អ្នកបង្កើតទ្រឹស្តីគម្លាតបាតសមុទ្រ គឺលោកហារីហេស ជនជាតិអាមេរិកនៅឆ្នាំ១៩៦០ ។

និយមន័យផ្លាកតិចតូនិចជាទ្រឹស្តី ដែលពន្យល់ថាមណ្ឌលថ្មរបស់ភពផែនដី បានប្រះបែកជាផ្លាកតិចតូនិចយ៉ាងច្រើននិងព្វើចលនា លើមណ្ឌលខាប់។

ព្រំដែនផ្លាកតិចតូនិចមានបីប្រភេតគឺ៖ • ព្រំដែនរួមឬព្រំដែនជំនួបគ្នា • ព្រំដែនបែកចេញពីគ្នាឬព្រំដែនបែកចេញសំណង់ • ព្រំដែនជ្រូសគ្នា ។ព្រំដែនផ្លាកតិចតូនិចមានបីប្រភេតគឺ៖ • ព្រំដែនរួមឬព្រំដែនជំនួបគ្នា • ព្រំដែនបែកចេញពីគ្នាឬព្រំដែនបែកចេញសំណង់ • ព្រំដែនជ្រូសគ្នា ។

ផ្លាកតិចតូនិចធ្វើចលនាលឿនឬយឺតអាស្រ័យដោយកត្តា៖ • ប្រភេទផ្លាក • រូបរាង • អន្តរកម្មផ្លាកតិចតូនិចផ្សេងទៀតដែលនៅជុំវិញវា ។

សិលាខូចទ្រង់ទ្រាយដោយសារកម្លាំងមាន៣ប្រភេទ៖ • កម្លាំងរុញផ្ទប់ • កម្លាំងប្រទាញ • កម្លាំងបំបាត់ ។

រៀបរាប់អំពីបំណាក់ស្រុកនិងពំនើងផ្នត់ ៖ • បំនាក់ស្រុកគឺជាបំនាក់នៃសំបកផែនដី សងខាងបំនាក់នេះជាផ្ទៃដីដែលនៅជាប់គ្នាពីមុនស្រាប់តែម្ខាងផុសឡើងម្ខាងស្រុតចុះក្រោមមណ្តាលឲ្យកើតកម្ពស់ធៀបនៅលើសណ្ធានដី ហៅថាមុខចំណោត។បំណាក់ស្រុក បង្កើតឲ្យមានសណ្ធានដីរាងគម្លាំងឬជាជ្រុងហើយមានកម្ពស់ធៀប ពីកន្លែងមួយទៅទៅកន្លែងមួយទៀត។ • ពំនើងផ្នត់កម្លាំងធ្វើឲ្យផ្ទាំងសិលាដែលជាសំបកផែនដីកោងតែមិនអាចបាក់បាន។

ដែលហៅថាទឹកលើផ្ទៃដី គឺជាកំណកអាកាសដែលធ្លាក់មកលើផ្ទៃដីក្នុងទម្រង់ជាភ្លៀង ភ្លើងលាយព្រិលព្រិល និងទឹកកក សំឡី ដែលមិនជ្រាបចូលក្នុងដីនិងមិនត្រឡប់ទៅក្នុងបរិយាកាសវិញ តាមរយះរំភាយ ឬរំហួតចំហាយទឹក ។

គេប្រើប្រាស់ទឹកសម្រាប់ • ក្នុងគេហដ្ឋាន • ក្នុងវិស័យកសិកម្ម • វិស័យឧស្សាហកម្ម • គមនាគមន៍ • ថាមពល • ទេសចរណ៍…។ ឧទាហរណ៍ៈ កសិកម្មដែលទទួលបានជោគជ័យ និងមិនបានជោគជ័យក៏អាស្រ័យទៅលើលទ្ធភាពនៃការផ្គត់ផ្គង់ទឹក ផងដែរ ។

សកម្មភាព ដែលនាំឲ្យមានការបំពុលប្រភពទឹក ខ្លាំងជាងគេគឺ កាកសំណល់ចេញពីរោងចក្រឧស្សាហកម្ម ។

កត្តាបណ្តាលឲ្យប្រភពទឹករង់ការបំពុល៖ • សំណល់ឧស្សាហកម្ម • ទឹកសំអុយ • សំណល់គីមី • ការជីកយកករ៉ែ • កសិកម្ម…។