក្នុងភាសាខ្មែរបច្ចុប្បន្ន ។ ហេតុនេះគេអាចឲ្យវាយល់ថា គេអានពាក្យ ពេទ្យ អាចារ្យ ...

ផែនការញូឌៀលជាផែនការដែលរៀបចំឡើងដើម្បីព្យាបាលវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ចឆ្នាំ១៩២៩ មានន័យថាការជួយសង្គ្រោះសេដ្ឋកិច្ចជាបន្ទាន់តាមកំណែទម្រង់របស់រដ្ឋាភិបាល ។ ផែនការនេះត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយសារលោកប្រធានាធិបតីអាមេរិកឈ្មោះ ហ្វ្រង់គ្លីនរូស្វែល ។