General Knowledge

កត្តាដែលធ្វើឪ្យនយោបាយរបស់កុំមុយនីស្ដសូវៀតធ្លាក់ចុះ និងបានជំនឿមាន ៖ • វិបត្ដិខាងកសិកម្ម ដោយការប្រើជីគីមី និងថ្នាំពុលហួសប្រមាណដែលបានធ្វើឪ្យ ប៉ះពាល់យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរដល់បរិស្ថាននិងខូចដីធ្លីដែលបានជិះឥទ្ធិពលអាក្រក់ដល់ការអភិវឌ្ឍន៍កសិកម្ម ។ • វិបត្តិខាងសង្គម ដូចជា ការធ្លាក់ទឹកចិត្ត ការប្រមឹកស្រា បញ្ហាពុករលួយចាប់ពីថ្នាក់ ក្រោមដល់ថ្នាក់លើ ការថយចុះអាយុ និងកំណើនអត្រាមរណៈភាព ។

ចម្រៀងជាតិដែលនិពន្ធដោយ ប៉ុល ពត មានចំណងជើងជា “ ១៧មេសាមហាជោគជ័យ” ។ របបកម្ពុជាប្រជាធិតេយ្យកើតឡើងនៅពេលដែលរបបសាធារណរដ្ឋខ្មែរដួរលំទាំងស្រុងនៅថ្ងៃទី ១៧ ខែ មេសា ឆ្នាំ ១៩៧៥ ។

ភាពវឹកវរដែលគួរឱ្យកត់សម្គាល់នៅក្នុងបណ្តាប្រទេសអាស៊ីអាគ្នេយ៍ក្នុងដំណាក់កាលក្រោយការទទួលឯករាជ្យជាតិមានដូចជា ៖ • សង្រ្គាមនៅតំបន់ឥណ្ឌូចិន (ខ្មែរ ឡាវ វៀតណាម) • ប្រទេសមីយ៉ាម៉ាដឹកនាំនយោបាយមិនចូលបក្សសម្ព័ន្ធក្រោមអំណាចយោធា • បញ្ហាទាក់ទងនិងជនជាតិ • បញ្ហាទាក់ទងនិងសាសនា (ការបះបោពួកអ៊ីស្លាម នៅប្រទេសហ្វីលីពីន) • សង្រ្គាមវៀតណាមអាមេរិច • ការផ្តួលរំលំស៊ូកាណូពីអំណាចនៅឆ្នាំ១៩៦៧ (ឥណ្ឌូណេស៊ី)។

នៅក្នុងសម័យអាណានិគមបារាំង មានព្រះមហាក្សត្រ៤ព្រះអង្គដែលឡើងគ្រងរាជ្យបន្ដបន្ទាប់គ្នាគឺ៖ • ព្រះបាទនរោត្តម (១៨៥៩-១៩០៤) • ព្រះបាទស៊ីសុវត្ថិ (១៩០៤-១៩២៧) • ព្រះបាទស៊ីសុវត្ថិ មុនីវង្ស (១៩២៧-១៩៤១) • ព្រះបាទនរោត្តម (១៩៤១-១៩៥៥)

និយាយពីមតិផ្សេងៗអំពើច្បាប់៖ • ស៊ីសេរ៉ុងៈ ច្បាប់ធម្មជាតិជានិយាមដ៏ឧត្តមបំផុតដែលចារឹកក្នុងធម្មជាតិ។ • ក្រូស៊្យូលៈ ច្បាប់ធម្មជាតិជានិយាមមួយដែលមានគំនិតចេញមកពីវិចារណញាណត្រឹមត្រូវ • កាន្តៈ ច្បាប់មិនមែនជាការពិសោធន៍មួយទេ ប៉ុន្តែជាគំនិតមួយដែលមានមូលដ្ឋានជាវិចារណញាណកើតមានមុនពិសោធន៍នៅក្នុងសេរីភាពរបស់មនុស្ស។ • សូក្រាតៈ ច្បាប់គឺជាអ្វីដែលមនុស្សពឹងផ្អែកជំនួយអាទិទេពក្នុងភាពយុត្តិធម៌។ ប៉ុន្តែសូក្រាតយល់ថាច្បាប់វិជ្ជមានដែលបង្កើតដោយមនុស្សសុទ្ធតែខ្វះគតិយុត្តិធម៌ទាំងអស់។ • ម៉ាក្សៈ ច្បាប់គ្មានអ្វីក្រៅពីបំណកស្រាយអនុភាពរបស់វណ្ណៈសង្គមមួយដែលមានអំណាចសោះឡើយ។ ច្បាប់គឺជាឆន្ទៈរបស់សង្គមដែលកាន់អំណាច។ • ហូបៈ យលថាសេចក្តីត្រូវការជាមូលដ្ឋាននៃច្បាប់។ មនុស្សនៅក្នុងពិភពធម្មជាតិបណ្តាលឱ្យមានសភាវគតិរក្សាជីវិត ដឹកនាំ ហើយមនុស្សមានសិទ្ធិនឹងធ្វើអ្វីៗទាំងអស់ ដើម្បីបំពេញសេចក្តីត្រូវការ រក្សាជីវិតខ្លួនឱ្យបានគង់វង្ស។ • ដូខិនៈ ច្បាប់គឺជាផលដែលបានមកពីសង្គមការសិក្សាជាក់លាក់ពីការវិវត្តនៃច្បាប់បានបង្ហាញឱ្យឃើញថាច្បាប់ស្ថិតនៅក្នុងដំណាក់កាលដំបូង ច្របូកច្របល់លាយឡំនឹងនិយាមសង្គមផ្សេងៗជាមួយនឹងទំនៀមទម្លាប់ជាមួយនឹងសាសនាជាដើម។

ឥណ្ឌាមិនទាន់បានឆ្លងផុតអន្តរភាពប្រជាសាស្រ្តនៅឡើយទេ គឺប្រទេសឥណ្ឌាកំពុងស្ថិតនៅក្នុងអន្តរភាពប្រជាសាស្រ្តនៅឡើយ គឺចាប់ពីបណ្តាឆ្នាំ ១៩០៥០ មកអត្រាមរណៈប្រមាណបានធ្លាក់ចុះអស់ពីរភាគបីដោយសារការរីកចម្រើនផ្នែកអនាម័យនិងសុខភាព និងដោយសារតែការកែលំអផ្នែកផលិតកម្មកសិកម្ម ។ ប៉ុន្តែអត្រាជាតិប្រមាណមិនទាន់ថយចុះបានសមស្របនៅឡើយទេ ។ អត្រាកំណើនប្រជាជនប្រចាំឆ្នាំនៅតែស្ថិតក្នុងកម្រិតខ្ពស់នៅឡើយ (១.៩% ជាមធ្យមនៅចន្លោះឆ្នាំ ១៩៩០-១៩៩៥) និង(១.៤% នៅឆ្នាំ ២០០៩ ។

លោកប្រធានាធិបតីបារាំងដឺហ្គោល បានជំទាស់អង់គ្លេសមិនឪ្យចូលរួមជាសមាជិក ទីផ្សាររួមអឺរ៉ុបចំនួន ២ ដង គឺនៅឆ្នាំ ១៩៦៧ ។

ព្រះបាទអង្គដួងមានស្នាព្រះហស្តដូចតទៅ ៖ ទ្រង់យកព្រះទ័យទុកដាក់ក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនាដោយមានការកសាងវត្តអារាម ជាច្រើន ។ ត្រង់បានលើកទឹកចិត្តដល់បណ្ឌិត កវី បរិញ្ញា អ្នកប្រាជ្ញ ផ្សេងៗ ។ ទ្រង់បានបង្កើតសាលារៀននៅតាមវត្តរាម ដោយឲ្យព្រះសង្ឃជាអ្នកបង្ហាត់បង្ហាញកូនខ្មែរ ។ ទ្រង់ជាអ្នកអក្សរសាស្រ្ត និងជាអ្នកនិពន្ធដ៏ល្បីដូចជា រឿងចំប៉ាថោង ( ១៨១០ ) រឿងកាកី ( ១៨១៥ ) ច្បាប់ស្រី ...

បើគិតតាមជញ្ជីងពាណិជ្ជកម្ម ប៉ូឡូញ ជាប្រទេសនាំចូលច្រើនជាងការនាំចេញ ហើយការនាំចេញភាគច្រើនគឺ ជាផលិតផល កសិកម្ម ។

បានជាពួកជនជាតិភាគតិចស៊ែប នៅក្រូអាស៊ីប្រឆាំងនឹងអាធិបតេយ្យភាពនៃរដ្ឋក្រូអាស៊ី និងស្លូវែនីព្រោះថាប្រទេសចស៊ែប នៅក្រូអាស៊ីប្រឆាំងនឹងអាធិបតេយ្យភាពនៃរដ្ឋក្រូអាស៊ី និងស្លូវែនីព្រោះថា ប្រទេសស៊ែប និងម៉ុងតេនេក្រូបានបង្កើតជារដ្ឋស្ថិតក្នុងប្រទេស ហើយរដ្ឋធម្មនុញ្ញប្រទេសទាំងនេះបានកាត់បន្ថយសិទ្ធិរបស់ជនជាតិស៊ែប ។ មូលហេតុនៃភ្លក់ភ្លើងសង្រ្គាមនៅយូហ្គោស្លាវីគឺ ៖ ការងើបតស៊ូរវាងអំបូរស៊ែបនៅក្រាស៊ីណាទល់នឹងប៉ូលីសក្រូអាយ ។ ការដាក់ពង្រាយយកកងប៉ូលីសស្លូវេនីយ៉ានៅតាមព្រំប្រទល់ស៊ែបជំនួសប៉ូលីសអតីតយូហ្គោស្លូវ៉ាគី ដែលបានបង្កឪ្យមានការបង្ហូរឈាមដ៏ខ្លីជាមួយពួកគេ ។