បីល្អរបស់យុវជនគឺ សិស្សល្អ • គោរពវិន័យរបស់សាលា ច្បាប់ ទំនៀមទម្លាប់ ប្រពៃណី • ខិតខំព្យាយាមរៀនសូត្រ • ជួយបង្រៀនសិស្សខ្សោយ • សីលធម៌រស់នៅល្អ • គោរព ស្រឡាញ់ រាប់អានលោកគ្រូ អ្នកគ្រូ និងលើកតម្កើនឲ្យតម្លៃដល់គ្រូ • សាមគ្គី និងសហប្រតិត្តិការល្អ កូនល្អ • ស្តាប់ដំបូន្មានឪពុកម្តាយ ជីដូនជីតា… • ជួយអប់រំថែប្អូនៗ • ជួយធ្វើការឪពុកម្តាយ • សីលធម៌រស់នៅល្អ • សាមគ្គីរស់នៅក្នុងគ្រួសារល្អ • ដឹងគុណ និងតបស្នងសង់គុណគ្រួសារ

ដើម្បីជ្រើសរើសដៃគូរបន្តពូជសម្រាប់អនាគតប្រកបដោយសុភមង្គលគេត្រូវគោរពតាមលក្ខខណ្ឌដូចខាងក្រោម ៖ ក. លក្ខខណ្ឌសំភារៈ • បុរសស្រ្តីត្រូវមានសុខភាពល្អ • ត្រូវពិនិត្យសុខភាពមុនពេលរៀបការ • ត្រូវមានចំណេះវិជ្ជាមានសមត្ថភាពក្នុងការ ប្រកបការងារ ចិញ្ចឹមគ្រួសារ • ត្រូវមានធនធានដើម្បីផ្គត់ផ្គង់គ្រួសារ ខ. លក្ខខណ្ឌវេទនា • ត្រូវមានសញ្ចេតនាចំពោះគ្នាទោវិញទៅមក • ចៀសវាងអាពាពិពាហ៍ដោយបង្ខំចិត្ត ដែលអាចនាំមកនូវការលែងលះគ្នានាពេលក្រោយ គ. លក្ខខណ្ឌសង្គម • ត្រូវរៀបចំតាមទនៀមទំម្លាប់ប្រពៃណី សាសនាតាមការនិយមរបស់គ្រួសារទាំងសងខាង • ត្រូវចុះសំបុត្រអាពាពិពាហ៍តាមច្បាប់សង្គម ឃ. លក្ខខណ្ឌសីលវិជ្ចា • ត្រូវមានចិត្តស្មោះត្រង់និងគ្នា • គោរពសិទ្ធិបន្តពូជ សិទ្ធិសម្រេចចិត្ត ...

លក្ខខណ្ឌអ្នកមានសិទ្ធិឈរឈ្មោះជាបេក្ខជន ឲ្យគេបោះឆ្នោតឲ្យ ៖ • ត្រូវមានសញ្ជាតិខ្មែរពីកំណើត • ត្រូវមានសិទ្ធិ និងមានប័ណ្ណបោះឆ្នោត • ត្រូវមានអាយុចាប់ពី២៥ឆ្នាំ ឡើងទៅគតិដល់ថ្ងៃបោះឆ្នោត • ស្នាក់នៅជាអចិន្រៃ្តយ៍ក្នុងព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាយ៉ាងតិចមួយឆ្នាំ គតិដល់ថ្ងៃបោះឆ្នោត • មានការតែងតាំងពីគណបក្សនយោបាយដែលចុះក្នុងបញ្ជីឈរឈ្មោះបោះឆ្នោត ។

វិធានការចៀសវាងគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍ផ្លូវគោក៖ • មិនត្រូវបើកបរពេលស្រវឹង • ពង្រឹងការគោរពច្បាប់ចរាចរណ៍ផ្លូវគោកឲ្យបាន ទំលំទូលាយដល់ប្រជាពលរដ្ឋគ្រប់ស្រទាប់វណ្ណៈ • ចាត់វិធានការតឹងរ៉ឹងក្នុងការត្រួតពិនិត្យប័ណ្ណបើកទោចក្រយាន្តយន្ត • ពិន័យដល់យានយន្តណាដែលផ្ទុកឥវ៉ាន់ ឬដាក់មនុស្សហួសកំណត់ • ពិន័យដល់អ្នកបើកបរណា ដែលបើកហួសល្បឿនកំណត់ • ផាកពិន័យដល់អ្នកបើកបរណាដែលមិនទាន់គ្រប់អាយុប្រើប្រាស់់យានយន្ត • ពិន័យយ៉ាងតឹងរ៉ឹងដល់ជនណាបរិភោគគ្រឿងស្រវឹង ឬប្រើប្រាស់គ្រឿងញៀនក្នុងពេលបើកបរ • ផាកពិន័យដល់អ្នកបើកបរណា ដែលប្រើប្រាស់ទូរស័ព្ទនៅពេលកំពុងបើកបរយានយន្ត ។

កត្តាដែលបណ្តោយឲ្យកើតមានគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍ផ្លូវគោកគឺ ៖ • មិនគោរពច្បាប់ចរាចរណ៍ • ប្រើប្រាស់់គ្រឿងញៀន ស្រវឹងស្រា • បើកបរហួសល្បឿនកំណត់ ពិសេសនៅក្នុងទីប្រជុំជន • អ្នកបើកបរមិនទាន់គ្រប់អាយុប្រើប្រាស់យានយន្ត • ផ្ទុកអីវ៉ាន់ឬ ទំនិញហួសកំណត់ • មិនចេះច្បាប់ចរាចរណ៍ • មិនគោរពសិទ្ធិជាអាទិភាព • ធ្វេសប្រហេស ឬមើលងាយ • មិនបានត្រួតពិនិត្យសុវត្ថិភាពយាន្តមុនពេលបើកបរឲ្យបានម៉ត់ចត់ • ប្រើទូរស័ព្ទក្នុងពេលបើកបរ • ចូលចិត្តជែងគ្នាក្នុងករណីមិនត្រូវជែក

ការបោះឆ្នោតដោយសេរីត្រឹមត្រូវ និងយុត្តិធម៌គឺ មានអត្ថន័យដូចតទៅ ៖ ក. ការបោះឆ្នោតដោយសេរីគឺ • គ្មានការបង្ខិតចង្ខំ • គ្មានការបំភិតបំភ័យ ឬគ្មានគំរាមកំហែង • សេរីភាពក្នុងការជ្រើសរើស ឬគូសសន្លឹកឆ្នោត • សេរីភាពចូលរួមគណបក្សនយោបាយ ខ. ការបោះឆ្នោតដោយត្រឹមត្រូវ គឺ • គ្មានក្លែងបន្លំសន្លឹកឆ្នោត • គ្មានការលួចប្តូរសន្លឹកឆ្នោត • គ្មានការលួចប្តូរហិបឆ្នោត • គ្មានការបន្លំឈ្មោះអ្នកបោះឆ្នោត • ការបោះឆ្នោតប្រព្រឹត្តទៅតាមការកំណត់ • ចំនួនសន្លឹកឆ្នោតដែលប្រើប្រាស់ត្រូវបានផ្ទៀងផ្ទាត់យ៉ាងត្រឹមត្រូវជាមួយចំនួនអ្នកទៅបោះឆ្នោត គ. ការបោះឆ្នោតដោយយុត្តិធម៌គឺ ៖ • មានច្បាប់បោះឆ្នោតជាមូលដ្ឋានគ្រឹះ

សីលប្រាំរបស់ពុទ្ធសាសនាបានហាមប្រាមមនុស្សមិនឲ្យសេពគ្រឿងស្រវឹងមានស្រាជាដើម ព្រោះស្រាបានផ្តល់ផលវិបាកដូចជា ៖ • បំផ្លាញ់សុខភាព ធ្វើឲ្យសុខភាពឆាប់ទ្រុឌទ្រោម ។ នាំមកនូវជំងឺផ្សេងៗដូចជា រោគក្រពះ រោគថ្លើម រលាកពោះវៀន ញ័រដៃជើង សរសៃប្រសាទនាំឲ្យខូចប្រព័ន្ធការពារសរីរាង្គ ។ល។ • បំផ្លាញ់ថវិកាទ្រព្យធន ចំណាយឥតប្រយោជន៍លើរបស់មិនចាំបាច់ ចំណាយថវិកាទិញប្រភពជំងឺ ចំណាយលើការព្យាបាលជំងឺដែលបណ្តោយមកពីស្រា ដែលនាំឲ្យប៉ះពាល់ដល់ជីវភាពរស់នៅពោលអាចធ្លាក់ខ្លួនក្រ ។ល។ • ខ្ជះខ្ជាយពេលវេលា ចំណាយពេលវេលាដ៏មានតម្លៃលើការផឹកស៊ី និងក្រោយពេលផឹកស៊ីសម្រាក់ពេលស្រវឹង ...

ប្រព័ន្ធតុលាការនៅកម្ពុជាបច្ចុប្បន្ននេះរួមមានដូចខាងក្រោម ៖ តុលាការខេត្ត ក្រុង • វិសាលភាព គ្របដណ្តប់លើដែនដីខេត្តក្រុងសាមីទាំងមូល • សមត្ថកិច្ច ជំនុះជម្រះគ្រប់គ្រង់រឿងក្តីដែលកើត ឡើងក្នុងភូមិសាស្រ្ត ខេត្តក្រុងសាមី ។ ជម្រះក្តីដែលគ្មានលក្ខណៈយោធា ទោះបង្កដោយយោធិនក៏ដោយ ។ ចេញសាលក្រមបើកផ្លូវឧទ្ទរណ៍។ តុលារការយោធា • វិសាលភាព គ្រប់ដណ្តប់លើផ្ទៃប្រទេសទាំងមូល • សមត្ថកិច្ច • ជំនុំជម្រះរឿងក្តី ដែលគ្មានលក្ខណៈយោធាទោះបង្កឡើងដោយយោធិនក៏ដោយ

សេចក្តីព្រាងច្បាប់ និងសេចក្តីស្នើច្បាប់ខុសគ្នាត្រង់ថា ៖ សេចក្តីព្រាងច្បាប់ • ក្រសួងសាម៉ីរៀបចំសេចក្តីព្រាងច្បាប់ និងផ្ញើទៅក្រសួងដែលពាក់ព័ន្ធ • កិច្ចប្រជុំអង្គក្រសួងដែលពាក់ព័ន្ធដើម្បីពិភាក្សាពង្រាងច្បាប់ • គណៈរដ្ឋមន្ត្រីប្រជុំពេញអង្គដើម្បីពិនិត្យពង្រាងច្បាប់ • ពង្រាងច្បាប់ត្រូវបញ្ជូនគណៈកម្មាធិការអចិន្ត្រៃយ៍នៃរដ្ឋសភា សេចក្តីស្នើច្បាប់ • ជាសមត្ថកិច្ចរបស់សមាជិករដ្ឋសភាណាមួយនាយករដ្ឋមន្រ្តី • មិនឆ្លងកាត់ការប្រជុំអន្តរក្រសួង • មិនឆ្លងកាត់ការប្រជុំអន្តរក្រសួង • មិនឆ្លងកាត់ការប្រជុំពេញអង្គគណៈមន្រ្តីដើម្បីពិនិត្យ ។

ទំនិញ៥ប្រភេទដែលព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធទ្រង់បញ្ញត្តិមិនឲ្យជួញដូរគឺ • ហាមលក់ ឬជួញដូរមនុស្ស(ជួញដូរផ្លូវភេទ) • ហាមលក់ឬជួញដូរសត្វមានជីវិត • ហាមលក់ ឬជួញដូរគ្រឿងអាវុធសម្លាប់ជីវិត • ហាមលក់ ឬជួញដូរថ្នាំពុល • ហាមលក់ ឬជួញដូរស្រា ឬគ្រឿងស្រវឹង ឬ គ្រឿងញៀន ។