General Knowledge

កំណែទម្រង់សង្គមរបស់បារាំងបារំាងបានផ្តល់ផលចំពោះសង្គមខ្មែរដូចជា៖ • វិស័យសង្គមៈ ពង្រឹងច្បាប់កម្មសិទ្ធិដីធ្លី លុបបំបាត់របបទាសភាព ផ្លាស់ប្តូរទំនៀមទម្លាប់របៀបុរាណ បង្កើតឲ្យមានកម្មសិទ្ធិលើដីធ្លីបង្កើតប្រព័ន្ធច្បាប់ថ្មី • វិស័យរដ្ឋបាលៈ ធ្លាប់តែមានភាពអណាធិបតេយ្យ អសមត្ថភាព និងគ្មានប្រសិទ្ធភាព ត្រូវបានជំនួសដោយរបៀបគ្រប់គ្រងរដ្ឋបាលថ្មី ដែលដឹកនាំដោយរ៉េស៊ីដង់បារាំង • វិស័យពាណិជ្ជកម្មៈ កើតឡើងនូវសកម្មភាពពាណិជ្ជកម្មយ៉ាងសកម្ម ក្នុងការទិញអចលនទ្រព្យការដាក់បញ្ចាំង និងការធ្វើជំនួញស្រូវអង្ករនៅក្នុងទីក្រុង • វិស័យកសិកម្មៈ បង្កើតឲ្យមានប្រព័ន្ធកសិកម្មតាមបែប កសិដ្ឋាន ដែលទទួលបានទិន្នផលច្រើនធ្វើឲ្យកម្ពុជាមានមុខមាត់នៅលើឆាកអន្តរជាតិ ។

នៅឆ្នាំ ១៩០៤​សៀមបានប្រគល់​មកឲ្យកូនខ្មែរវិញនូវទឹកដីខាងជើង ម្លូព្រៃ ស្ទឹងត្រែង ទន្លេពៅ និងខេត្តកោះកុង ។ រីឯសន្ធិសញ្ញាបារាំង សៀមឆ្នាំ ១៩០៧ ស្តីអំពីការប្រគល់ខេត្តបាត់ដំបង សៀមរាប សេរីសោភ័ណ្ឌមកឲ្យខ្មែរវិញ ។

ចលនាតស៊ូដើម្បីឯករាជ្យជាតិក្នុងប្រទេសកម្ពុជាចែកជា២ផ្នែកគឺ៖ ការតស៊ូដោយអាវុធ ដឹកនាំដោយកម្លាំងនៃចលនាតស៊ូនៃឥស្សរៈដែលមានការជួយគាំទ្រពីសំណាក់កងកម្លាំងវៀតមិញ ការតស៊ូដោយសន្តិវិធី ដឹក​នាំដោយសម្តេចព្រះនរោត្តម សីហនុ ( នយោបាយកាទូត ) ។

រណសិរ្ស « ខ្មែរឥស្សរៈ » បានធ្វើសកម្មភាពយ៉ាងសកម្មក្រោមការដឹកនាំរបសបក្សកុំមុនីស្តឥណ្ឌូចិន ។ ហើយរណសិរ្ស « ខ្មែរឥស្សរៈ » បានកសាងមូលដ្ឋានរបស់ខ្លួននៅក្នងុប្រទេសកម្ពុជានៅចន្លោះឆ្នាំ ១៩៤៧ .១៩៤៨ ដោយមានការគាំពារពីកម្លាំងទ័ពវៀតណាម ។

បារាំងនិងអេស្ប៉ាញលើកទ័ពទៅវៀតណាមខាងត្បូង ចូលដល់ទីក្រុងដាណាងនៅថ្ងៃ០១ កញ្ញា ១៨៥៨ ដើម្បីជួយស្រោចស្រង់ជីវីតពួកអ្នក ផ្សព្វផ្សាយសាសនាកាតូលិកដែលនៅសេសសល់ពីការកាប់សម្លាប់របស់ស្តេចអណ្ណាម ។ ហើយបារាំងបានចូលកាន់កាប់ក្រុងព្រៃនគរ និងតំបន់ជិតខាងនៅថ្ងៃ ១៨ កុម្ភៈ ១៨៥៩ ។

ក្រោយពេលទទួលបានដំណឹងថា បារាំងចូលត្រួតត្រាព្រៃនគរព្រះបាទអង្គឌួងបញ្ជូនកងទ័បមួយកងទៅកាន់ខេត្តមាត់ជ្រូក ក្នុងបំណងបង្ហាញថាទឹកដីលកម្ពុជាក្រោមជាទឹកដីរបស់ខ្មែរប៉ុន្តែគួរឲ្យស្តាយបំណងនេះត្រូវអាកខានដោយព្រះអង្គឌួង ចូលទីវង្គតនៅថ្ងៃទី ១៨ តុលា ឆ្នាំ ១៨៦០ នារាជធានីឧដុង្គ ។

មូលហេតុដែលបារាំងចង់ដាក់អាណានិគមមកលើកម្ពុជាគឺ៖ • បារាំងចាប់ចិត្តនិងសម្រស់នៃប្រទេសកម្ពុជាដែលមានទេសភាពពណ៌ខៀវស្រងាត់ដូជាដំណាំសណ្តែក ល្ងពោត និងបន្លែដែលលាយឡំជាមួយដើមឈើហូបផ្លែជាច្រើនប្រភេទ • បារាំងយល់ថា កម្ពុជាសម្បូរទៅទន្លេដែលជាផ្លូវគមនាគមន៍យ៉ាងសំខាន់សម្រាប់ដឹកជញ្ជូនផលិតផលកសិកម្មទៅកាន់ទីផ្សារនៅអឺរ៉ុប • បារាំងឃើញថាកម្ពុជាមានផ្ទៃដីកសិកម្មច្រើនហើយមានចំនួនប្រជាជនតិចដែលអាចឲ្យបារាំងបង្កើតជាដីដំណាំកសិកម្មទទួលបានផលច្រើន • បារាំងដឹងថាកម្ពុជាសម្បូរទៅដោយព្រៃឈើ និងភ្នំប្រកបដោយឈើដែលមានគុណភាពខ្ពស់ រីឯនៅក្រោមដីសម្បូរទៅដោយធនធានរ៉ែជាច្រើនប្រភេទ ។

បានជាមានចលនាបះបោរពេញផ្ទៃប្រទេសប្រឆាំងនិងការលើកក្សត្រវតីឲ្យឡើងសោយរាជ្យព្រោះដោយសារក្សក្រអង្គនេះពុំមានប្រជាប្រិយភាពផង ហើយថែមទាំងមានការច្រណែនពីព្រះអនុជពីរព្រះអង្គទៀតគឺអង្គសូ និងស៊ីវត្ថា ។នៅពេលដែលក្សត្រអង្គវតីរត់ចេញទៅបាងកកនៅឆ្នំា ១៨៦១ ព្រះបាទស៊ីសុវត្ថុបានទទួលរ៉ាប់រងកិច្ចការប្រទេសជាតិជំនួសអង្គវតី និងបានរុញច្រានចលនាបះបោរដឹកនាំដោយស៊ីវត្ថាឲ្យថយទៅប៉ែកខាងជើងប្រទេស ។

ក្សត្រអង្គវតីវិលត្រឡប់ពីសៀមមកក្រុងឧដុង្គវិញនៅខែមីនាឆ្នាំ ១៨៦២ បព្វជិតកាតូលិកមួយអង្គបានផ្ញើរសារកុងស៊ុលបារាំងនៅបាងកកឲ្យជួយអន្តរាគមន៍ឲ្យក្សត្រអង្គនេះត្រឡប់មកមាតុប្រទេសវិញ ។

បារាំងធ្វើកំណែទម្រង់សង្គមខ្មែរ ១៨៧៧ ដោយសារកត្តាសំខាន់ពីរ៖ • កត្តាសេដ្ឋកិច្ចពាណិជ្ជកម្មៈ អស់រយៈពេល១៤ឆ្នាំមកហើយ ពាណិជ្ជករបារំាងពុំអាចពង្រីកសកម្មភាពរកស៊ីនៅប្រទេសកម្ពុជាបានឡើយដោយសារប្រជាជនកម្ពុជារស់នៅតាមបែបប្រពៃណីសក្តិភូមិមិនចាប់អាម្មណ៍និងប្រព័ន្ធទីផ្សារ ។ • កត្តានយោបាយៈ នៅលើកត្តានយោបាយបារាំងរំពឹងថាអាចពង្រឹងអំណាចគ្រប់គ្រងរបស់ខ្លួននៅក្នុងឥណ្ឌូចិន ។ ឥណ្ឌូចិនត្រូវមានប្រព័ន្ធឯកភាពបែបបារាំងទាំងនៅក្នុងតំបន់និងទាំងក្នុងរចនាសម្ព័ន្ធសង្គម ។ នៅក្នុងកំណែទម្រង់នេះ បារាំងមានទិសដៅចង់កែប្រែសង្គមប្រពៃណីទំនៀមទម្លាប់សក្តិភូមិខ្មែរឲ្យទៅជាសសង្គមមូលធននិយម ដែលជាប្រព័ន្ធទីផ្សារសេរីដូចសង្គមបារាំងដែរ ។