General Knowledge

អាស៊ានបង្កើតឡើងនៅថ្ងៃទី០៨ ខែសីហា ឆ្នាំ១៩៦៧។ ដោយលោកប្រធានាធិបតីប្រទេស ម៉ាឡេស៊ី។ ដោយលោក អាប់ឌុលរ៉ាម៉ាន់ នៅទីក្រុងបាងកក ប្រទេសថៃ។

អត្ថន័យនៃពាក្យ ASEAN មានន័យជាភាសាអង់គ្លេសគឺ មានន័យថា Association of East Asian Nation ដែលមានន័យជាភាសាខ្មែរថា “សមាគមន៍ប្រជាជាតិអាស៊ីអាគ្នេយ៍” ។

ទីស្នាក់ការកណ្ដាលរបស់ “អាស៊ាន” មានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងទីក្រុង ចាកាតា នៃប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី។

វេទិកាអាស៊ាន ប្រព្រឹត្តទៅនៅ ថ្ងៃទី០៨ ខែសីហា ជារៀងរាល់ឆ្នាំ។ បើគិតត្រឹមថ្ងៃទី ០៨ ខែសីហា ឆ្នាំ ១០១៨ គឺជាខួបទី៥១ឆ្នាំ នៃវេទិកានេះ។

ប្រទេសនៅតំបន់ឥណ្ឌូចិនបានស្ថិតនៅក្រោមអាណានិគមនិយកអឺរ៉ុបតាំងពីស.វទី១៩ដល់ក្រោយសង្រ្គាមលោកលើទី២។ ប្រទេសទាំងនបីបង្កើតចលនាតស៊ូទាមទារឯករាជ្យពីពួកអាណាមនិគមនិយមព្រោះ៖ • ទាមទារសិទ្ធិស័យគ្រប់គ្រងកាពារវប្បធម៌ សាសនា ភាសា និងប្រពៃណីជាតិ • ពួកអាណានិគមបានកាប់សង្កត់ កេងប្រវ័ញ្ជ ជម្រិតទារពន្ធដារ កាប់សម្លាប់យ៉ាងសាហាវយោយៅ • ពួកអាណានិគមបានផ្សព្វផ្សាយអរិយធម៌របស់គេ។

ក្រោយសង្គ្រាមលោកលើកទី២ ចលនាតស៊ូទាំងនេះបានទទួលជោគជ័យគឺឯករាជ្យបរិបូរណ៍ • កម្ពុជាបានឯករាជ្យនៅឆ្នាំ ១៩៥៣។ • វៀតណាមនិងឡាវបានឯករាជ្យនៅឆ្នាំ១៩៥៤។

ចលនាតស៊ូនោះទទួលបានលទ្ធផលដោយសារ៖ • ក្រោយសង្រ្គាមពួកអាណានិគមមានការនឿយហត់យ៉ាងខ្លាំង(សេដ្ឋកិច្ចខ្ទេចខ្ទាំ) • ការគាំទ្រពីសហរដ្ឋអាមេរិក សហភាពសូវៀត និងអង្គការសហប្រជាជាតិ • ប្រទេសនីមួយៗមានមគ្គុទេសឈ្លាសវៃ មានគោលនយោបាយត្រឹមត្រូវ • មានការសហការគ្មានរវាងទ្វីបអាស៊ីអាព្រិច អាមេរិកឡាទីន

មូលហេតុនៃការបែកបន្ទាយលង្វែក៖ • ព្រះរាជា សត្ថាទី១ ទៅជួយរំដោះក្រុងអយុធ្យាពិការត្រួតត្រារបស់ភូមា • សៀម រមិលគុណប្រើល្បិចបញ្ចូនសង្ឃមកយកការណ៍ និងប្រើល្បិចបាចប្រាក់ដូង • វិបត្តិផ្ទៃក្នុង រាជវង្សានុវង្ស នាម៉ឺនសព្វមុខមន្ត្រីនិងរាស្រ្ដមិនពេញចិត្តនិងព្រះសត្ថាទី១ • ប្រជារាស្រ្ដ នាំគ្នាកាប់ឆ្ការរបឬស្សី • សាមគ្គី ប្រជាជនគ្មានឯកភាពជាតិ។

ការបែកបន្ទាយលង្វែកផ្ដល់ផលវិបាក៖ • ប្រទេសធ្លាក់ក្នុងវិបត្តិកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរ • ប្រទេសធ្លាប់ទៅជារដ្ឋភាពអាណាធិបតេយ្យ គ្រោះទុរភិក្សកើតពេញផ្ទៃប្រទេស • បាត់បង់ទឹកដីដូចជា ខេត្តចន្ទបុរី បស្ទឹមបុរី នគរាជសីមា បាត់ដំបង សៀមរាប ពោធិសាត់ • ប្រជារាស្រ្ដបាត់បងជំនឿលើព្រះរាជា(ក្សត្រឪ្យអង្គគ្មានទសពិធរាជធម៌)។

ដើម្បីបំផុសស្មារតីបង្រួបបង្រួមជាតិមេដឹកនាំឥណ្ឌូបនេស៊ីបានប្រើគំនិត៖ • ផ្សព្វផ្សាយគំនិតជាតិនិយម • ផ្សព្វផ្សាយលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ • បង្កើតចលនាយុវជនជាតិនិយម។