ព័ត៌មានដែលពុំគួរចុះផ្សាយរួមមានខាងក្រោម ៖ • ព័ត៌មានដែលធ្វើឲ្យអន្តរាយដល់សន្តិសុខជាតិ • អន្តរាយដល់ទំនាក់ទំនងប្រទេសដទៃ • មានការរំលោភបំពានសិទ្ធិបុគ្គលម្នាក់ៗ ដោយរាប់ទាំងសំណុំរឿងមន្រ្តីរាជការ សំណុំរឿងនយោបាយ និងឯកសារសម្ងាត់របស់ជាតិជាដើម • មានការលាតត្រដាងឯកសារសម្ងាត់ផ្នែកពាណិជ្ជកម្ម ផ្នែកហិរញ្ញរត្ថុរបស់បុគ្គល ឬអង្គភាពចំណាយនិងលាតត្រដាងពីបទបញ្ជា ឬការត្រួតពិនិត្យរបស់ស្ថាប័នហិរញ្ញរត្ថុ • ប៉ះពាល់ដល់សិទ្ធិជនណាម្នាក់ ដែលនាមឲ្យមានការជំនុំជម្រះក្តីដោយអយុត្តិធម៌ • មានគ្រោះថ្នាក់ដល់មន្រ្តីដេលអនុញ្ញាតច្បាប់ ឬត្រូវបំពេញបេសកម្មរបស់ខ្លួន • ព័ត៌មានដែលប៉ះពាល់ដល់សណ្តាប់ធ្នាប់សាធារណៈដោយញុះញង់ដោយផ្ទាល់ឲ្យមនុស្សម្នាក់ ឬច្រើននាក់ប្រព្រឹត្តអំពើ់ហឹង្សា…។

ក្រមសីលធម៌សារព័ត៌មានរួមមានដូចខាងក្រោម ៖ • គោរពសច្ចធម៌ និងគោរពសិទ្ធិយល់ដឹងរបស់សាធារណៈជន • ត្រូវផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មានទាំងឡាយដោយសុចរិតព្រមទាំងធ្វើអត្ថាធិប្បាយ ឬរិះគន់ឲ្យបានត្រឹមត្រូវ និងស្របតាមគតិយុត្តិ • ត្រូវរាយការណ៍ពីអ្វីដែលខ្លួនបានដឹងពីប្រភព ដើមតែប៉ុណ្ណោះ ។អ្នកសារព័ត៌មានមិនត្រូវបំបាត់ចោលព័ត៌មានសំខាន់ៗ ឬក្លែងបន្លំ ឯកសារផ្សេងៗឡើយ • ត្រូវកែលម្អព័ត៌មានណាដែលមានលក្ខណៈមិនជាក់លាក់ ឬអាចបណ្តោយឲ្យភ័ន្តច្រឡំ • ប្រើវិធីសុចរិតត្រឹមត្រូវ កុំស្វែងរកព័ត៌មានណាដែលញុះញង់ឲ្យ មានការប្រកាន់ពូជសាសន៍ ពណ៌ សម្បុរ ភេទ ភាសា ជំនឿ សាសនា មតិ ឬ ...

សិទ្ធិនិងសេរីភាពខុសគ្នាត្រង់ថា ៖សិទ្ធិសំដៅលើការទាមទារអ្វីៗដែលមនុស្សត្រូវតែមានជាចាំបាច់ ដើម្បីឲ្យការរស់នៅរបស់ខ្លួនមានភាពសមរម្យថ្លៃថ្នូរជាមនុស្ស ។រីឯ សេរីភាពសំដៅលើអ្វីៗដែលមនុស្សចង់បាន ចង់ធ្វើដោយគ្មានការគៀបសង្កត់ និងបង្ខិតបង្ខំពីជនណាមួយ ឬក្រុមណាមួយឡើយដូចជាសេរីភាពក្នុងការជ្រើសគូរស្រករ ការបញ្ចេញមតិ ឬ ការកម្សាន្តជាដើម តាមការសម្រេចចិត្តដោយខ្លួនឯងតាមឆន្ទៈនិងឥរិយាបថរបស់ខ្លួន ។

របបមាតាធិបតេយ្យ ជារបបដែលឲ្យតម្លៃទៅលើក្នុងការដឹកនាំគ្រួសារក្តី សង្គមទាំងមូលក្តី ។

នៅពេលធ្វើផ្ទះថ្មី ចាស់បុរាណមិនឲ្យម្ចាស់ ផ្ទះស្រីធ្វើការធ្ងន់ក្រោមសំណង់ទេ គឺនាងត្រូវគិតគូរធ្វើការចាត់ចែងការងារផ្សេងៗដូចជា ទិញសម្ភារៈ ធ្វើម្ហូប…ជាដើម។ បន្ទាប់ពីសង់រួចរាស់ហើយ គេត្រូវរៀបចំពិធីឡើងគេផ្ទះថ្មី ដោយហៅញាតិមិត្តបងប្អូនជិតឆ្ងាយចូលរូមទៅតាមពិធីផ្សេងៗ ដោយឲ្យម្ចាស់ផ្ទះស្រីចូលមុនគេ ព្រោះគេលើកនារីជាធំ និងស្រីជាមង្គលពិតប្រាកដ ដើម្បីឲ្យមានសិរីសួស្តីសម្រាប់គ្រួសារទាំងមូល រកស៊ីមានបានត្រជាក់ត្រជុំ ទ្រព្យ ហូរចូល សុខភាពបរិបូរណ៍…។

បានជាចាំបាច់មានពិធីចូលម្លប់ ពីព្រោះ ៖ • ពិធីចូលម្លប់ជាទំនៀមទម្លាប់់របស់ខ្មែរតាំងពីយូរណាស់មកហើយ • អប់រំបំពេញលក្ខណៈផ្នែកសីលធម៌ ចរិយាធម៌ របៀបរស់នៅ ពេលមានគូរស្រករកុំខ្ជះខ្ជាយ ចេះសន្សំសំចៃ ឬកពារទន់ប្លន់ រៀនពីវិជ្ជាមេផ្ទះផ្សេងៗឲ្យកូនស្រី • ប្រកាសភាពពេញក្រមុំឲ្យកូនស្រី • បន្ទំសម្បុរ និងអប់រំរាងកាយឲ្យកូនស្រី • ទាក់ទាញអារម្មណ៍ញាតិមិត្ត តាមរយៈរូបចរិយានិងវិជ្ជា ។ ដូចនេះចាំបាច់ត្រូវធ្វើពិធីចូលម្លប់គឺ វាជាទំនៀមទម្លាប់ខ្មែរ និងគោលបំណងបំពេញលក្ខណៈឲ្យកូនស្រីទាំងផ្នែករូបសម្បត្តិ ចរិយាសម្បត្តិ និងវិជ្ជាសម្បត្តិ ។

ដើម្បីមានលទ្ធភាពក្នុងពេលសម្រាលកូនគឺសុខសប្បាយទាំងម្តាយនិងកូនស្រី្តត្រូវបំពេញចំណុចមួយចំនួនដូចខាងក្រោម ៖ • កុំសម្លាប់សត្វតូច ធំ • កុំក្តិចត្រួយឈើ និងអន្លក់ • កុំហូបបបរ • កុំទទួលទានគ្រឿងហឹរ • កុំស្តាប់រឿងនិទានអំពី ខ្មោចបិសាច • កុំស្លៀកពាក់រឹតរួតខ្លាំងពេក • កុំំឈោងដៃយករបស់ណាដែលខ្ពស់ពេកនាំឲ្យរបូតទង់សុខពីកូន • កុំដេកថ្ងៃ កុំងូតទឹកយប់កូនថ្លោសពិបាកកើត • កុំអង្គុយនៅមាត់ទ្វារ ឬមាត់ជណ្តើរ • កុំដេកដង្អក់ត្រូវរហ័សរហួនក្រោកមុនប្តី • ត្រូវទៅពិនិត្យផ្ទៃពោះនៅមណ្ឌលសុខភាពតាមពេលកំណត់ជាទៀងទាត់ • ត្រូវទៅសម្រាលកូននៅឯមណ្ឌលសុខភាព ឬ មន្ទីរពេទ្យដែលមានឯកទេសត្រឹមត្រូវ • រៀបការត្រូវគ្រប់អាយុតាមច្បាប់ប្រទេសបានកំណត់ • បរិភោគបបរអារហារឲ្យមានតុល្យភាពតាមក្បួនវេជ្ជសាស្រ្ត ។ សរុបមក ...

ដើម្បីឪ្យសាមគ្កីរឹងមាំ ត្រូវប្រកាន់យកវិធីដូចខាងក្រោម ៖ • ការតស៊ូ និងការអត់ធ្មត់ • ការសន្តោស និងការស្មោះត្រង់ • ការមិនប្រកាន់ ឬមិនរើសអើង • ការមិនច្រណែននិន្ទាឈ្នានីស • ការស្មោះត្រង់ទៅវិញទៅមក • ការពិចារណារកហេតុតាមផ្លូវល្អ ។

ដែលហៅថាសាមគ្គីធម៌ គឺជាច្បាប់ឬ លក្ខខណ្ឌប្រតិបត្តិឲ្យមានការព្រមព្រាងគ្នា ឬសាមគ្គីគ្នា ។ ដែលហៅថាសាមគ្គី គឺជាការព្រមព្រៀងគ្នា ឬការស្រុះស្រួលគ្នាដោយមានអត្ថន័យថា ការសាមគ្គី ជាតម្លៃមួយ ដែលតម្រូវឲ្យបុគ្គលម្នាក់ៗនៅក្នុងគ្រួសារ ក្រុម សហគមន៍ ឬសង្គមជាតិ រួមគ្នាបំពេញកិច្ចការគ្រប់បែបណាយ៉ាងដោយការព្យាយាម ស្មោះត្រង់ដោយយោគយល់ និងអធ្យាស្រ័យគ្នាទៅវិញទៅមករួមចិត្តរួមកម្លាំងគ្នាធ្វើអំពើល្អ ។

កត្តាចាំបាច់នៃសេរីភាពគឺ ៖ • ការស្គាល់ខ្លួនឯង • ស្វ័យញាណ • ការស្គាល់សមត្ថភាពខ្លួនឯង • បញ្ញា • ពុទ្ធិ ។