បានជារដ្ឋាភិបាលនៃប្រទេសនីមួយៗនិងអង្គការអន្តរជាតិជាច្រើនត្រូវយកចិត្តទុកដាក់ចំពោះកុមារព្រោះ៖ • កុមារជាទំពាំងដែលនឹងត្រូវស្នងឬស្សីនៅពេលអនាគត • កុមារវ័យដែលត្រូវការសិទ្ធិជាងអ្វីៗទាំងអស់ • ត្រូវការចំណេះដឹងដើម្បីទទួលខុសត្រូវចំពោះឆាកជីវិតនិងវាសនាប្រទេសជាតិ • វ័យកុមារជាវ័យកំពុងលូតលាស់ផ្នែករាងកាយនិងស្មារតី • យើងត្រូវផ្តល់អ្វីដែលល្អដល់ពួកគេនិងអោយក្លាយជាមនុស្សល្អ • មិនផ្តល់អ្វីដែលពួកគេឃើញថា (អាក្រក់) នៅជុំវិញដោយស្វ័យប្រវត្តិ • ហេតុនេះបើកុមារល្អ គ្រួសារក៏ល្អ ហើយសង្គមក៏ល្អដែរ ។

ជំលោះប្រដាប់អាវុធបានបង្កការលំបាកលះដល់កុមារ ដូចជា៖ • ការបង្ខំអោយកុមារបំរើក្នុងកងកំលាំងប្រដាប់អាវ័ធ • កុមារមិនបានទទួលបានបំប៉នអាហារអោយបានគ្រប់គ្រាន់ • សង្គ្រាមស៊ីវិលបានធ្វើអោយកុមារ និងមនុស្សចាស់ៗជួបគ្រោះថ្នាក់ធ្ងន់ធ្ងរ • កុមារព្រាត់ប្រាស់គ្រួសារ បងប្អូនបាត់បង់ជីវិត និងសេដ្ឋកិច្ច • ប្រទេសជាតិចុះខ្សោយ ជួបនឹងគ្រោះទុរភិក្ស • សង្គ្រាមបានរំលោភលើសិទ្ធិក្នុងការរស់នៅ និងអប់រំថែទាំសុខភាព ។

ស្ថានភាពកុមារនៅសម័យខ្មែរក្រហម និងសម័យបច្ចុប្បន្នខុសគ្នាដូចជា ៖ ក. សម័យខ្មែរក្រហម • គេបានផ្លាស់ប្តូរលំនៅស្ថាន ធ្វើអោយកុមារព្រាត់ប្រាស់ពីគ្រួសារហើយគេបានបង្ហាត់បង្រៀនកុមារទាំងនោះអោយដើរឈ្លបយកការណ៍ពីម្តាយឪពុករបស់ខ្លួន • គេបង្ខំអោយកុមារធ្វើការយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ និងធ្វើជាទាហាន ខ. សម័យបច្ចុប្បន្ន • ប្រទេសកម្ពុជាធ្លាក់ក្នុងភាពក្រីក្រដោយសារតែសង្គ្រាមក្នុងស្រុកអូសបន្លាយអស់ជាង ២០ឆ្នាំកន្លងមក • កុមារកំព្រា ស្រីមេម៉ាយកើតច្រើនធ្លាក់ក្នុងភាពក្រីក្រគួរអោយព្រួយបារម្ភ ។ ធ្វើអោយអ្នកទាំងអស់នោះទទួលរងគ្រោះថ្នាក់ដោយសារចង់បានប្រាក់មកចិញ្ចឹមជីវិត បង្ខំអោយពួកគេធ្វើស្រីពេស្យាចារប្រព្រឹត្តអំពើផ្តេសផ្តាសដែលសង្គមស្អប់ខ្ពើម • កុមារមួយចំនួនត្រូវគេបោកបញ្ជោតជួញដូរលក់ • កុមារបោះបង់ការសិក្សា ខ្វះការអប់រំ សេពគ្រឿងញៀន ហើយកែនអោយធ្វើទាហារ កុមារមួយចំនួនទៀតកើតអេដស៍ • សិទ្ធិកុមារត្រូវបានគេរំលោភបំពានដូចជា ...

សំនេរកថាខណ្ឌ ក. ឬស្សីជាប្រភេទរុក្ខជាតិបន្តពូជដោយពន្លកថ្មីគឺទំពាំងមិនមែនដោយសារការបណ្តុះគ្រាប់ដូចរុក្ខជាតិដទៃមួយចំនួនធំឡើយ ។ ពន្លកថ្មីរឺត្រពាំងដែលដុះចេញពីគល់ឬស្សីនោះ និងត្រូវជំនួសឬស្សីវិញក្រោយពីវាបានលូតលាស់ពេញលេញរួចហើយ ។ ទំពាំងអាចលូតលាស់បានហើយអាចក្លាយជាអ្នកស្នងឬស្សីបាន លុះត្រាតែមានឬស្សីស្រករមុនការពារពីការបោកបក់នៃខ្យល់ ពោលគឺទំពាំងគង់វង្ស រឺមិនគង់វង្សអាស្រ័យលើការ ការពាររបស់ឬស្សី ។ ខ. កុមារគឺជាមនុស្សទើបបង្កើតថ្មីនិងក្នុងវ័យងាយរងគ្រោះមានលក្ខណៈជុយស្រួយដែលចាំបាច់មានកំណើត កុមារមានលូតលាស់ទាំងកាយសម្បទាបញ្ញាសម្បទា សីលសម្បទា ក្រោមការថែទាំការផ្គត់ផ្គង់ការ ការពារពីមនុស្សធំ ដែលត្រូវស្នងពីមនុស្ស ចាស់នាពេលអនាគត គ. កុមារត្រូវបានប្រៀបធៀបទៅនឹងទំពាំងដែលត្រូវស្នងឬស្សីព្រោះកុមារត្រូវស្នងមនុស្សចាស់ មុន ហើយកុមារខ្លួនឯងផ្ទាល់ត្រូវបង្កើតជំនាន់ក្រោយទៀត ...

យុវជនដែលជាសសរទ្រូងប្រទេសជាតិ ត្រូវចូលរួមជួយអភិវឌ្ឍសហគមន៍និងសង្គមដូចជា ៖ • រៀបចំខ្លួនខិតខំស្វែងរកចំនេះដឹង ជំនាញ • មានអាកប្បកិរិយាថ្លៃថ្នូរ សីលធម៌រស់នៅស្អាតល្អ និងធ្វើអ្វីៗស្របតាមច្បាប់សង្គម ទំនៀមទំលាប់ប្រពៃណីខ្មែរ • ចូលរួមសហការគ្នា ក្នុងការធ្វើអ្វីមួយអោយអស់ពីកំលាំងកាយចិត្ត បញ្ញា ថាមពល មានសកម្មភាពជានិច្ច • ជួយថែរក្សាអ្វីគ្រប់យ៉ាងដើម្បីអោយមាននិរន្តរ៍ភាពសំរាប់មនុស្សជំនាន់ក្រោយ • មានគំនិតផ្តួចផ្តើមក្នុងការជួយអភិវឌ្ឍន៍សហគមន៍មិនចាំបាច់លើមនុស្សចាស់ ។ • មិនប្រើប្រាស់គ្រឿងញៀន ជួយទប់ស្កាត់ជំងឺអេដស៍មិនប្រព្រឹត្តអំពើអ្វីដែលសង្គមស្អប់ខ្ពើម ។

ទំនិញសេដ្ឋកិច្ច ជាមុនសំភារៈ សេវាណាដែលបំពេញតំរូវការមនុស្ស។ ទំនិញទាំងនោះមួយចំនួនជាមុនសំភារៈ ស្បៀង អាហារ ទោចក្រយានយន្ត រថយន្តសំភារប្រើប្រាស់ ទំនិញមួយចំនួនជាសេវា ៖ ការអប់រំសុខាភិបាល ផ្លូវថ្នល់ ។

ជនជាតិដែលរុករកស្រាវជ្រាវអង្គរវត្តមុនគេបង្អស់គឺ ជនជាតិព័រទុយកាល់ លោកឌីហ្គោដូគូតូ ដែលបានមករុករកស្រាវជ្រាវក្នុងឆ្នាំ ១៩៥១ ។

ចម្លាក់បូរាណខ្មែរមាន ៣បែបគឺ ៖ • ចម្លាក់លិប ៖ ជាចម្លាក់ដែលគេឆ្កៀលសាច់ថ្មឱ្យកើតចេញជាចម្លាក់ ។ • ចម្លាក់លាន ៖ ជាចម្លាក់ដែលគេឆ្លាក់លាតខ្ពស់ចេញពីផ្ទៃថ្ម ។ • ចម្លាក់លោតៈ ៖ ជាចម្លាក់ដែលគេឆ្លាក់លោតចេញពីផ្ទៃថ្មហាក់ដូចជា ឥតជាប់នឹងផ្ទៃថ្ម ។

លំនឹក គឺជាសកម្មភាពរបស់ចិត្ត ដែលរឭកឬគិតទៅលើអ្វីមួយដែលធ្លាប់កើតមានឡើង ហើយដែលបានកន្លងផុតហួសទៅហើយ ។ ដោយសារលំនឹក ទើបមនុស្សអាចរក្សាទុករំឭកឡើងវិញ ឬស្គាល់ឡើ់ងវិញននូវអតីតកាល ។

រូបភាព ជាលំនឹកគិតនៃចិត្តចំពោះ វត្ថុមួយដែលសរីភាពឥន្រ្ទីយ៍មិនបានជួបប្រទះក្នុងពេលបច្ចុប្បន្នមានន័យថានៅពេលដែលគ្មានហេតុបង្កើតវា ឥន្រ្ទីយារម្មណ៍អាចកើតមានឡើងក្នុងចិត្តក្នុងសភាពជារូបភាព ។