General Knowledge

ដោយការស្រលាញ់អំណាចដណ្តើមរាជ្យគ្នា ក្នុងព្រះរាជវង្សខ្មែរ ពួកមហិច្ចតាបានឱកាស បានយកខេត្តខ្មែរភាគខាងលិចអស់៩ខេត្ត។ ចំណែកវៀតណាមវិញ ក្រោយពីបានប្រទេសចំប៉ាទាំងស្រុងក្នុងអំឡុងគ្រិស្គសរាជ ១៤៧១បានរកមធ្យោយបាយផ្សេងៗដើម្បីលេបទឺកដី កម្ពុជាដោយលើកបុត្រីព្រះនាម “ចូវ” ថ្វាយព្រះបាទជ័យជេដ្ធាទី២ក្នុងបំណងយកតំបន់ព្រៃនគរ បាវៀ និងបៀងហ្វា ដែលសព្វថ្ងៃមាន ២១ ខេត្ត ដែលជាខេត្តរបស់ខ្មែរ ។

ពីឆ្នាំ១៩៦៧ដល់ឆ្នាំ១៩៦៨សេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជាមានការរាំងស្ទះនេះដោយសារមូលហេតុដូចជា៖ • ការបាត់បង់ប្រាក់ចំណូលដែលជាលទ្ធផលនៃការរត់ពន្ធ • ការគ្រប់គ្រងឧស្សាហកម្មរដ្ឋមិល្អ • ការចំណាយខ្វះតុល្យភាព • ទិន្នផលកសិកម្មមានកម្រិតទាបដោយសារតែប្រព័ន្ធធារាសាស្រ្ដគ្មានប្រសិទ្ធភាព។

មានព្រឹត្តិការណ៍កើតឡើងនៅពេលខ្មែរក្រហមឡើងកាន់អំណាចនៅឆ្នាំ ១៩៧៥- ១៩៧៩ដូចជា៖ • ការជម្លៀសប្រជាជនទីក្រុងភ្នំពេញ ដោយបង្ខំឲ្យទៅរស់នៅតាមជនបទ • ការរត់គេចរបស់ប្រជាជនពីប្រទេសទៅសុំជ្រកកោកនៅតាមប្រទេសជិតខាង • ការបង្ខិតបង្ខំឲ្យធ្វើការជាទម្ងន់ការធ្វើទារុណកម្មយ៉ាងព្រៃផ្សៃនិងការកាប់សម្លាប់យ៉ាងរង្គាល ។

លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យជាទម្រង់នៃការ គ្រប់គ្រងរដ្ឋដោយប្រជាពលរដ្ឋ។

ប្រៀបធៀបសាធារណៈរដ្ឋបារាំងភាពដូចគ្នា ៖ • សភាត្រួតពិនិត្យការងាររដ្ឋបាល • សភាមានសិទ្ធិរំលាយរដ្ឋបាល • សភាមានអាណត្តិ៥ឆ្នាំ ។ ភាពខុសគ្នារវាងសាធារណៈរដ្ឋទី៤ និងសាធារណៈរដ្ឋទី៥ សាធារណៈរដ្ឋទី៤ • សភាជ្រើសរើសយករដ្ឋមន្ត្រី • សភាជ្រើសរើសតាំងប្រធានាធិបតី • គ្មានស្ថាប័នព្រឹទ្ធសភា ។ សាធារណៈរដ្ឋទី៥ • ប្រធានាធិបតីជ្រើសរើសនាយករដ្ឋមន្ត្រី • ប្រធានាធិបតីជ្រើសរើសដោយការបោះឆ្នោត • មានព្រឹទ្ធសភា • បង្កើតអង្គការសង្គ្រោះសង្គម ជួយអ្នកមានជំងឺ គ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍ ការងារប្រាក់បំណាច់គ្រួសារកម្មករ ។

ប្រធានាធិបតីប្រទេសឆេកូស្លូវ៉ាគី ដែលជាប់ឆ្នោតនៅឆ្នាំ ១៩៤៦ បានរៀបចំរចនាសម័្ពន្ធនយោបាយសេដ្ឋកិច្ច និងសង្គម ៖ • រដ្ឋាភិបាលដែលកើតចេញពីការបោះឆ្នោតមានទម្រង់ដូចរដ្ឋាក្រុងមូស្កូ • បង្កើតប៉ូលីសសម្រាត់គាប់សង្កត់ទៅលើសេរីភាពក្នុងការបញ្ចេញយោបល់ • នៅក្រោមការដឹកនាំរបស់ប្រធានាធិបតី សេដ្ឋកិច្ចមានការជាប់គាំង ចំនួនអ្នកឥតការងារធ្វើកើនឡើង ។

ដើម្បីទប់ស្កាត់អំពើប្រល័យពូជសាសន៍កុំឲ្យកើតមានជាថ្មីម្តងទៀត គឺត្រូវ ៖ • ផ្សព្វផ្សាយឲ្យយល់ច្បាស់អំពើវិនាសកម្មដល់មនុស្សគ្រប់ជំនាន់ ដែលបណ្តាលមកអំពើនេះ ។ • ត្រូវរកយុត្តិធម៌ឲ្យជនរងគ្រោះដោយរៀបចំតុលារការ ដើម្បីកាត់ទោសអ្នកទទួលខុសត្រូវនសតបបនេះ ។ • អប់រំមនុស្សកុំឲ្យមានចរិត សាហាវព្រៃផ្សៃ ប្រើអំពើហឹង្សា ។ • ផ្សព្វផ្សាយពីព្រហ្មវិហារធម៌ចំពោះមនុស្សផងគ្នា ។

ការសិក្សាពីវប្បធម៌ អរិយាធម៌ខ្មែរអាចឪ្យអ្នកមានចំណេះដឹង ចំណេះធ្វើ ចំណេះអប់រំ និងចំណេះចេះ រស់នៅក្នុងសង្គម ៖ ក. ចំណេះដឹង • អាចឪ្យយើងស្វែងយល់អំពីជំនឿ សាសនាទំនៀមទំលាប់ការរីកចម្រើនក្នុងសង្គម • ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ ៖ វិទ្យុ ទួរទស្សនៈ អ៊ីធឺណិត ទូរស័ព្ទ • អភិវឌ្ឍន៍ការអប់រំ ៖ អាចឪ្យយើងយល់ដឹងពីសីលធម៌ គុណធម៌ កីឡា របាំប្រពៃណី ល្បែងប្រជាំប្រិយកម្សាន្ដ…។ ខ. ...

សន្នីសិទ្ធក្រុងយ៉ាល់តា ប្រារព្ធឡើងដើម្បី ៖ • កំណត់ជោគវាសនា ប្រទេសអាល្លឺម៉ង់ក្រោយសង្រ្គាមលោក • ផ្តាចសរសៃឈាមប្រទេសអាល្លឺម៉ង់ គឺកុំឲ្យមានឳកាសបង្កសង្រ្គាមសារជាថ្មី ។