General Knowledge

ប្រាសាទព្រះវិហារត្រូវបានដាក់ជាសម្បត្តិបេតិកភណ្ឌពិភពលោក កាលពីថ្ងៃទី ៧ កក្កដា ឆ្នាំ២០០៨។ ក្រោយឈ្នះក្តីលើប្រទេសថៃ នៅតុលាការអន្តរជាតិក្រុងឡាអេ នាថ្ងៃទី ១៥ ខែមិថុនា ឆ្នាំ១៩៦២ ។ នាកិច្ចប្រជុំទី ៣២ របស់គណៈកម្មាធិការបេតិកភណ្ឌពិភពលោករបស់អង្គការយូណេស្កូ នៅទីក្រុងកេបិចប្រទេសកាណាដា ។

សហរដ្ឋអាមេរិកថយឥទ្ធិពលពីបញ្ហាអាស្រូវដល់អឺរ៉ុបដែលរដ្ឋាភិបាលអឺរ៉ុបចាប់បុគ្គលិកស្ថានទូតស្ថានទូតអាមេរិកដាក់ឃុំអស់ ៤៤៤ថ្ងៃ នៅឆ្នាំ ១៩៧៤ និងបញ្ហាសូវៀតលើកទ័ពចូលលុកលុយអាហ្គានីស្ថាននៅឆ្នាំ១៩៧៩ចំណុចទាំងនេះបញ្ជាប់ពីការចុះថយឥទ្ធិពលរបស់សហរដ្ឋអាមេរិកនៅចំពោះមុខសូវៀត នាំឪ្យលោកកាទ័រជាប់តែមួយអាណត្តិ។

លោកកេណ្ណឺឌីជាអ្នកទទួលខុសត្រូវចំពោះមុខប្រជាជនអាមេរិកបានចំពោះបញ្ហាអាយុជីវិតប្រជាជនសហរដ្ឋអាមេរិកបានគំរាមសូវៀតថា នឹងលើកទ័ពវាយឡើងកោះគូបា បើសិននាវាសូវវៀតថា ដឹកក្បាលកាំជ្រួចចូលកំពង់ផែគូបា។ សូវៀតឆ្លើយតបវិញថា បើសហរដ្ឋអាមេរិកមិនវាយចូលគូបា នោះគេនឹងដកថយ។ ថ្ងៃទី២៩ ខែតុលា ឆ្នាំ១៩៦២ សូវៀតបានជម្លៀសក្បាលកាំជ្រួចចេញពីគូបាក្រោបការត្រួតពិនិត្យរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិ។ បញ្ហានៅគូបាប្រៀបនឹងនាំពិភពលោកចូលក្នុងសង្រ្គាមលោកលើកទី៣។

ដើម្បីឆ្លើយតបយានអាវកាសរបស់សូវៀត សហរដ្ឋអាមេរិកបានជំរុញអង្គការ អាវកាសណាសា ធ្វើការស្រាវជ្រាវក្នុងទីអាវកាស អស់ទឹកប្រាក់សហព័ន្ធយ៉ាងច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់។ សហរដ្ឋអាមេរិកបានយកឈ្នះសូវៀតដោយសម្រេចឪ្យមនុស្សជាន់លើឋានព្រះចន្ទនៅឆ្នាំ ១៩៦៧។

សង្រ្គាមត្រជាក់គឺជាការប្រកួតប្រជែងរវាងប្លុកកុំមុយនីស្ដ និងប្លុកសេរី ក្នុងការអភិវឌ្ឍគ្រឿងសព្វាវុធនិងបច្ចេកវិទ្យាដោយកាច់បំបាក់គ្នារវាងសហរដ្ឋអាមេរិកនិងសហភាពសូវៀត។ ចំនុចសំខាន់នៃសង្រ្គាមនេះ ផ្ដើមចេញពីបញ្ហាអាឡឺម៉ង់ នៅពេលដែលប្រទេសនេះ ក្លាយជាទីប្រសព្វមុខគ្នានៃមនោគមវិជ្ជាទាំងពីរក្រោមសង្រ្គាមលោកលើកទី២។

លោក និចសុន ឡើងកាន់តំណែងប្រធានាធិបតីឆ្នាំ ១៩៦៨ បានចាត់វិធានការបញ្ចប់សង្រ្គាមនៅវៀតណាម។ ការទម្លាប់គ្រាប់បែក ការសម្លាប់រង្គាល់ នាំឪ្យមានប្រតិកម្មរិះគន់រៀតណាមខាងត្បូងនៅឆ្នាំ១៩៧៣ ជាឪកាសត្រូវវៀតណាមខាងជើងវាយចូលកាន់កាប់ក្រុងព្រៃនគរបានថ្ងៃទី៣០ មេសា ១៩៧៥។ លោក និច សុន ជាប្រធានធិបតីតែម្នាក់គត់ នៅក្នុងប្រវត្តិសាស្រ្ដអាមេរិក ដែលត្រូវដកហូរពីតំណែង ដោយមានឡើងអាស្រូវវ៉ាទែចហ្គេតក្នុងសម័យបោះឆ្នោត។ លោកបានលាលែងពីតំណែងថ្ងៃទី ៩ មេសា ១៩៧៤ ។

បានជាសង្រ្គាមនៅវៀតណាមចោទជាបញ្ហាដល់សេដ្ឋកិច្ចនៅសហរដ្ឋអាមេរិកព្រោះសហរដ្ឋអាមេរិកចំណាយទៅលើសង្រ្គាមនេះក្នុងអំឡុងឆ្នាំ ១៩៦៥-១៩៧៣ អស់ ២០កោដិដុល្លារក្នុងការគាំទ្រវៀតណាមខាងត្បូង។

ព្រំដែនថ្មី គឺជានយោបាយថ្មីរបស់លោកចនកេណ្ណឺឌីដែលបានបង្កើតឡើងដើម្បីបំរើត្រូវទិសដៅប្រយុទ្ធប្រឆាំងនិងភាពក្រីក្រ ភាពប្រកាន់ពូជសាសន៍ និងការយឺតយ៉ាវផ្នែកវិទ្យាសាស្រ្ដបច្ចេកវិទ្យា ដែលបន្សល់ទុក្ខពីអាណត្តិប្រធានាធិបតីជំនាន់មុន។ លោកចនកេណ្ណឺឌីជាប់ជាប្រធានាធិបតីអាយុ៤៩ ឆ្នាំ ១៩៦០ លោកត្រូវតេធ្វើឃាតនៅថ្ងៃទី២២ ខែវិចិ្ឆកា ឆ្នាំ ១៩៦៣ លោកចនកេណ្ណឺឌី សុំឡើងកាន់តំណែងបន្ដ។

នៅក្រោយសង្រ្គាមលោកលើកទី២ ប្រជាជនអាមេរិកកើនឡើងខ្លាំង ព្រោះការហូរចូលប្រជាជនពីអឺរ៉ុបទៅកាន់អាមេរិក ដើម្បីសាងជីវភាពរបស់ពួកគេបានល្អ។ នៅឆ្នាំ១៩៤៥ ប្រជាជនអាមេរិកមានតែ ១៤០លាននាក់ ឆ្នាំ ១៩៦០កើនឡើងដល់ ១៨០លាន់នាក់ ឆ្នាំ១៩៧០លាននាក់ និងឆ្នាំ ១៩៨០ មាន ២០៨លាននាក់។

បានជាសហរដ្ឋអាមេរិក ក្លាយជាមហាអំណាចសេដ្ឋកិច្ចនៅក្រោយសង្រ្គាមលោកលើកទី២ មានតែសហរដ្ឋអាមេរិកមួយគត់ ដែលគេផុតពីការខ្ទេចខ្ទាំដោយសារសង្រ្គាម ព្រោះសហរដ្ឋអាមេរិកនៅឆ្ងាយពីទ្វីបអឺរ៉ុបរាប់ពាន់គ.ម។ ប្រទេសនៅអឺរ៉ុបត្រូវការស្ដារសេដ្ឋកិច្ចរបស់ខ្លួន ដូចនេះត្រូវការមូលធន និងជំនួយពីសហរដ្ឋអាមេរិក។ សហរដ្ឋអាមេរិកជំរុញឪ្យកសិករពង្រីកវិស័យកសិកម្ម ដើម្បីបំពេញតម្រូវការទីផ្សារអឺរ៉ុបដ៏ធំធេង។ នៅចន្លោះឆ្នាំ ១៩៣៩-១៩៤៥ ផលទុនរបស់អាមេរិកកើនឡើងពី៩៥ ដល់ ២១៥ កោដិដុល្លារ។ ប្រជាជនអាមេរិកបានកែច្នៃជីវភាពក្លាយជាសង្គមសម្ភារៈទំនើបស្របតាមរីកចម្រើននៃបច្ចេកវិទ្យា។ គេបានបង្កើតប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយពាណិជ្ជកម្ម បង្ហាញផលិតផលដូចជាទូរទស្សន៍ពណ៌ ម៉ាស៊ីនបោកខោអាវ ម៉ាស៊ីនលាងចានឆ្នាំងនិងចង្រ្កានអគ្គិសនី…។ សហរដ្ឋអាមេរិកក្លាយជាមហាអំណាចគ្មានគូប្រៀប។