ខ្លឹមសារនៃសេចក្តីថ្លែងការណ៍ឆ្នាំ២០០០ ដើម្បីសន្តិភាព វប្បធម៌អហឹង្សារួមមាន ៖ • គោរពជីវិតមនុស្ស : គោរពជាតិ និងសេចក្តីថ្លៃថ្នូររបស់ជនគ្រប់រូបដោយគ្មានការរើសអើងពូជ សាសន៍ ឬគំនិតអគតិ ។ • បដិសេដអំពើហិង្សា : ប្រកាន់យកវិធីអហិង្សា ច្រានចោលរាល់អំពើហិង្សាគ្រប់ប្រភេទរួមមាន អំពើកេងប្រវ័ញ្ខលើរាងកាយ អំពើរំលោភបំពានលើផ្លូវ ភេទការគាបសង្កត់ផ្លូវចិត្ត ការគាបសង្កត់សេដ្ឋកិច្ចនិងសង្គម ជាពិសេសចំពោះជនដែលគ្មានលទ្ធភាព ការពារខ្លួនឯង និងជនងាយរងគ្រោះថ្នាក់ដោយសារអំពើរំលោភបំពានទាំងនេះ ។ តួយ៉ាងដូចជា ជនក្នុងវ័យជំទង់ ...

ការអប់រំបែងចែកជា៣ភូមិសិក្សាដូចជា ៖ បឋមសិក្សា មធ្យមសិក្សា និង ឧត្តតសិក្សា និង២ ប្រភេទគឺចំណេះដឹងទូទៅ និបងជំនាញវបច្ចេកទេសវិជ្ជាជីវៈ ។

ដើម្បីបង្កើតឲ្យមានវប្បធម៌សន្តិភាពគឺ ត្រូវ៖ • យល់ដឹងឲ្យបានច្បាស់លាស់ពីសង្គមហួស សម័យ និងប្រពៃណីពិតប្រាកដ • សម្រុះសម្រួលរវាងប្រពៃណី និងវប្បធម៌ដោយរួមបញ្ចូលទាំងការគោរពភាពថ្លៃថ្នូររបស់មនុស្សជាតិ • យល់ដឹងថាច្បាប់ធ្វើឲ្យមានសេរីភាពហើយ សេរីភាពគ្មានការសង្កត់សង្កិន • ដោះស្រាយជម្លោះនានាដោយសន្តិវិធី តាមបែបអាជ្ញាកណ្តាលគឺ ប្រកាន់ជំហរ ឧបេក្ខា • ជំនះការភ័យខ្លាចក្នុងអតីតកាលដោយក្តាប់ឲ្យបាននូវអំពើហិង្សាគ្រប់រូបភាព • វិលមករកសាមគ្គីភាពពិតៗ ហើយជម្រុញឲ្យសង្គមធ្វើដំណើរទៅរកវប្បធម៌សន្តិភាព ។

វប្បធម៌សន្តិភាព ជាតម្លៃនៃគុណធម៌ចរិយាធម៌ និងគ្រប់រូបភាពនៃឥរិយាបទ ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពីការគោរពជីវិត ការគោរពចំពោះមនុស្សជាតិ និងភាពថ្លៃថ្នូររបស់គេ គោរពសិទ្ធិមនុស្ស និងការបដិសេធចោលនូវរូបភាពនៃអំពើហិង្សា ព្រមទាំងការគោរពនូវគោលការណ៍សេរីភាព យុត្តិធម៌ សាមគ្គីភាព មានអធ្យាស្រ័យ និងការយោគយល់គ្នារវាងក្រុមមនុស្ស និងបុគ្គល ។

ដើម្បីថែរក្សា និងការពារសម្បត្តិវប្បធម៌យើងត្រូវ ៖ • បណ្តុះគំនិតស្នេហាវប្បធម៌ជាតិ និងទទួលស្គល់វប្បធម៌បរទេសណាដែលល្អ • ផ្សាយវប្បធម៌ជាតិ • ថែរក្សាព្រំដែនទឹកដី ខ្មែរឲ្យបានគង់វង្ស • ថែរក្សាព្រៃឈើ សត្វព្រៃកុំឲ្យវិនាស • ទប់ស្កាត់ និងបញ្ចាប់សង្រ្គាមស៊ីវិល • ចេះរាយការណ៍ឲ្យអជ្ញាធរដែនដី ដេលមានការពាក់ព័ន្ធដឹងឭពីចំណែកវប្បធម៌ ដែលខ្លួនបានឃើញនិងចោរលួច ។

ដែលហៅថាវប្បធម៌ គឺជាធម៌ទាំងឡាយណា ដែលទ្រទ្រង់នូវការផ្សាំ ការសាបព្រោះការបណ្តុះវិជ្ជាឲ្យបានលូតលាស់រីកចម្រើនដោយ វិទ្យាសាស្រ្ត និងសិល្បៈផ្សេងៗ ។ វប្បធម៌ គឺជាសញ្ញាណទូទៅក្តោបគំនិតច្នៃប្រឌិត នៃសកម្មភាពពលកម្មខួរក្បាល និងរូបរាងកាយរបស់មនុស្ស ។ មែកធាងរបស់វប្បធម៌រួមមាន ៖ • ចំណេះដឹង (ជំនឿសាសនា សីលធម៌ ទស្សវិជ្ជា វិទ្យាសាស្រ្ត) • ផ្សព្វផ្សាយ (សិល្បៈអក្សរសាស្រ្ត អក្សរសិល្ប៍ ព័ត៌មាន ) • ការអនុវត្ត ...

ដើម្បីការពារសិទ្ធិរបស់ប្រជាពលរដ្ឋម្នាក់ៗក្នុងការបញ្ចេញមតិសេចក្ដីថ្លែងការណ៍ ជាសកលស្ដីពីសិទ្ធិមនុស្សបានចែងថា ៖ • មនុស្សគ្រប់រូបមានសិទ្ធិប្រកាន់មតិនិងក្នុងការសំដេងគំនិត ឬវិញ្ញត្តិ ។ • សិទ្ធិនេះរួមមានសេរីភាពក្នុងការប្រកាន់និងបញ្ចេញមតិដោយគ្មានការជ្រៀតជ្រែក គ្មានការបារម្ភភិតភ័យដោយសារមតិរបស់ខ្លួន ។ • មនុស្សមានសេរីភាពក្នុង ស្វែងរកការទទួលទានការផ្សព្ចផ្សាយ ទូទៅដោយឥតគិតពីព្រំដេនអ្វីឡើយនូវពត៌មានព្រមទាំងគំនិតអ្វីផ្សេងៗ តាមមធ្យោបាយបែបណាក៏ដោយ ។

ដែលហៅថាសង្គមធម៌ គឺជាធម្មភាព ឬវិធីដែលរៀបចំសង្គមឲ្យមានសភាពលក្ខណៈលូតលាស់ប្រកបដោយសម្ភារៈគ្រប់គ្រាន់ ។ មែកធាងរបស់សង្គមធម៌គឺ ៖ គ្រឿងសង្គម • ប្រដាប់រស់នៅ (លំនៅ ចំណីអាហារ ) • ប្រដាប់តិចនិច (ម៉ាស៊ីន គ្រឿងបង្កបង្កើនផល…) • មុខរបរវិជ្ជាជីវៈ សង្គមវីធី • សេដ្ឋកិច្ច (ពាណិជ្ជកម្ម ឧស្សាហកម្ម…) • សង្គមកិច្ច (សុខាភិបាល សន្តិសុខ ការងារ…) • នយោបាយ (របៀបរបប ...

ការគ្រប់គ្រងប្រកបដោយប្រសិទ្ធិភាពនិងយ៉ាងស័ក្តិសិទ្ធិត្រូវមានធនធានគ្រឹះចំនួន៤ ដូចជា ៖ • ធនធានមនុស្ស អ្នកគ្រប់គ្រងនិងនិយោជិត • ធនធានសម្ភារៈ អាគារ ដីធ្លី… • ហរិញ្ញវត្ថុ ប្រាក់កាស • ពត៌មាន របាការណ៍ការងារ របាយការណ៍ ស្រាវជ្រាវ ព្យាករណ៍… ។

ការសិក្សាវប្បធម៌ទូទៅមានគោលបំណងដូចតទៅ ៖ ចំណេះដឹង • បណ្តុះមនោសញ្ចេតនា ថែរក្សាការពារនូវអ្វី ដែលជារបស់ជាតិមានដូចជា ជំនឿ ទំនៀមទម្លាប់ សកម្មភាពរបស់ពលរដ្ឋប្រកបគ្រប់ការងារ មរតក វប្បធម៌ជាតិ ពិសេសគឺ វប្បធម៌ អរិយធម៌ ដែលបុព្វបុរសបានបន្សល់ទុក ។ • ស្គាល់ច្បាស់នូវប្រភពលក្ខណៈរបស់វប្បធម៌ ដែលស្តែងឡើងតាមរយៈឥរិយាបថ ដេក ដើរ ឈរ អង្គុយ និយាយស្តី ជំនឿ សាសនា ...