នៅសារធារណរដ្ឋទី៥ តើប្រធានាបតីអាចឈរឈ្មោះបាន២អាណត្ដិ ក្នុងមួយអាណត្ដីមានរយៈពេល៧ឆ្នាំ ហើយប្រធានាធិបតីមានសិទ្ធិ៖ • មានសិទ្ធិរំលាយសភា • មានសិទ្ធិរុះរើសគណៈរដ្ឋមន្រ្ដី។ • ជាអគ្គមេបញ្ជាការលើកកងទ័ពជាតិ។ ជាអ្នកជ្រើតាំងនាយករដ្ឋមន្រ្ដី និង មន្រ្ដីផ្សេងៗតាមការស្នើរសុំពីនាយករដ្ឋមន្រ្ដី។ • មានសិទ្ធិទទួលសារតាំងចុះហត្ថលេខាលើសន្ធិសញ្ញាក្រឹត្យ និងចេញបទបញ្ជាផ្សេងៗ។

សង្គ្រាមលោកលើកទី២ ផ្ទុះឡើងនៅថ្ងៃទី០១ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ ១៩៣៩ ដោយសារអាល្លឺម៉ង់លើទ័ពចូលប្រទេសប៉ូឡូញ។

មាត្រា៤៨ នៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញបានចែងថារដ្ឋធានរក្សាការពារសិទ្ធិរបស់កុមារដែលមានចែងក្នុងអនុសញ្ញាស្តីពីសិទ្ធិកុមារជាពិសេសសសិទ្ធិកុមារមានជីវិតរស់នៅសិទ្ធិទទួលការអប់រំរៀនសូត្រសិទ្ធិត្រូវបានទទួលការគាំពារក្នុងស្ថានការណ៍មានសង្រ្គាមនិងការការពារប្រឆាំងនឹងអាជីវកម្មសេដ្ឋកិច្ចឬកាមគុណលើកុមារ ។រដ្ឋគាំពារប្រឆាំងនឹងការងារទាំងឡាយដែលអាចធ្វើឱ្យខូចដល់ការអប់រំនិងការរៀនសូត្ររបស់កុមារឬដែលនាំឱ្យអន្តរាយដល់សុខភាព ឬសុខុមាលភាពរបស់កុមារ ។

គ្រប់ស្រុកខ័ណ្ឌ ឃុំសង្គាត់ ត្រូវមានសិ្ថតិប្រជាពលរដ្ឋច្បាស់លាស់ និងសេចក្តីបញ្ជាក់ពីលក្ខណៈនៃការស្នាក់អាស្រ័យអចិន្តៃ្រ និងបណ្តោះអាសន្ននិងការផ្លាស់ប្តូរទីកន្តែងរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ ក្នុងទីកន្តែងនីមួយៗដើម្បីកំណត់ព្រំប្រទល់រដ្ឋបាល និងព្រំដីសង់។

អំពើអមនុស្សធម៌របស់ពួកខ្មែរក្រហមមាន ៖ • អោយធ្វើការជាទម្ងន់ពី១២ម៉ោង/ថ្ងៃ • ហូបមិនគ្រប់គ្រាន់គ្មានថ្នាំព្យានបាល • បំបិទសេរីភាពក្នុងជីវភាពរស់នៅ • ចាប់ដាក់គុក ធ្វើទារុណកម្ម កាប់សម្លាប់ដោយគ្មានការជំនំជំរះក្តី • កំវេចវត្តអារាម និងវប្បធម៍ • ប្រជាជនរស់នៅក្នុងគុកឥតជញ្ជាំង ។

ព្រឹត្តិការណ៍ថ្ងៃទី១ តុលា ១៩៤៩ បានជម្រុញឲ្យទំនាក់ទំនងរវាងសហរដ្ឋអាមេរិក និងជប៉ុនមានការប្រែប្រួលពីភាពជាសត្រូវមកជាសម្ព័ន្ធមិត្ត ព្រោះ ប្រទេសចិនចាប់យកកុំមុយនីស្ត ។ ចំណុចដែលបង្ហាញពីការចងសម្ព័ន្ធភាពរវាងសហរដ្ឋអាមេរិក និងជប៉ុនមាន ៖ • សហរដ្ឋអាមេរិកជួយសេដ្ឋកិច្ចជប៉ុនឲ្យរីកចម្រើន • ថ្ងៃទី៨ សីហា ១៩៥១ ប្រគល់ឯករាជ្យពេញលេញដល់ប្រទេសជប៉ុន • ខែកញ្ញា ១៩៥១ សហរដ្ឋអាមេរិកចុះហត្ថលេខាជាមួយជប៉ុនលើសន្ធិសញ្ញាសន្តិសុខ ។ សម្ព័ន្ធភាពនេះមានទិសដៅ : ទប់ទល់ពួកកុំមុយនីស្ត ។

ការប្រើសិទ្ធិ សេរីភាពដោយខ្វះការទទួលខុសត្រូវនឹងកើតមានដល់ខ្លួន និងសង្គមគឺ ៖ ក. ចំពោះខ្លួន • បាត់បង់កិត្តិយស សេចក្តីថ្លៃថ្នូរ តម្លៃ ប៉ះពាល់ដល់សិទ្ធិអ្នកដទៃ • កើតមានជម្លោះ ហិង្សាជាមួយអ្នកដទៃ • នឹងនាំក្តីអន្តរាយមកដល់ខ្លួន ខ. ចំពោះសង្គម • បាត់បង់កិត្តិយស សេចក្តីថ្លៃថ្នូរ និងតម្លៃសង្គម • កើតមានភាពអសន្តិសុខសង្គម • នឹងនាំក្តីអន្តរាយចំពោះសង្គម • កើតមានទង្វើរំលោភច្បាប់ រំលោភសិទ្ធិអ្នកដទៃ និងធ្វើឱ្យសង្គមមានភាពអនាធិបតេយ្យ បក្សពួកនិយម និងធ្វើឱ្យសង្គមគ្មាន ...

នៅក្នុងសង្គមដែលមានអំពើពុករលួយ មានចំណោទសង្គមដូចជា៖ • ទំនិញឡើងថ្លៃលើសកម្រិត • ការគ្រប់គ្រងគ្មាប្រសិទ្ធិភាព • អំពើពុករលួយឆាប់រាលដាលដូចជំងឺឆ្លងហើយអាចបង្កើតបានជំងឺច្រើនយ៉ាងដូចជា ទង្វើចោរកម្ម និងឧក្រិដ្ឋកម្មផ្សេងៗទៀត • ច្បាប់ត្រូវជនពុករលួយបំផ្លាញ និងជាន់បង្កប់ចោល • គ្មានប្រសិទ្ធិភាពក្នុងការបំពេញការងារ និងមានភាពច្របូកច្របូលក្នុងសង្គម ។ ហើយដើម្បីទប់ស្កាត់អំពើពុករលួយយើងត្រូវ៖ • ជ្រើសរើសអ្នកដឹកនាំល្អដែលមានចរិយាធម៌ត្រឹមត្រូវ និងជាគំរូដល់អ្នកនៅក្រោមបង្គាប់ • សមាជិកម្នាក់ៗក្នុងសង្គមពង្រឹង និងតម្កើងកម្ពស់ចរិយារបស់ខ្លួន • ស្ថាប័ន អង្គការ ឬពាណិជ្ជកម្មធំៗណាដែលមានអំណាច និងបានកិត្តិស័ព្ទ ស្ថាប័ននោះមុខជាទាញមនុស្សល្អៗមកជិតខ្លួនឲ្យធ្វើការហើយច្រានមនុស្សពុករលួយឲ្យឃ្លាតឆ្ងាយ ។

ដើម្បីលើកកម្ពស់សីលធម៌របស់គ្រូបង្រៀន គេត្រូវ ៖ • លើកកម្ពស់សេចក្តីថ្លៃថ្នូររបស់គ្រូបង្រៀន • លើកកម្ពស់គុណភាព និងប្រសិទ្ធភាពនៃការអប់រំ(គ្រូដើរតាមក្រម) • លើកកម្ពស់បៀវត្សគ្រូបង្រៀន…។