ដែលហៅថា តម្លាភាពគឺជា ការបើកចំហការស្មោះត្រង់គ្មានការលាក់លៀម ដោយបង្កលក្ខណៈឲ្យមានការចូលរួមដ៏សុទ្ទចិត្ត និងរីករាយក្នុងទិដ្ឋភាពសង្គម នយោបាយ សេដ្ឋកិច្ច វប្បធម៌ ។ល។ ហើយការងារប្រកបដោយតម្លាភាពធ្វើឲ្យមនុស្សនិងសង្គមដូចជា ៖ • មានជំនឿទុកចិត្តគ្នា • មានទំនាក់ទំនងល្អ ការគោរពសិទ្ធិគ្នា • មានការសហការគ្នាបានល្អ • មានស្មារតីសាមគ្គីភាព • មានសេចក្តីក្លាហានហ៊ានទទួលខុសត្រូវ • មានការចេះគ្រប់គ្រង់ខ្លួនឯង គ្មានចិត្តលោភលន់ • មានការយកចិត្តទុកដាក់ចំពោះខ្លួនឯងនិងអ្នកដទៃ • មានមនសិការជាតិហ៊ានលាតត្រដាងការពិត • មានការអភិវឌ្ឍឆាប់រហ័ស និងមានសន្តិភាព • មិនមានបក្សពួកនិយម ញាតិនិយម

ការប្រារព្ធពិធីបុណ្យប្រពៃណីជាតិមានគោលបំណងដូចតទៅ ៖ • ចូលរួមកសាងសមិទ្ធផលក្នុងផ្នែកសាសនា និងលើកកម្ពស់ផ្នែកសាសនា ។ • បង្ហាញពីការចេះសាមគ្គី រូបរួមគ្នាជាធ្លុងមួយក្នុងការកសាង សហគមន៍ • លះបង់នូវអំពើអាក្រក់ទាំងឡាយ • រំ ឭក នឹកគុណនិងសងគុណបុព្វការីជន • ជួយបន្ធូរសតិអារម្មណ៍ឲ្យមានភាពធូរស្បើយមួយកម្រិត • រក្សាបាននូវកេមរតកវប្បធម៌ដ៏ល្អរបស់ខ្មែរ • ជាអត្តសញ្ញាណនៃជាតិខ្មែរ ។ល។

ដើម្បីសម្រចបាននូវសុភមង្គលគ្រួសារឪពុកម្តាយត្រូវយកចិត្តទុកដាក់ និងប្រតិបត្តិតាមចំណុចមួយចំនួនដូចខាងក្រោម ៖ • មានទំនាក់ទំនង់ល្អជាមួយសមាជិកគ្រួសារ គ្រប់រូបពោលគឺ បង្កើតបរិយាកាស សប្បាយរីករាយ និងយល់ពីសេចក្តីត្រូវការរបស់សមាជិកគ្រប់រូប ។ • យល់ពីធុរៈសំខាន់នៃការស្រឡាញ់ និងយកចិត្តទុកដាក់ចិញ្ចឹមបីបាច់ថែរក្សាក្រុមគ្រួសារ • រកប្រាក់ចំណូលដើម្បីទំនុកបម្រុងគ្រួសារ • ធ្វើការសម្រេចចិត្តដោយផ្អែកលើផលប្រយោជន៍រួមនៅក្នុងគ្រួសារ • ធ្វើជាគំរូល្អ ដល់គ្រួសារ • អប់រំកូនឲ្យកូនមានអាកប្បកិរិយា និងសីលធម៌ល្អ • ស្រឡាញ់កូនឲ្យបានស្មើៗគ្នា • បំពេញតម្រូវការរបស់កូនទាំងផ្លូវកាយ ចិត្តសម្ភារៈឲ្យសមស្របតាមធនធាន ឬ លទ្ធភាពមាន • ចេះស្តាប់ហេតុផល និងមានការអត់ធ្មត់ ។

ឥរិយាបថដ៏ល្អប្រពៃរបស់ខ្មែរកឹការសំពះគ្នា ហើយការសំពះស្ថិតក្នុងបំណង់ដូចខាងក្រោម ៖ • បញ្ចាក់ពីចរិតថ្លៃថ្នូរ សុភាពរាបសារ • សម្តែងឲ្យឃើញពីការចេះគួរសម និងយកចិត្តទុកដាក់ • សម្តែងពីការគោរព រវាងគ្នានិងគ្នាទៅវិញទៅមក • ការគោរពដឹងគុណចំពោះអ្នកដទៃ • ការគោរពតបស្នងសង់គុណ • ការទទួលរាក់ទាក់ស្វាគមន៍គ្នា • ការគោរពកោតខ្លាចឋានៈ បុណ្យសក្តិ អំណាច • ការគោរពបូជា • ការគោរពបន់ស្រន់ ។

ការសំពះរបស់ប្រពៃណីខ្មែរមាន៥បែប គឺ • ចុងម្រាមកណ្តាលត្រឹមដើមទ្រូង : ការសំពះអ្នកដែលមានឋានៈប្រហាក់ប្រហែលគ្នា ឬមិត្តភក្តិនិងអ្នកដែលមានវ័យចាស់ ដែលត្រូវសំពះតបវិញចំពោះអ្នកដែលមានវ័យក្មេងជាង ។ • ចុងម្រាមកណ្តាលត្រឹមមាត់ : ការសំពះអ្នកមានគុណវ័យចំណាស់ជាង ថៅកែ ឬចៅហ្វាយនាយ ។ • ចុងម្រាមកណ្តាលត្រឹមចុងច្រមុះ : ការសំពះឪពុកម្តាយ ជីដូនជីតា អាណាព្យាបាល គ្រូបាអាចារ្យ ឬអ្នកមានគុណ ។ • ចុងម្រាមកណ្តាលត្រឹមចិញ្ចើម : ...

ចិត្តញាណ គឺជាសញ្ចេតនា ឬអំពើដែលស្តែងពីភាពពិតនៃចិត្ត វាគឺជាប្រធានវិស័យភាពនិងជាអ្នកវិភាគរាល់ហេតុការណ៍ដែលកើតមាន ។ សីលញាណ គឺជាវិទ្យាសាស្រ្តដែលសិក្សាពីនិយមន័យទាំងឡាយណាដែលប្រព្រឹត្តតែអំពើកុសលចៀសវាងការប្រព្រឹត្តអំពើអកុសល ។ សីលញាណចែកចេញជា២ ផ្នែកគឺ៖ • សីលវិនិច្ច័យ គឺជាបញ្ញាញាណដែលស្ថិតនៅក្នុងខួរក្បាលមនុស្ស និងជាហេតុដែលឲ្យយើងអាចដឹងអំពើល្អ និងអំពើអាក្រក់ការយល់ដឹងពីករណីកិច្ចសិទ្ធិ ទំនួលខុសត្រូវនិងយុត្តិធម៌ជាដើម ។ • សីលសញ្ចេតនា គឺជាវេទនាដែលទាក់ទង់នឹងវេទនារម្មណ៍ ។វាតែងកើតមានជានិច្ចជាមួយសីលវិនិច្ច័យគឺ អំពើកុសលហើយតែងស្អប់ខ្ពើមអំពើអកុសល ។ ការស្វែងយល់ពីសីលញាណមានសារៈប្រយោជន៍គឺ បានធ្វើឲ្យដឹងពីសកម្មភាពកុសល និងអកុសលនៃទង្វើរបស់ខ្លួនតាមរយៈផ្លូវកាយ ផ្លូវចិត្ត ...

វិមជ្ឍការ គឺជាការផ្ទេរអំណាច និងការទទួលខុសត្រូវលើមុខងារសារធារណៈពីរដ្ឋបាល កណ្តាលទៅអង្គភាពជំនាញរបស់ក្រសួងនៅអង្គភាពក្រោមបង្គាប់ និងរដ្ឋបាលមូលដ្ឋានដើម្បីធានាគុណភាព ប្រសិទ្ធិភាព នៃប្រព័ន្ធអភិបាលកិច្ច ការកើនឡើងនូវសិទ្ធិអំណាច និងសមត្ថភាពនៃកម្រិត ថ្នាក់ផ្សេងៗរបស់រដ្ឋបាលជាតិ ។ បង្ហាញពីការខុសគ្នារវាងវិមជ្ឍការ និងវិសហមជ្ឍការ ៖ វិមជ្ឍការ • គោលបំណងដើម្បីឲ្យប្រសើរឡើងនូវការគ្រប់គ្រងតាមបែបប្រជាធិបតេយ្យ និងអភិបាលកិច្ចល្អនៅថ្នាក់រដ្ឋបាលក្រោមជាតិ • អង្គភាពអនុវត្ត គឺជានិតិបុគ្គលដាច់ដោយឡែក • មានតំណាងកើតចេញពីការបោះឆ្នោតផ្ទាល់តាមបែបប្រជាធិបតេយ្យ • ធ្វើជាតំណាងរបស់អ្នកបោះឆ្នោត • ទទួលខុសត្រូវផ្ទាល់ចំពោះអ្នកបោះឆ្នោត និងប្រយោលចំពោះរដ្ឋាភិបាល • តម្រូវឲ្យមានការចូលរួមពីប្រជាពលរដ្ឋ • មានភាពជាម្ចាស់ក្នុងការអនុវត្តផែនការអភិវឌ្ឍ ...

កតិកាសញ្ញាអន្តរជាតិ ស្តីពីសិទ្ធិសេដ្ឋកិច្ចសង្គមកិច្ច និងវប្បធម៌គឺ កម្រងអត្ថបទច្បាប់ដែលមានលក្ខណៈជាកិច្ចព្រមព្រៀង ឬកិច្ចសន្យាដែលត្រូវបានរដ្ឋភាគីនីមួយៗទទួលយកដើម្បី អនុវត្តនៅក្នុងវង្វងអធិបតេយ្យរបស់ខ្លួន និងធានាឲ្យប្រជាជនទទួលបាននូវសិទ្ធិសេដ្ឋកិច្ច សង្គមកិច្ច និងវប្បធម៌ របស់ខ្លួនក្នុងវិសាលភាពមួយដ៏ពេញតាម ដែលអាចធ្វើបានដោយមានការទទួលស្គាល់ សេចក្តីថ្លៃថ្នូរ សិទ្ធិស្មើគ្នាតាំងពីកំណើតដែលមិនអាចលក់ដូរ ផ្ទេរឬ ដកហូតបាន ។ មានសារៈសំខាន់ដូចតទៅ ៖ • ប្រជាជាតិនីមួយៗមានសិទ្ធិស្វ័យសម្រេចក្នុងការប្រកាន់គោលជំហរនយោបាយ និងខិតខំអភិវឌ្ឃសេដ្ឋកិច្ច សង្គមកិច្ច និងវប្បធម៌ • មានសិទ្ធិចាត់ចែងដោយសេរីនូវភោគទ្រព្យធម្មជាតិរបស់ខ្លួន ដោយគ្មាននរណាម្នាក់អាចដកហូតនូវមធ្យោបាយផ្ទាល់ខ្លួនសម្រាប់ចិញ្ចឹមជិវិតនោះឡើយ • បុរសនិងស្រី្តមានសិទ្ធិស្មើគ្នាខាងផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច ...

ទស្សនវិស័យសេដ្ឋកិច្ចរបស់ព្រះពុទ្ធសាសនាចែកចេញជាពីរផ្នែកគឺ ៖ ផ្នែកសេដ្ឋកិច្ចជាន់ទាប: ជាការទាក់ទង់ជាមួយសេដ្ឋកិច្ចផ្ទាល់ខ្លួនរបស់មនុស្សម្នាក់ៗឬគ្រួសារទូទៅដូចជា៖ • ការតាំងខ្លួននៅក្នុងឋានៈមាំទាំ តាមផ្លូវសេដ្ឋកិច្ច ប្រកបដោយអង្គ៤ប្រការគឺ ប្រការ១ ការសំភី សង្វាតស្វែងរកទ្រព្យ គឺគ្រប់គ្រងប្រភេទទាំងមានរូប និងគ្មានរូប ។ប្រការ២ ការចេះស្គាល់របៀបទុកដាក់ទ្រព្យ សម្បត្តិឬចេះសន្សំសំចៃ ។ ប្រការ៣ការចវសេពគប់មិត្តសំឡាញ់ ចេះកែប្រែមិត្ត អាក្រក់ឲ្យទៅជាមិត្តល្អ ។ ប្រការ៤ ការបចេះចាយវាយទ្រព្យតាមសមគួរ និងចេះរៀនរស់ក្នុងភាពសន្តោស ។ • ការវៀរចាកអបាយមុខ៤ប្រការ ...

ព្រះពុទ្ធសាសនានិងសិទ្ធិមនុស្សបានចូលរួមចំណែកក្នុងការរៀបចំសង្គមដូចខាងក្រោម ៖ • អប់រំមនុស្សទាំងអស់ឲ្យមានមេត្តា ចេះស្រឡាញ់គ្នាមិនរើសអើងគ្នា • អប់រំមនុស្សឲ្យចេះអាណិតអាសូរចំពោះគ្នា ចេះជួយមានសាមគ្គីភាពផ្ទៃក្នុង • ឲ្យមនុស្សទាំងអស់ចេះគោរពសិទ្ធសំរាប់មានជីវិត របស់មនុស្សផងគ្នាសត្វនិងជីវិតបរិស្ថាន • គោរពសិទ្ធិមានសម្បត្តិកម្មសិទ្ធិ គោរពប្រយោជន៍បុគ្គល និងប្រយោជន៍សាធារណៈ មិនប្រព្រឹត្តអំពើចោរកម្ម លួចឆក់ប្លន់ ដែលបង្កវិនាសកម្មដល់សង្គម • មានសម្មាអាជីវៈ គឺមិនប្រកបរបរជួនដូរខុសច្បាប់និងជួញដូរផ្លូវភេទ គ្រឿងញៀន គោរពច្បាប់ សង្គម … • ហាមប្រាមការប្រព្រឹត្ត ខុសក្នុងផ្លូវកាម គោរពសិទ្ធិបន្តពូជ សិទ្ធីរស់ជាគ្រួសារ ...