មនុស្សបថុជ្ជនមាន៥ប្រភេទគឺ ៖ • មនុស្សដែលមានចិត្ត និងការរស់នៅដូចនរក(មនុស្សមានចិត្តឃោរឃៅ កាចសាហាវ ប្រើអំពើហឹង្សាផ្តាច់ការ) • មនុស្សដែលមានចិត្ត និងការរស់នៅដូចប្រេត(មនុស្សមានចិត្តលោភលន់ ស្រេកឃ្លានមិនចេះចប់កេងប្រវ័ញ្ជ លួចប្លន់ ) • មនុស្សមានចិត្ត និងការរស់នៅដូចសត្វតិរិច្ឆាន(មនុស្សមិនដឹងខុសមិនដឹងត្រូវ) • មនុស្សដែលមានចិត្ត និងការរស់នៅស្រឡាញ់ចូលចិត្តអ្នកដទៃ (មនុស្សប្រកាន់ខ្ជាប់សម្បុរសធម៌ និង មនុស្សធម៌ ស្គាល់ហេតុផល និងស្គាល់សង្គមដែលរស់នៅ និងបុគ្គលដែលទំនាក់ទំនងជាមួយ ) • មនុស្សដែលមានចិត្ត និងការរស់នៅដូចទេវតា(មនុស្សមានសីលប្រាំក្នុងខ្លួន និងចេះសង្គ្រោះជនដទៃ ...

ដែលហៅថាមនុស្ស បថុជ្ជនគឺជា ជនដែលមានសេចក្តីសៅហ្មង ជនដែលមានកិលេសក្រាស់់ ។

ពន្យល់ពីសម្បត្តិមនុស្ស សម្បត្តិទេវតា និង សម្បត្តិនិពា្វន្ត គឺ ៖ សម្បត្តិមនុស្សមាន: • បញ្ញាសម្បត្តិ(មនុស្សមនាបញ្ញាវាងវៃទាំងផ្លូវលោកនិងផ្លូវធម៌) • ភោគសម្បត្តិ(មនុស្សមានទ្រព្យច្រើន) • បរិវារសម្បត្តិ(មនុស្សមានអ្នករាប់អានច្រើន) • យសសម្បត្តិ(មនុស្សមានបុណ្យសក្តិខ្ពស់ក្នុងសង្គម) • ត្រកូលសម្បត្តិ(មនុស្សកើតពីក្នុងត្រកូលខ្ពង់ខ្ពស់) • រូបសម្បត្តិ(មនុស្សមានរូបស្អាតពេញលេញ) សម្បត្តិទេវតា • ជាសម្បត្តិដែលមនុស្សទទួលនៅពេលដែលកើតនៅឋានសួគ៌ជាសម្បត្តិទិព្វ សម្បត្តិព្រះនិពាន្វ • ជាសម្បត្តិដែលប្រពៃលើសសម្បត្តិនានា ។ បើមនុស្សណាមួយទទួលបានសម្បត្តិនះហើយ មនុស្សនោះនិងអស់ទុក្ខ គឺមានតែសេចក្តីសុខ ស្ងប់ជានិច្ច ចាកទុកទាំងពួងគ្មានកើត ចាស់ ឈឺ ...

ដើម្បីឲ្យអត្តសញ្ញាណជាតិបានគង់វង្សត្រូវធ្វើដូចជា៖ • ការពារវប្បធម៌របស់ខ្លួនក្នុងនោះរួមមាន ភាសាអក្សរសិល្ប៍ ទំនៀមទម្លាប់ប្រពៃណី • ពង្រឹងបន្ថែមនូវវប្បធម៌ជាតិ ឲ្យបានរឹងមាំ • ផ្សព្វផ្សាយឲ្យកូនចៅជំនាន់ក្រោយបានយល់ ដឹងព្រមទាំងផ្សព្វផ្សាយទៅបរទេស ដើម្បីពង្រឹក និងឲ្យគេបានស្គាល់ • ទប់ស្កាត់ការហូរចូលនូវវប្បធម៌របស់បរទេស ដែលមានភាពពាលាអាវ៉ាសែ • មានមនសិការចំពោះជាតិមាតុភូមិខ្លួន • ចេះឲ្យតម្លៃជាតិសាស្រ្តខ្លួន ។

សេចក្តីថ្លែងការស្តីពីសិទ្ធិមនុស្សរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិក្លាយជាច្បាប់អន្តរជាតិនៅថ្ងៃទី ១០ ខែធ្នូ ឆ្នាំ ១៩៦៦ ។ ហើយវាស្ថិតនៅក្រោមទម្រង់កតិការអន្តរជាតិរួមមាន : • កតិកាសញ្ញាអន្តរជាតិស្តីពី សិទ្ធិពលរដ្ឋ និងសិទ្ធិនយោបាយ • កតិកាសញ្ញាអន្តរជាតិស្តីពី សិទ្ធិក្នុងវិស័យ សេដ្ឋកិច្ច សង្គមកិច្ច និងវប្បធម៌ ។

សិទ្ធិ គឺជាអំណាចរូបកាយ និងចិត្តគំនិតក្នុងការធ្វើអ្វីៗ របស់បុគ្គលរូបវន្តដែលមានពីធម្មជាតិ មកឬដែលបានទទួលតាមរយៈការអប់រំ ជាសេរីភាព ក្នុងការធ្វើអំពើ ឬ សកម្មភាពតាមសេចក្តីសម្រេចនៃអំណាចច្បាប់ ។ បុគ្គលគ្រប់រូបមានសិទ្ធិដេក ដើរ ឈរ អង្គុយ ឬ ធ្វើអ្វីៗទៅតាមទំនើងចិត្ត តាមបំណង់តាមតម្រូវការ តាមសមត្ថភាព លទ្ធភាពរបស់ខ្លួន ដោយស្ថិតនៅក្នុងក្របខណ្ឌនៃច្បាប់ ។

អត្តន័យនៃសិទ្ធិនារីគឺ • ការលើកកម្ពស់តម្លៃស្រ្តីក្នុងសង្គម • ការបង្កលក្ខណៈឲ្យស្រ្តីមានលទ្ធភាពចូលរួមក្នុងគ្រប់សកម្មភាពសង្គម • សមភាពយេនឌ័រ និងសមធម៌យេនឌ័រ • ការរំឭកឡើងអំពីភាព យុត្តិធម៌ចំពោះស្រ្តីក្នុងអតីតកាល និងការតស៊ូប្រឆាំងនានាដើម្បីស្រី្ត ទទួលបានយុត្តិធម៌ក្នុងសង្គម ។ • ហើយសិទ្ធិនារីនៅលើពិភព លោកគេតែងតែប្រារព្វធ្វើនៅថ្ងៃទី ០៨ ខែ មីនា ជារៀងរាល់ឆ្នាំ ។

សិទ្ធិសំខាន់ៗរបស់កុមារមាន ៤គឺ ៖ សិទ្ធិក្នុងការរស់រានមានជីវិត • សិទ្ធមានជីវិតរស់នៅ សិទ្ធិមានឈ្មោះមានសញ្ជាតិ • សិទ្ធិទទួលបានសេវាសុខភាព និងសិទ្ធិទទួលបានការប្រើប្រាស់ទឹកស្អាត អនាម័យ ទីជម្រក និងមានម្ហូប អាហារគ្រប់គ្រាន់ និងសិទ្ធិទទួលបានការថែទាំជាពិសេស ។ សិទ្ធិក្នុងការអភិវឌ្ឍ • សិទ្ធិទទួលការអប់រំដោយឥតបង់ថ្លៃនៅសាលា សាធារណៈក្នុងថ្នាក់អប់រំមូលដ្ឋាន សីទ្ធិលេងកម្សាន្ត សិទ្ធិជាសមាជិក ក្នុងសហគមន៍ ។ • សិទ្ធិទទួលបានការការពារ • សិទ្ធិទទួលបានការការពារពីការធ្វើអាជីវកម្ម ផ្លូវភេទ ឬ ...

ដើម្បីទប់ស្កាត់អំពើប្រល័យពូជសាសន៍កុំឲ្យកើតមានជាថ្មីម្តងទៀត គឺត្រូវ ៖ • ផ្សព្វផ្សាយឲ្យយល់ច្បាស់អំពើវិនាសកម្មដល់មនុស្សគ្រប់ជំនាន់ ដែលបណ្តាលមកអំពើនេះ ។ • ត្រូវរកយុត្តិធម៌ឲ្យជនរងគ្រោះដោយរៀបចំតុលារការ ដើម្បីកាត់ទោសអ្នកទទួលខុសត្រូវនសតបបនេះ ។ • អប់រំមនុស្សកុំឲ្យមានចរិត សាហាវព្រៃផ្សៃ ប្រើអំពើហឹង្សា ។ • ផ្សព្វផ្សាយពីព្រហ្មវិហារធម៌ចំពោះមនុស្សផងគ្នា ។

អំពើប្រល័យពូជសាសន៍នៅកម្ពុជាផ្តល់នូវផលវិបាកដូចជាខាងក្រោម ៖ • ផ្នែកធនធានមនុស្ស : កុមារសម័យនោះបាត់បង់ឪកាសរៀនសូត្រ និងទទួលរងនូវសម្ពាធផ្លូវចិត្តជាច្រើនដូចជា ភាពភ័យខ្លាច ភាពឯកោហើយដល់ពេលកុមារទាំងនោះត្រូវបន្តវេនជាអ្នកចូលរួមការដឹកនាំសង្គមជាតិនិងប្រឈមមុខជាមួយនិងការខ្វះសមត្ថភាព ។ • ផ្នែកសដ្ឋកិច្ច : ប្រជាពលរដ្ឋគ្មានឪកាសប្រកបអាជីវកម្មដើម្បីលើកកម្ពស់កម្រិតជីវភាព ដែលជាកត្តាជំរុញឲ្យសេដ្ឋកិច្ចជាតិជួបប្រទះនូវឪនភាព ។ គ្មានការវិនិយោគបរទេសមកបណ្តាក់ទុនរកស៊ីដើម្បីបង្កើន ឬជួយផ្តល់ការងារដល់ប្រជាពលរដ្ឋ ។ • ផ្នែកសង្គមកិច្ច : បន្សល់ទុកនូវកុមារកំព្រា ស្រ្តីមេម៉ាយ ជនពិការ ដែលជាបន្ទុកធន់ធ្ងរសម្រាប់រដ្ឋាភិបាល ។ • ផ្នែកទំនាក់ទំនង ...