General Knowledge

មូលហេតុដែលនាំឲ្យប្រទេសកម្ពុជាចុះខ្សោយ គឺៈ • មានការឈ្លានពាន ប្រកបដោយមហិច្ឆតាពីប្រទេសជិតខាងជានិច្ច • អ្នកដឹកនាំបាត់បង់នូវព្រលឹងជាតិរបស់ខ្លួន ដោយជឿការញុះញង់ពីបរទេស និងប្រទេសជិតខាង • បែកបាក់សាមគ្គីផ្ទៃក្នុង ដោយការល្មោភអំណាចហើយបង្កើតសង្រ្គាមរវាងគ្នាឯងក្នុងស្រុក • ភាពអវិជ្ជានៃក្សត្រសោយរាជ្យ វិបត្តិវិធានការការពារ និងខ្វះទសពិធរាជធម៌

ដោយការស្រឡាញ់អំណាចដណ្ដើមរាជ្យគ្នា ក្នុងព្រះរាជវង្សខ្មែរ ពួកមហិច្ឆតាបានឱកាស បានយកខេត្តខ្មែរភាគខាងលិចអស់៩ខេត្ត។ រីឯវៀតណាមវិញ ក្រោយពីបានប្រទេសចំប៉ាទាំងស្រុង ក្នុងអំឡុងគ្រិស្តសករាជ ១៤៧១ បានរកមធ្យោបាយផ្សេងៗ ដើម្បីលេបទឹកដី កម្ពុជាដោយលើកបុត្រីព្រះនាម “ចូវ” ថ្វាយព្រះបាទ ជ័យជេដ្ឋាទី២ ក្នុងបំណងយកតំបន់ព្រៃនគរ បាវៀ និងចៀងហ្វា ដែលសព្វថ្ងៃមាន ២១ ខេត្ត ដែលជាខេត្តរបស់ខ្មែរ។

ព្រះរាជាណាចក្រខ្មែរបច្ចុប្បន្នមានព្រំប្រទល់នឹង ប្រទេសឡាវ ប្រទេសថៃ និងប្រទេសវៀតណាម។

ប្រទេសខ្មែរមាន • ទទឹងមានពីជើងទៅត្បូងចម្ងាយ ៤៤០គ.ម • បណ្ដោយពីលិចទៅកើតចម្ងាយ ៥៦០ គ.ម • ចំណុចកណ្ដាលនៅក្បែរក្រុងកំពង់ធំ។

ក្នុងសង្គមប្រជាធិបតេយ្យ គេបានបែងចែកអំណាចសំខាន់ៗជា៣ គឺ អំណាចនីតិបញ្ញត្តិ អំណាចនីតិប្រតិបត្តិ អំណាចតុលាការ ឬអំណាចនីតិវិនិឆ្ឆ័យ។ ក. អំណាចនីតិបញ្ញត្តិ ( រដ្ឋសភា-ព្រឹទ្ធសភា )៖ មានតួនាទីតាក់តែងច្បាប់និងអនុម័តច្បាប់។ អំណាចនីតិប្រតិបត្តិ ( រដ្ឋាភិបាល )៖ មានតួនាទីជាអ្នកអនុវត្តច្បាប់ និងក្រឹត្យ។ អំណាចតុលាការ ឬអំណាចនីតិវិនិឆ្ឆ័យ ( អង្គចៅក្រម )៖ ...

បានជាប្រទេសភាគច្រើននិយមជ្រើសរើសយកការដឹកនាំប្រទេសតាមលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ ព្រោះតាមលទ្ធិនេះការដឹកនាំគឺ យកប្រជាជនជាធំ ហើយថ្នាក់ដឹកនាំត្រូវបានជ្រើសរើសដោយប្រជាពលរដ្ឋ។

ក្នុងក្របខណ្ឌនេះ ច្បាប់គឺជាអ្វីៗ ដែលមនុស្សត្រូវតែប្រតិបត្តិតាមជាដាច់ខាត ដើម្បីឱ្យមនុស្សអាចរស់ជាមួយគេឯងក្នុងសង្គម។ ពោលគឺច្បាប់គឺជាមាគ៌ាប្រតិបត្តិរបស់មនុស្ស។

សិទ្ធិមនុស្ស ព្រមទាំងសេរីភាពជាគ្រឹះទាំងឡាយ អាចធ្វើឱ្យមនុស្សមានការរីកចម្រើន ហើយអាចធ្វើឱ្យយើងប្រើប្រាស់បានយ៉ាងពេញលេញនូវតម្លៃជាមនុស្សរបស់យើង ប្រាថ្នាស្មារតីរបស់យើង ការប៉ិនប្រសប់និងមនសិការរបស់យើងហើយអនុញ្ញាតឱ្យយើងអាចប្រើប្រាស់ បានតាមសេចក្តីត្រូវការ ទាំងក្នុងផ្នែកចេតនារម្មណ៍ និងផ្នែកផ្សេងៗទៀត។ ការប្រកែកមិនទទួលស្គាល់សិទ្ធិមនុស្ស និងសេរីភាពជាគ្រឹះ មិនត្រឹមតែជាសោកនាដកម្មដល់បុគ្គល ម្នាក់ៗ តែប៉ុណ្ណោះទេ គឺជាកត្តានាំឱ្យមានការរំជើបរំជួលក្នុងសង្គមនិងលើវិស័យនយោបាយរួមមានអំពើឃោរឃៅ និងជម្លោះទាំងរវាងសង្គមនិងប្រជាជាតិ ទាំងរវាងសង្គមមួយនិងសង្គមមួយទៀតផង។ ដូចមានចែងនៅក្នុងឃ្លាទីមួយនៃសេចក្តីថ្លែងការណ៍ជាសាកលស្តី អំពីសិទ្ធិមនុស្សថាៈ ការគោរពសិទ្ធិ ហើយនិងសេចក្តីថ្លៃថ្នូររបស់មនុស្ស “បង្កើតបានជាគ្រឹះនៃសេរីភាព ...

ជាការពិតណាស់ សន្តិភាព ការដាក់អាវុធ អភិវឌ្ឍន៍ និងការគោរពសិទ្ធិមនុស្ស គឹជាករណីដែលមានទំនាក់ទំនងគ្នាទៅវិញទៅមកជានិច្ច។ សេចក្តីបំណងចម្បងបំផុតក្នុងការបង្រៀនវិជ្ជាសិទ្ធិមនុស្ស គឺដើម្បីឱ្យមនុស្សចេះស្រឡាញ់សន្តិភាព និងការមិនប្រើហិង្សា ព្រមទាំងបង្រៀនអំពីអភិវឌ្ឍន៍ និងឱ្យចេះយកចិត្តទុកដាក់ទៅលើវិស័យបរិស្ថាន។

១៨១ ០៣៥ គីឡូម៉ែត្រការេ