ដែលហៅថា សច្ចះធម៌ គឺសំដៅលើគុណភាពពិតប្រាកដ មិនបន្លំ ទៀងត្រង់ឥតល្អៀង អ្វីដែលប្រាកដមិនភូតកុហក ។

សច្ចះធម៌របស់តុលាការស្ថិតនៅត្រង់រកយុត្តិធម៌ជូនប្រជាពលរដ្ឋដោយឥតល្អៀង និងមិនលុះក្នុងអគតិទាំងបួន ។

ការរំលោភបំពានលើសិទ្ធិសេរីភាពរបស់មនុស្សធ្វើឲ្យមនុស្ស នោះរស់នៅក្នុងភាពអយុត្តិធម៌ ខូចចិត្ត អស់សង្ឍឹមក្នុងជីវិត គ្មានទីពឹង និងបាត់បង់ឪកាសក្នុងការអភិវឌ្ឍខ្លួន ។

ដែលហៅថា ការរំលោភសិទ្ធិមនុសុ្ស ជាទង្វើទាំងឡាយណា ដែលធ្វើឲ្យប៉ះពាល់ដល់ជីវិតរស់នៅ សេចក្តីថ្លៃថ្នូរ កិត្តិយស និងបាត់បង់ផលប្រយោជន៍ជនណាម្នាក់ដោយការបំពានច្បាស់ និង ក្រមសីលធម៌ ។

ដើម្បីរក្សាតម្លៃរបស់ខ្លួន មនុស្សម្នាក់ៗត្រូវធ្វើដូចខាងក្រោម ៖ • ចេះគ្រប់គ្រង់ខ្លួនឯង • ចេះច្នៃប្រឌិតការងារប្រចាំថ្ងៃឲ្យស្របតាមពេលវេលា និងកាលៈទេសៈ • មានអាកប្បកិរិយាល្អសមរម្យតាមបែបបទ សង្គម ទំនៀមទម្លាប់ប្រពៃណី និងគោរពអ្នកដទៃ • ប្រកាន់ខ្ជាប់នូវព្រហ្មវិហារធម៌ ។

តម្លៃសំខាន់ៗរបស់មនុស្សរួមមានដូចខាងក្រោម ៖ • តម្លៃសោភ័ណ សុខភាព តម្លៃរូប • តម្លៃចិត្ត គំនិត វិចារណញាណ ការត្រិះរិះ ពិចារណាត្រឹមត្រូវ • តម្លៃសេដ្ឋកិច្ច • តម្លៃសង្គម និងនយោបាយ ។

ដែលហៅថា តម្លៃ គឺជាអ្វីៗដែលយើងពេញចិត្ត ឬអ្វីដែលគួរឲ្យស្រឡាញ់ គួរឲ្យចូលចិត្តចង់បាន និងគួរជាទីប្រាថ្នា … ។

មនុស្សបថុជ្ជនមាន៥ប្រភេទគឺ ៖ • មនុស្សដែលមានចិត្ត និងការរស់នៅដូចនរក(មនុស្សមានចិត្តឃោរឃៅ កាចសាហាវ ប្រើអំពើហឹង្សាផ្តាច់ការ) • មនុស្សដែលមានចិត្ត និងការរស់នៅដូចប្រេត(មនុស្សមានចិត្តលោភលន់ ស្រេកឃ្លានមិនចេះចប់កេងប្រវ័ញ្ជ លួចប្លន់ ) • មនុស្សមានចិត្ត និងការរស់នៅដូចសត្វតិរិច្ឆាន(មនុស្សមិនដឹងខុសមិនដឹងត្រូវ) • មនុស្សដែលមានចិត្ត និងការរស់នៅស្រឡាញ់ចូលចិត្តអ្នកដទៃ (មនុស្សប្រកាន់ខ្ជាប់សម្បុរសធម៌ និង មនុស្សធម៌ ស្គាល់ហេតុផល និងស្គាល់សង្គមដែលរស់នៅ និងបុគ្គលដែលទំនាក់ទំនងជាមួយ ) • មនុស្សដែលមានចិត្ត និងការរស់នៅដូចទេវតា(មនុស្សមានសីលប្រាំក្នុងខ្លួន និងចេះសង្គ្រោះជនដទៃ ...

ដែលហៅថាមនុស្ស បថុជ្ជនគឺជា ជនដែលមានសេចក្តីសៅហ្មង ជនដែលមានកិលេសក្រាស់់ ។

ពន្យល់ពីសម្បត្តិមនុស្ស សម្បត្តិទេវតា និង សម្បត្តិនិពា្វន្ត គឺ ៖ សម្បត្តិមនុស្សមាន: • បញ្ញាសម្បត្តិ(មនុស្សមនាបញ្ញាវាងវៃទាំងផ្លូវលោកនិងផ្លូវធម៌) • ភោគសម្បត្តិ(មនុស្សមានទ្រព្យច្រើន) • បរិវារសម្បត្តិ(មនុស្សមានអ្នករាប់អានច្រើន) • យសសម្បត្តិ(មនុស្សមានបុណ្យសក្តិខ្ពស់ក្នុងសង្គម) • ត្រកូលសម្បត្តិ(មនុស្សកើតពីក្នុងត្រកូលខ្ពង់ខ្ពស់) • រូបសម្បត្តិ(មនុស្សមានរូបស្អាតពេញលេញ) សម្បត្តិទេវតា • ជាសម្បត្តិដែលមនុស្សទទួលនៅពេលដែលកើតនៅឋានសួគ៌ជាសម្បត្តិទិព្វ សម្បត្តិព្រះនិពាន្វ • ជាសម្បត្តិដែលប្រពៃលើសសម្បត្តិនានា ។ បើមនុស្សណាមួយទទួលបានសម្បត្តិនះហើយ មនុស្សនោះនិងអស់ទុក្ខ គឺមានតែសេចក្តីសុខ ស្ងប់ជានិច្ច ចាកទុកទាំងពួងគ្មានកើត ចាស់ ឈឺ ...