Morality

សង្គមមនុស្សរស់នៅទូទៅបច្ចុប្បន្ន ចាំបាច់ត្រូវតែប្រកាន់ខ្ជាប់យកនូវគោលការណ៍ ”យេនឌ័រ” មកប្រាស្រ័យទាក់ទងគ្នាព្រោះ៖ • ច្បាប់សង្គមត្រូវកំណត់និងការគោរពសិទ្ធមនុស្សរវាងគ្នានិងគ្នាដើម្បីសណ្តាប់ធ្នាប់និងសេចក្តីថ្លៃថ្នូរ • សង្គមមនុស្សចាំបាច់ត្រូវប្រើប្រាស់សិទ្ធសេរីភាពរបស់ខ្លួនស្របតាមច្បាប់កំណត់និងការការពារ …

យើងអាចសំគាល់ភាពខុសគ្នារវាង “ក្មេងស្រី” និង “ក្មេងប្រុស”ដោយ៖

វាសនាជាក្មេងម្នាក់បានពិការដៃម្ខាងពីកំណើត។ ពេលមានអាយុ៦ឆ្នាំវាសនាត្រូវបានចូលសិក្សា ដូចកុមារដទៃដែរតាមច្បាប់សង្គម ប៉ុន្តែត្រូវមិត្តភក្តិមួយចំនួនបានរើសអើង។ តើ “យេនឌ័រ” ដែលវាសនាទទួលបាននៅត្រង់ចំណុចណា? ចូរពន្យល់។

ស្ថានភាពអនុវត្ត ”យេនឌ័រ” ក្នុងសង្គមបានបង្ហាញឡើងតាមរយៈសកម្មភាពដូចជា៖ • ការផ្តល់តួនាទី ភារកិច្ច បានកំណត់យ៉ាងច្បាស់ឱ្យស្រ្តីនិងបុរសអនុវត្តដោយឡែកពីគ្នា • ការទទួលខុសត្រូវលើកិច្ចការផ្អែកលើសមត្ថភាព លទ្ធភាព ទេពកោសល្យ និងការចាត់ចែង • ….

សង្គមដែលប្រកាន់យកច្បាប់ជាធំមកអនុវត្ត គឺតែងតែគោរពសិទ្ធិស្មើគ្នានៅចំពោះមុខច្បាប់ប្រទេស។ វប្បធម៌ និង ទម្លាប់ រស់នៅគឺជា ធាតុដ៏សំខាន់មួយសម្រាប់បម្រើប្រយោជន៍ដល់សង្គមនោះ។ តើល្បះខាងក្រោមនេះមួយណាបញ្ជាក់យេនឌ័រ?  ក.ស្រ្តីមានលក្ខណៈទន់ភ្លន់និងអៀនប្រៀន  ខ.បុរសមានលក្ខណៈមាំមួននិងក្លាហាន  គ.បុរសចូលបម្រើកងទ័ព ស្រ្តីក៏អាចចូលបម្រើកងទ័ពបានដែរ  ឃ.ស្ត្រីបំបៅដោះទារក

កត្តាដែលអាចសំគាល់លើ”ភេទ”មនុស្សមានដូចជា៖ • កត្តាធម្មជាតិខាងជីវសាស្រ្ត(កំណើត)មនុស្ស…..

ក្នុងភូមិ”ក” ប្រជាជនបានកំពុងមមាញឹកទៅលើសកម្មភាពការងារប្រចាំថ្ងៃរបស់ពួកគេ ខ្លះជាមន្ត្រីរាជការ ខ្លះជាកសិករ ខ្លះជាអ្នកជំនួញខ្លះជាកម្មករជាដើមស្របទៅតាមសមត្ថភាពជំនាញក្នុងជីវភាពរាល់ថ្ងៃ។ ដូច្នេះ៖ តើហេតុផលល្បះខាងក្រោមនេះមួយណាបញ្ជាក់សំដៅទៅលើ ”ភេទប្រុស”?  ក.Bបំបៅដោះដល់កូនពេលដែលឃ្លាន  ខ.Bមានមាឌស្តើងស្អាត សក់វែង និងមានកម្លាំងទន់ជ្រាយ  គ.Bមានមាឌធំសង្ហា សក់ខ្លី និងមានកម្លាំងមាំមួន  ឃ.Bជាជាអ្នកពពោះបង្កើតកូន

គ្រួសារធីតាមានសមាជិក៥នាក់នឹងមានរបរចិញ្ចឹមជីវិតទីទៃៗគ្នា ដើម្បីផ្គត់ផ្គង់ជីវភាព។ ធីតាបានត្រូវអនុញ្ញាតិឱ្យសម្រាកពីការងារ រយៈពេល៣ខែក្រោមហេតុផលច្បាប់ការងារនៅកន្លែងបានកំណត់។ តើហេតុផលល្បះខាងក្រោមនេះមួយណាអាចបញ្ជាក់ថា “ធីតា” ជា”ស្ត្រីភេទ”?  ក.ធីតាមានអំណាចអនុញ្ញាតិការងារ  ខ.ធីតាបានកំពុងពពោះនិងជិតសម្រាលកូន  គ.ធីតាជាប្រធានផ្នែកមួយក្នុងកន្លែងការងារ  ឃ.ធីតាតូ្រវតែជាអ្នកថែទាំកូនក្រោយពេលសម្រាល

a) សមត្ថភាព ចំណេះដឹង បទពិសោធន៍និងសុខភាពល្អ គ្មានជំងឺ មានភាពស្វាហាប់ b) លធម៌ សុជីវធម៌ អត្តចរិតស្លូតបូត ម៉ឺងម៉ាត់ ក្លាហាន ស្មោះត្រង់ ចេះជួយទុក្ខលំបាកអ្នកដទៃ c) មានគំនិតច្នៃប្រឌិត តស៊ូក្នុងការលំបាក អត់ធ្មត់ព្យាយាម តម្កល់ផលប្រយោជន៍រួមធំជាង ផលប្រយោន៍ផ្ទាល់ខ្លួន ជាពិសេសគោរព និងអនុវត្តតាមច្បាប់របស់សង្គម d) ចម្លើយទាំងអស់ត្រឹមត្រូវ

a) រាល់ការរាប់សន្លឹកឆ្នោតគឺត្រូវមានពលរដ្ឋជាសាក្សី b) រាប់ទៅតាមវិធីមួយដែលឮនិងមើលឃើញច្បាស់គំនូសនៃការបោះឆ្នោតទាំងអស់ដោយអ្នកតាមដាននិងអ្នកសង្កេតការណ៍ c) ចំនួនសន្លឹកឆ្នោតនៅក្នុងហិបឆ្នោតត្រូវមានចំនួនស្មើគ្នានឹងចំនួនអ្នកដែលបានបោះឆ្នោតដែលឃើញក្នុងបញ្ជីឆ្នោត d) មុននឹងរាប់សន្លឹកឆ្នោតគេត្រូវពិនិត្យមើលហិបឆ្នោត តើមានលួចដូរឬបន្លំហិបឆ្នោតឬទេ e) ត្រូវរាប់យ៉ាងតិច២ដងដើម្បីប្រាកដពីភាពត្រឹមត្រូវ