សង្គ្រាមត្រជាក់ គឺជាការប្រណាំប្រជែងខាងការអភិវឌ្ឍន៏គ្រឿងសព្វាវុធនិងបច្ចេកវិទ្យាខាងប្លុកកុំមុយនីស្ត និងប្លុកសេរី ពោលគឺការកាច់បំបាក់គ្នារវាងសហរដ្ឋអាមេរិក និងសហភាពសូវៀត ។

ក្រោយសង្គ្រាមត្រជាក់ ប្រទេសនៅអឺរ៉ុបខាងកើតមានការប្រែប្រួលដូចជា៖ • អង្គការកូមេកុងត្រូវបញ្ចប់នៅខែមិថុនាឆ្នាំ១៩៩១ • កតិកាសញ្ញាវ៉ាសូរីត្រូវរំសាយនៅថ្ងៃទី១ ខែកក្កដា ឆ្នាំ១៩៩១ • លែងទទួលបានជំនួសពីសហភាពសូវៀត • របបដឹកនាំតាមបែបរបបសេដ្ឋកិច្ចទីផ្សារសេរីបានចូលមកជំនួសលទ្ធិផ្តាច់ការកុំមុយនីស្ត និងរបបសេដ្ឋកិច្សមូហភាព • អឺរ៉ុបខាងកើតត្រូវខ្ចីទុនវិនិយោគច្រើនពីប្រទេសលោកខាងលិច • ប្រទេសមួយចំនួនបានប្រកាសឯករាជ្យរបស់ខ្លួន

ប្រទេសអាល្លឺម៉ង់ខាងកើតត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅថ្ងៃទី៧ ខែ តុលា ឆ្នាំ ១៩៤៩ ។ មានព្រំប្រទល់ជាប់នឹង៖ • ខាងលិចជាប់សហព័ន្ធអាល្លឺម៉ង់ • ខាងកើតជាប់នឹងប្រទេសប៉ូឡូញ • ខាងត្បូងជាប់នឹងប្រទេសឆេកូស្លូវ៉ាគឺ • ខាងជើងជាប់នឹងសមុទ្របាល់ទិច

160. ហេតុដូចម្តេចបានជាគេបានជាគេនិយាយថា អាល្លឺម៉ង់គឺជាហេតុនាំឲ្យផ្ទុះសង្គ្រាមត្រជាក់ព្រោះ៖ • បញ្ហាទី១ : សូវៀតបានបិចច្រកចេញចូលទៅកាន់អាល្លឺម៉ង់ខាងលិច ដែលធ្វើឲ្យប៊ែរឡាំងខាងលិចដាច់ស្បៀងនិងគ្រឿងផ្គត់ផ្គង់ដែលសំខាន់ដូចជាអគ្គីសនី ។ នៅពេលនោះសហរដ្ឋអាមេរិកបានឆ្លើយតបដោយការប្រើស្ពានអាកាស ដែលនាំឲ្យមហាអំណាចទាំងពីរស្ទើរតែមិនអាចអត់ធ្មត់បាន ។ • បញ្ហាទី២ : បញ្ហាកសាងជញ្ជាំងប៊ែរឡាំងនៅឆ្នាំ១៩៦១ ដោយមានអ្នកភៀសខ្លួនពីអាល្លឺម៉ង់ខាងកើតទៅកាន់ខាងលិច ដែលជាហេតុធ្វើឲ្យខាងកើតត្រូវបង់ខាតនូវកម្លាំងហត្ថពលកម្មជំនាញ ដែលនាំឲ្យឌឿនឩស្សាហកម្មរកកលនឹងរលំ ។ • បញ្ហាទី៣ : ការបង្កើតសហព័ន្ធអាល្លឺម៉ង់ខាងលិចតាមរយៈសន្ធិសីទនៅទីក្រុងឡុងដ៏ ព្រមទាំងបញ្ចូលសហ័ន្ធអាល្លឺម៉ង់ជាសមាជិកទី១៥នៃអង្គការអូតង់ ដែលអនុញ្ញាតឲ្យអាល្លឺម៉ង់បំពាក់អាវុធ នោះគឺជាការគំរាមកំហែងដោយត្រង់ចំពោះសហភាពសូវៀត ។ ដំណាក់កាលនេះជាដំណាក់កាលរត់ប្រណាំងគ្រឿងសព្វាវុធដោយអាវុធនុយក្លេអ៊ែរ ...

ដោយបក្សនយោបាយសិត្ថនៅក្រោមច្បាប់ជាតិសមាជិកបក្សនយោបាយត្រូវគោរពច្បាប់ជាតិមុនច្បាប់បក្ស។ នេះមានន័យថា សមាជិកបក្សនយោបាយដែលជាបុគ្គលិករាជការ មិនអាចយកម៉ោងពេលរបស់ក្រសួងទៅធ្វើអ្វីដែលជាប្រយោជន៏បក្សបានឡើយ។ ការប្រព្រឹត្តបែបនេះ គឺជាការរំលោភច្បាប់។

បេះដូងនៃដំណើរការប្រជាធិបតេយ្យគឺការបោះឆ្នោត។ ការបោះឆ្នោតត្រូវប្រព្រឹត្តទៅតាមកាលកំណត់ច្បាស់លាស់។ ហើយការបោះឆ្នោតនីមួយៗត្រូវមានលក្ខណៈសេរី និងយុត្តិធម៏។

ការបោះឆ្នោតសេរី និងយុត្តិធម៏ត្រូវមានលក្ខណៈជាចាំបាច់ ១០ ប្រការដូចតទៅនេះ : ១. ការបោះឆ្នោតត្រូវប្រព្រឹត្តទៅតាមកាលកំណត់ដូចមានចែងក្នុងរដ្ឋធម្មនុញ្ញ ដោយមាន : ក. ប្រព័ន្ធចុះឈ្មោះបោះឆ្នោតមួយដែលអព្យាក្រឹតនិងមានប្រសិទ្ធិភាពរក្សាការសមា្ងត់នៃសន្លឹកឆ្នោត គ. ...

មន្រី្តដែលត្រូវតែជ្រើសរើស តាមការបោះឆ្នោតគឺ អភិបាលភូមិ អភិបាលឃុំ អភិបាលស្រុក អភិបាលខេត្ត អភិបាលសង្កាត់ អភិបាលខ័ណ្ឌ អភិបាលក្រុង តំណាងរាស្រ្តព្រឹទ្ធសភា ព្រមទាំងសមាជិកក្រុមប្រឹក្សានានា ឬប្រធាននាយកដ្ឋាន ឬអង្គភាពនានា ក៏ភាគច្រើនត្រូវ ជ្រើសតាំងតាមការបោះឆ្នោតដែរ។

ការចាញ់ឬឈ្នះ របស់គណបក្សនយោបាយអាចមានផលប៉ះពាល់ដល់មន្រ្តីថា្នក់មានដូចជា តាមធម្មតា ក្នុងសង្គមប្រជាធិបតេយ្យភាគច្រើន បើគណបក្សណាមួយចាញ់ឆ្នោត នាយករដ្ឋមន្ត្រី រដ្ឋមន្ត្រីនិង រដ្ឋលេខាធិការ ដែលជាសមាជិកនៃបក្សនោះក៏ចាញ់ដែរ ពោលគឺ ត្រូវចុះចេញពីតំណែង ដើម្បីទុកឲ្យសមាជិកគណបក្សដែលឈ្នះ ចូលកាន់តំណែងវិញ រីឯមន្ត្រតាមថ្នាក់ដទៃទៀតរួមទាំងបញ្ជាការកងទ័ពនគរបាល និងឩត្តមសេនីយ៏ទាំងអស់ នាយការិយាល័យប្រធាននាយកដ្ឋាននានា ព្រមទាំងបុគ្គលិករាជការថ្នាក់ក្រោមៗទាំងអស់ មិនចាញ់ជាមួយគណបក្សខ្លួនទេពោលគឺមន្ត្រីអស់ទាំងនេះ នៅតែកាន់តំណែងបច្ចុប្បន្នរបស់ខ្លួនដដែល។ រួមសេចក្តីទៅ មុខងាររបស់នាយករដ្ឋមន្រី្ត រដ្ឋមន្ត្រី និងរដ្ឋលេខាធិការ ...

ពេលបោះឆ្នោតសកលឆ្នាំ ១៩៩៨ ត្រូវបានបោះឆ្នោតអោយបេក្ខជន ដូចជា • បេក្ខជនណាដែលជាជនអង់អាចក្លាហាន ដូចអ្នកគុណនិយម ប្រើហឹង្សាជាមធ្យោបាយ • បេក្ខជនណាដែលចេះដោះទុកប្រជារាស្រ្ត ទោះជាគ្មានសមត្ថភាព ឬគ្មានលក្ខណៈល្អអ្វីក៏ដោយ • បេក្ខជនណាដែលខំជម្រុញអភិវឌ្ឍន៏ប្រទេសជាគ្មានសមត្ថភាព ឬគ្មានលក្ខណៈល្អអ្វីក៏ដោយ • បេក្ខជនណាដែលមាន មន្តបិប្រការ ដូចមានចែងក្នុងធម៏ព្រះពុទ្ធសាសនា។ មន្តទី១ គឺៈ សមត្ថភាពរួមមាន ចំណេះដឹងខ្ពស់ ទាំងថ្នាក់ជាតិ ទាំងថ្នាក់អន្តរជាតិ មន្តទី២ គឺៈ សុខភាពរួមមាន សុខភាពផ្លូវកាយ ...