General Knowledge

ពុទ្ធិ ជាចំណេះដឹងរបស់មនុស្សដែលមាននៅក្នុងខ្លួនយើងក្តីក្នុងខ្លួនអ្នកដទៃក្តី ឬក្នុងធម្មជាតិក្រៅខ្លួនយើងក្តី ដែលបានមកពីការស្រាវជ្រាវផ្សេងៗ។

ហេតុផលដែលបណ្តាលឱ្យមានសីលធម៌គឺ៖ • ផលប្រយោជន៍ផ្ទាល់ខ្លួនៈ ធ្វើឱ្យល្អនូវអំពើរបស់ខ្លួនដើម្បីផលប្រយោជន៍ល្អនៅពេលណាមួយ • បញ្ជារបស់ព្រះ ឬអាទិទេពៈ គេយល់ថាការធ្វើអំពើល្អ ព្រះនឹងផ្តល់រង្វាន់ដល់ពួកគេ • ផលប្រយោជន៍រួមៈ ការគោរពច្បាបសីលធម៌ជាក់លាក់នឹងឈានដល់សង្គមមួយដែលមានលក្ខណៈល្អប្រសើរ។

សិទ្ធិ និងច្បាប់ខុសគ្នាត្រង់៖ • ច្បាប់ កើតឡើងដោយសារមនុស្សជាអ្នកបង្កើតច្បាប់មានលក្ខណៈការពារនិងហាមប្រាមអ្នកដែលល្មើសនឹងច្បាប់ត្រូវផាកពិន័យត្រូវជាប់ពន្ធនាគារ។ • សិទ្ធិ កើតមានពីកំណើតពីធម្មជាតិ ជាសេរីភាពដែលមនុស្សអាចប្រើប្រាស់បានក្នុងក្របខណ្ឌនៃច្បាប់និងក្របខណ្ឌនៃសីលធម៌សង្គម។ មនុស្សម្នាក់ៗមិនអាចប្រើប្រាស់សិទ្ធិរបស់ខ្លួនឱ្យហួសព្រំដែននៃច្បាប់បានឡើយ។

អង្គការ (ខ្មែរក្រហម) គឺជាពាក្យដែលគ្រប់ដណ្ដប់ទាំងបក្សកុម្មុយនីស្ដ ទាំងអង្គការនីតិបញ្ញត្តិ នីតិប្រតិបត្តិ និងអំណាចតុលាការ ។ ជាក្រុមសម្ងាត់ ជាមេបញ្ជាការសម្ងាត់ ជាមេបញ្ជាការសម្ងាត់ ដែលបញ្ជាឪ្យសម្លាប់ខ្មែរបំផុតពូជ ។

ដែលហៅថាគុកឥតជញ្ជាំងគឺមានន័យថា នៅក្នុងរបបកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ ប្រជាជនពុំមានសិទ្ធិយោបល់ សិទ្ធិបានហូបឆ្អែតឆ្ងាញ់ សិទ្ធិឈប់សម្រាប់ពីការងារ សិទ្ធិជួយជុំគ្រួសារ សួរសុទ្ធទុក្ខបងប្អូនភូមិជាប់គ្នា ឬ មន្ទីរពេទ្យ គឺគ្មានសិទ្ធិអ្វីទាំងអស់ ។

សេរីភាពគឺជាភាពធ្វើអ្វីមួយបានតាមចិត្តដោយគ្មានការរារាំង គ្មានការបង្ខិតបង្ខំ ហើយសិទ្ធិជាអ្វីៗដែលជាកេតនភណ្ឌពីធម្មជាតិរបស់មនុស្ស។ ដូចនេះសេរីភាពគ្រាន់តែជាធាតុមួយរបស់សិទ្ធិប៉ុណ្ណោះ ព្រោះសិទ្ធិកំណត់ព្រំដែនឱ្យសេរីភាពដើម្បីទប់កុំឱ្យមនុស្សប្រើប្រាស់សេរីភាពហួសព្រំដែន ហួសក្របខណ្ឌនាំឱ្យប៉ះពាល់ដល់សិទ្ធិអ្នកដទៃព្រោះថាបើពុំមានសិទ្ធិកំណត់ព្រំដែនឱ្យទេនោះ មនុស្សនឹងប្រើប្រាស់សេរីភាពរបស់ខ្លួនដោយដាច់បង្ហៀរនាំឱ្យប៉ះពាលរបៀបរៀបរយសង្គម ឬអាចទៅជា អនាធិបតេយ្យផងក៏មាន។

ប្រទេសអង់គ្លេសមានគណបក្សសំខាន់ៗដូចជា៖ • គណបក្សការងារនិយម • គណបក្សអភិរក្សនិយម • គណបក្សសេរីនិយម ។ គណបក្សដែលដឹកនាំប្រទេសអង់គ្លេសបានល្អជាងគេគឺ គណបក្សអភិរក្សនិយម ។

ប្រទេសសៀមបានប្តូរឈ្មោះមកជា ថៃឡង់ដ៍នៅឆ្នាំ១៩៣២ ។ ដោយសារនៅថ្ងៃទី ២៤ ខែមិថុនា ១៩៣២ ជនបង្កប់នៅក្នុងជួរយោធានិងការិយាល័យជាន់ខ្ពស់បាន ក្រោកឈរឡើងធ្វើរដ្ឋប្រហារលើរបបរាជានិយមផ្តាច់ការ ហើយព្រះចៅ ប្រាយ៉ាហិប៉ុក បានបង្ខំចិត្តទទួលយករដ្ឋធម្មនុញ្ញថ្មីនិងបានប្តូរឈ្មោះប្រទេសជារាជាណាចក្រថៃឡង់ដ៍ ។

បានជាកម្លាំងទ័ពអន្ដរជាតិតែងតែជួបនឹកភាពស្មុគស្មាញនៅក្នុងការធ្វើសកម្មភាពមនុស្សធម៌ ឬ រារាំងសង្រ្គាមស៊ីវិលនៅក្នុងប្រទេសណាមួយលើសកលលោកព្រោះ ៖ • ទាក់ទងនឹងការប្រើប្រាស់កម្លាំងទ័ពច្បាប់និងសិទ្ធិក្នុងការប្រើប្រាស់កម្លាំងទ័ពដើម្បីដោះស្រាយទំនាស់់នៅក្នុងប្រទេស ឬ តំបន់ណាមួយ • ត្រូវមានការយល់ព្រម និងសហប្រតិបត្តិការពីភាគីជម្លោះនៅក្នុងប្រទេសធ្វើសកម្មភាពមនុស្សធម៌បាន • ការមិនសហប្រតិបត្តិការរបសើរដ្ឋភិបាលជាមួយអង្គលារមនុស្សធម៌នានាលើពិភពលោក • ការគាបសង្កត់ទៅលើប្រជាជន ដោយមិនបានផ្ដល់ព័ត៌មានដល់សមាគមន៍អន្ដរជាតិ ។

ចលនាតស៊ូដើម្បីឯករាជ្យមានពីរបែបគឺ • ការតស៊ូដើម្បីឯករាជ្យជាតិ ប្រឆាំងនឹងរបបអាណានិគមនិយមអង់គ្លេសនិងបារាំង ។ ការតស៊ូនេះជាចលនាមួយមានលក្ខណះជាតិនិយម ។ • ការតស៊ូប្រឆាំនឹងពួកមូលធននិងសក្តិភូមិ ។