General Knowledge

វិសហមជ្ឈការ មានន័យថារាជរដ្ឋាភិបាលក្រសួង ស្ថាប័ន ធ្វើប្រតិកម្មមុខងារសិទ្ធិអំណាច និងធនធាន ( ហិរញ្ញវត្ថុ ទ្រព្យសម្បត្តិ និងបុគ្គល ) ទៅអង្គភាពក្រោមបង្គប់ឬទៅក្រុមប្រឹក្សាប្រភេទណាមួយ ដើម្បីអនុវត្តមុខងារនេះក្នុងនាមរាជរដ្ឋាភិបាល ក្រសួង ឬស្ថាប័ននោះ ៕ ក្នុងន័យនេះ ភាពជាម្ចាស់មិនបានផ្តល់ជូនអង្គភាពក្រោមបង្គាប់ឬក្រុមប្រឹក្សាឡើយ ។ រាជរដ្ឋាភិបាលឬក្រសួងស្ថាប័ននៃរាជរដ្ឋាភិបាលបានរក្សាភាពជាម្ចាស់នោះ ។

ស្តែងចេញឱ្យឃើញតាមរយៈទិដ្ឋភាពដូចខាងក្រោម៖ • តម្រូវការ • ចំណង់ចំណូលចិត្តរបស់បុគ្គល • ឧត្តមគតិ • លោកទស្សនៈរបស់បុគ្គល។

ប្រទេសភូមាស្ថិតនៅក្រោមអាណនិគមនៃរាជាណាចក្ររួមបានទទួលឯករាជ្យកាលពីថ្ងៃទី៤ ខែមករា ឆ្នាំ ១៩៤៨ ។ ក្រោយឯករាជ្យប្រទេសនេះមានការវិវត្តនយោបាយដូចជា ៖ • ក្រោយឯករាជ្យពីឆ្នាំ ១៩៤៨ ដល់ ១៩៦២ ប្រទេសភូមាជាសាធារណៈរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យមានឈ្មោះថា “សហភាពភូមា” • របបប្រជាធិបតេយ្យត្រូវបានបញ្ចប់នៅឆ្នាំ ១៩៦២ បន្ទាប់ពីរដ្ឋប្រហារយោធារបស់លោកឩត្តមសេនីយ៍ នេវិន ដែលបានដឹកនាំប្រទេសអស់ជិត ២៦ឆ្នាំ ដែលមានឈ្មោះថា “សហភាពសាធារណៈរដ្ឋសង្គមនិយមភូមា” • នៅឆ្នាំ ១៩៨៩ បានប្តូរឈ្មោះប្រទេសទៅជា “សហភាពមីយ៉ាន់ម៉ា” ...

អត្ថន័យជារួម គឺជាដាក់ប្រទេសកម្ពុជាស្ថិតក្រោមការត្រួតត្រារបស់បារាំង ហើយព្រះរាជាខ្មែរត្រូវបាត់បង់អំណាចស្វ័យភាពក្នុងការគ្រប់គ្រងប្រទេសស្ទើរទាំងស្រុង ។ ខ្ញុំមិនពេញចិត្តទេ ព្រោះអនុសញ្ញានេះជាការដាក់ប្រទេសខ្មែរស្ថិតក្រោមការត្រួតត្រាបារាំងដែលធ្វើឱ្យខ្មែរបាត់បង់អ្វីៗ ហើយលែងជាម្ចាស់លើប្រទេសជាតិរបស់ខ្លួន ។

សិទ្ធិ និងសេរីភាពសំខាន់ៗរបស់មនុស្សមានដូចជា៖ ក.សិទ្ធិនយោបាយ • សេរីភាពក្នុងការនិយាយស្តី • សេរីភាពក្នុងការផ្សាយព័ត៌មាន • សេរីភាពក្នុងការប្រជុំ • សិទ្ធិក្នុងការបោះឆ្នោត • សិទ្ធិក្នុងការបង្កើតគណបក្សនយោបាយ ខ.សិទ្ធិសេដ្ឋកិច្ច • សិទ្ធិមានកម្មសិទ្ធិផ្ទាល់ខ្លួន • សិទ្ធិលក់ដូរទ្រព្យសម្បត្តិស្របច្បាប់ • សិទ្ធិជ្រើសរើសការងារតាមសមត្ថភាព គ.សិទ្ធិសង្គមកិច្ច • សិទ្ធិរៀបអារពាហ៍ពិពាហ៍ • សិទ្ធិសំរាកលំហែកាយ • សិទ្ធិដើម្បីមានសន្តិសុខសង្គម… ឃ.សិទ្ធិវប្បធម៌ • សិទ្ធិទទួលការអប់រំ • សិទ្ធិទទួលព័ត៌មាន • សិទ្ធិក្នុងការប្រើប្រាស់ភាសា។

មូលដែលធ្វើឲ្យជនជាតិវៀតណាមប្រកាសឯករាជ្យនៅឆ្នាំ១៩៣៩មាន ៖ • រាជវង្សថាង បានចុះផ្សាយថាស្រុកមានចលាចល ( វិបត្ដិរាជបល្ល័ងនិងវិបត្ដិសេដ្ឋកិច្ច ) • ជនជាតិភាគតិចរបស់ចិនឫជាជនជាតិភាគតិចវៀតណាមចង់បានឯករាជ្យ ឫចង់មានសេរីភាពដូចជាតិដទៃហើយក៏បានរូបរួមគ្នា ។

កត្តាដែលជំរុញឲ្យបារាំងធ្វើកំណែទម្រង់ឆ្នាំ ១៨៧៧ ៖ • កត្តាសេដ្ឋកិច្ច៖ ចង់ឲ្យប្រទេសកម្ពុជាក្លាយជាទិផ្សាររបស់ខ្លួននិងទាញយកផលចំណេញពីកសិកម្ម វត្ថុធាតុដើម ។ • កត្តាពាណិជ្ជកម្ម៖ ចង់ឲ្យប្រជារាស្រ្តកម្ពុជាអនុវត្តុសេដ្ឋកិច្ចទិផ្សារសេរី ។ • កត្តានយោបាយ៖ ចង់ពង្រីកអំណោយគ្រប់គ្រង់នៅឥណ្ឌូចិន ។

ក្រោយការដួលលំសហភាពសូវៀត ប្រទេសប៉ូឡូញបានក្លាយជាសមាជិកអង្គការអូតង់ និងជាសមាជិកនៃទីផ្សាររួមអឺរ៉ុប ឬ កូមេកុង ។

បញ្ហាដែលពិភពលោកកំពុងតែមានការយកចិត្តទុកដាក់ខ្លាំងសព្វថ្ងៃ គឺមហន្ដរាយនៃបរិស្ថាន ។

ព្រះបាទអង្គឌួង បានសោយទីវង្គត់នៅឆ្នាំ១៨៦០ ហើយព្រះរាជាអង្គណាឡើយជំនួសគឺ ព្រះបាទ នរោត្តម ឬ អង្គវតី ។