មនុស្សណាបានរំដោះខ្លួនឲ្យរួចផុតពីសេចក្តីលោភលន់មួយ រួចផុតពីសេចក្តីក្រេវក្រោធ ដែលខ្វះមនសិការពិចារណាមួយ និងរួចផុតពីការវង្វេងមួហ្មងនាំទៅរកសេចក្តីវិនាសមួយ មនុស្សនោះឈ្មោះថាចេះប្រើប្រាស់សិទ្ធិ សេរីភាពផ្ទាស់ខ្លួនផង ជាអ្នកបានគោរពសិទ្ធិសេរីភាពរបស់អ្នកដទៃផង។

ប្រៀបធៀបសិទ្ធិមនុស្សអន្តរជាតិ និងសីល៥តាមទស្សនៈរបស់ខ្មែរ • មិនសម្លាប់ជីវិតសត្វលោក គឺគោរពសិទ្ធិរស់រានមានជីវិត • មិនលួចប្លន់ទ្រព្យសម្បត្តិអ្នកដទៃ គឺគោរពសិទ្ធិមានកម្មសិទ្ធិ • មិនប្រព្រឹត្តខុសក្នុងកាម គឺគោរពសិទ្ធិបុគ្គលល និងសិទ្ធិសង្គម • និងផឹកគ្រឿងស្រវឹង គឺគោរពសិទ្ធិមានសន្តិសុខផ្ទាស់ខ្លួន និងគោរពសិទ្ធិមានសន្តិសុខសង្គម • មិននិយាយកុហក ឬបង្កាច់បង្ខូច គឺគោរពសិទ្ធិមានសេចក្តីថ្លៃថ្នូររបស់មនុស្ស

ក្រមប្រតិបត្តិទាំង១០យ៉ាងនោះគឺៈ • ទានៈ (Charity) ចេះធ្វើអំណោយ (គឺចេះចែកគ្នារស់) • សីលៈ (Morality) ចេះធ្វើកាយ វាចា ចិត្ត ឲ្យសុចរិត ទៀងត្រង់ យុត្តិធម៏ និងវៀរបង់អំពើអាក្រក់គ្រប់យ៉ាង (មិនធ្វើអាក្រក់) • ចាគៈ (Sacrifice) ចេះលះបង់សេចក្តីកំណាញ់ហើយបរិច្ចាគទ្រព្យសម្បត្តិ កសាងប្រយោជន៏សង្គម ប្រយោជន៏សាធារណៈ (គឺមិនអាត្មានិយម)។ • អាជ្ជវៈ (Honesty) មានចិត្តត្រង់ ប្រកាន់សច្ចធម៏ ...

តាមគោលការណ៏ ច្បាប់ទឹកដីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ត្រូវកំណត់បែងចែកជាខេត្ត-ក្រុងដោយរដ្ឋធម្មនុញ្ញ នៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា។ អភិបាលខេត្ត-ក្រុង ក្រោមការគ្រប់គ្រង និងដឹកនាំផ្ទាស់ពីរដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងមហាផ្ទៃ ក្នុងការគ្រប់គ្រងដែនដី គ្រប់គ្រងមនុស្ស ទ្រព្យសម្បត្តិ សាធារណៈ ថែរក្សាសន្តិសុខសណ្តាប់ធ្នាប់សង្គម ជំរុញការអភិវឌ្ឍន៏លើគ្រប់វិស័យ ដើម្បីលើកតម្កើងជីវភាពរស់នៅរបស់ប្រជារាស្រ្ត។ អភិបាលខេត្ត-ក្រុងជាតំណាងនៃផលប្រយោជន៏ជាតិ ក្នុងដែនដីរបស់ខេត្ត-ក្រុង។ អភិបាលខេត្ត-ក្រុង ត្រូវទទួលខុសត្រូវនិងធានាការគ្រប់គ្រង និងដឹកនាំ វិស័យការងាររដ្ឋបាល និងនយោបាយរបស់រាជរដ្ឋាភិបាល ព្រមទាំងការងារសំខាន់ៗនៅក្នុងខេត្ត-ក្រុងរបស់ខ្លួនរួមមានៈ • ប្រមូលពត៏មានទូទៅជូនរាជរដ្ឋាភិបាល និងក្រសួងមហាផ្ទៃ • ផ្សព្វផ្សាយអនុវត្ត ...

អភិបាលខេត្ត-ក្រុង ក៏ដូចមន្រ្តីរដ្ឋបាលឯទៀតដែរ ដែលទទួលការងារជាអាជ្ញាធរ មូលដ្ឋានត្រូវៈ • រឹងមាំខាងមាគ៏ានយោបាយ • ប៉ិនប្រសប់ខាងគ្រប់គ្រង • ចេះគ្រប់គ្រងដោយប្រើច្បាប់ មានន័យថា មិនគ្រាន់តែទាមទារ ត្រូវកាន់ជាប់នូវមាគ៏ានយោបាយរាជរដ្ឋាភិបាល និងនីតិរបស់រដ្ឋប៉ុណ្ណោះទេ គឺថែមទាំងមានការយល់ដឹងអំពើមុខជំនាញ និងត្រូវមានវិធីត្រឹមត្រូវ ក្នុងការពិនិត្យសង្កេតពីវិស័យការងាររដ្ឋបាល កិច្ចការផ្សេងៗ និងយល់អំពីវិធីគ្រប់គ្រងរដ្ឋ តាំងពីលើរហូតដល់មូលដ្ឋានឃុំ-សង្កាត់ ដោយប្រើច្បាប់លើបណ្តាផ្នែកៈ • គ្រប់គ្រងរដ្ឋបាល នៃរដ្ឋ • គ្រប់គ្រងសេដ្ឋកិច្ច • តស៊ូប្រឆាំង និងបទល្មើស និងអំពើរំលោភច្បាប់ • យល់ពីតួនាទី ...

• អភិបាលខេត្ត-ក្រុងអាជ្ញាធរដែរដី លោកមានតួនាទី ភារកិច្ច សិទ្ធិអំណាច និងទទួលខុសត្រូវសំខាន់ណាស់ពិសេសគឺធ្វើកិច្ចសហប្រតិបត្តិការជាមួយតុលាកាារ និងអយ្យការអមតុលាការខេត្ត-ក្រុង។ ដូច្នោះចាំបាច់ត្រូវយល់ច្បាប់ស្តីពីការចាត់តាំងនិងសកម្មភាពរបស់សាលាជំរះក្តីៈ តុលាការ និងអយ្យការអមតុលាការខេត្ត-ក្រុងជាអំណាចឯករាជ្យកំណត់ដោយរដ្ឋធម្មនុញ្ញ នៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ត្រង់មាត្រា១០៩។ អំណាចនេះ ប្រធានតុលាការ និងព្រះរាជាអាជ្ញាអមតុលាការខេត្ត-ក្រុង ប្រើតាមរយៈសាលាជំរះក្តីគ្រប់ជាន់ថ្នាក់។ គ្មានអហ្គការណាមួយនៃអំណាចនីតិបញ្ញត្តិ ឬនីតិប្រតិបត្តិ អាំចទទួលអំណាចតុលាការបានឡើយ “មាត្រា១១១ នៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញ។ • មានតែអង្គការអយ្យការទេ ដែលមានសិទ្ធិធ្វើបណ្តឹងអាជ្ញា “មាត្រា១១២”។ • ព្រះមហាក្សត្រទ្រង់ជាអ្នកចៅក្រមជួយព្រះមហាក្សត្រក្នុងកិច្ចការនេះ មាត្រា១១៣ ...

កាតព្វកិច្ចរបស់អភិបាលខេត្ត-ក្រុងរួមមានៈ • ប្រមូលពត៍មានស្តី ពីការអនុវត្តន៏បទបញ្ញាត្តិ និងសេចក្តីសម្រេចផ្សេងៗ ជូនរាជរដ្ឋាភិបាល និងក្រសួងមហាផ្ទៃ។ • ត្រូវត្រួតពិនិត្យ មន្ត្រីរាជការទាំងខ្សែរយៈ បណ្តោយ និងទទឺងដែលកំពុងបំពេញភារៈកិច្ចមុខជំនាញនានារបស់រដ្ឋ ក្នុងខេត្ត ក្រុងរបស់ខ្លួនលើកលែងតែមុខជំនាញ ឯកទេសតុលាការ និងអយ្យការអមតុលាការ ខេត្តក្រុងចេញ។

ត្រូវមានសមត្ថភាព និងគោលជំហររឹងមាំ ខាងមាគ៍ានយោបាយ ចេះពិធីសាស្រ្ត នៃការងារគ្រប់គ្រង និងចេះប្រើប្រាស់ និងគោរពច្បាស់តាំងពីលើរហូតដល់មូលដ្ឋាន។

តាមធម្មតាអភិបាល ខេត្ត-ក្រុង ត្រូវទទួលខុស ត្រូវការងាររដ្ឋាភិបាល និងនយោបាយ។ ដូច្នោះចាំបាច់គេត្រូវយល់ដឹងពីសកម្មភាព និងការងារចាត់តាំងរបស់តុលាការ ជាពិសេសត្រូវចូលរួមសហការជាមួយតុលាការខេត្ត-ក្រុង ដើម្បីឈ្វេងយល់ពីនយោបាយរបស់រាជរដ្ឋាភិបាល។

មន្ត្រីទទួលខុសត្រូវតាមទីកន្លែង ត្រូវពិនិត្យច្បាប់លាស់នូវពាក្យបណ្តឹង រួមទាំងពត៏មានផ្នែករដ្ឋបាលផង។ រួចចាត់តាំងមន្ត្រីមានសមត្ថភាព ឲ្យទទួលខុសត្រូវក្នុងអង្គប្រជុំសម្រះសម្រួល ដែលមានកំណត់ពេលវេលាត្រឹមត្រូវ ដើម្បីបញ្ជាក់រឿងតាម យថាហេតុក្នុងមូលដ្ឋានរបស់ខ្លួន។