General Knowledge

ការបែងចែកកម្លាំងពលកម្មនៅតាមភូមិនីមួយៗ គេបែងចែកជាក្រុមសាមគ្គីក្នុងមួយក្រុមមាន ប្រមាណជាដ១០គ្រួសារ ឬច្រើនជាងនេះប្រែប្រួលទៅតាមចំនួនសមាជិកគ្រួសារ (កូនច្រើនឬតិច)។

កិច្ចព្រមព្រៀងស្តីពីដំណោះស្រាយនយោបាយរួមនៃជម្លោះនៅកម្ពុជាមានអត្ថន័យ • កិច្ចព្រមព្រៀង អធិបតេយ្យភាព បូរណភាពទឹកដី អព្យាក្រិតភាព និងឯកភាពជាតិកម្ពុជា • សេចក្តីថ្លែងការ ស្តីពីការស្ថា និងក៏សាងប្រទេសកម្ពុជា។

ពួកហូឡង់បានគាប់សង្គត់ទៅលើចលនាជាតិនិយមដូចជា ៖ • ចាប់អ្នកជាតិនិយមដាក់គុក • បង្រ្កាបចលនាជាតិនិយមរបស់យុវជនឥណ្ឌូនេស៊ីយ៉ាងព្រៃផ្សៃ • បំបាត់វប្បធម៌ ប្រពៃណី ផ្សព្វផ្សាយសាសនាគ្រិស្ដ រើសអើងប្រពៃណីសម្បូរ ។

មាត្រាទី៣២ ជំពូក៣ បានចែងថា “ជនគ្រប់រូបមានសិទ្ធិរស់រានមានជីវិត មានសេរីភាព និងសន្តិសុខផ្ទាស់ខ្លួន”។ ទោសប្រហារជីវិតមិនត្រូវឲ្យមានឡើយ។ មាត្រា៣៨ ជំពូក៣បានចែងថា “ច្បាប់រ៉ាប់រងមិនឲ្យមានការរំលោភបំពានលើរូបរាងកាយបុគ្គលណាមួយឡើយ”។ ច្បាប់ការពារជីវិត សេចក្តីថ្លៃថ្នូររបស់ប្រជាពលរដ្ធ។ ការចោទប្រកាន់ ការចាប់ខ្លួនឬការឃុំខ្លួនជនណាមួយនឹងធ្វើទៅកើត លុះត្រាតែអនុវត្តត្រឹមត្រូវតាមបញ្ញត្តិច្បាប់។

មាត្រាទី៣១ នៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញអាស៊ានចែកថា “ប្រធានអាស៊ានត្រូវប្ដូរវេនគ្នារៀងរាល់ឆ្នាំ ទៅតាមលំដាប់អក្ខរក្រមនៃឈ្មោះជាភាសាអង់គ្លេសរបស់រដ្ឋជាសមាជិក” ហើយរដ្ឋសមាជិកដែលទទួលបានឋានៈជាប្រធានអាស៊ាននោះ ត្រូវធ្វើជាប្រធាននៃកិច្ចប្រជុំកំពូលអាស៊ាន និងកិច្ចប្រជុំមួយចំនួនទៀត។

ពាក្យអាណាព្យាបាលនិងអាណានិគមមានន័យដូចតទៅ៖ • អាណាព្យាបាល គឺជាប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងមួយ ដែលប្រទេសជាម្ចាស់ស្រុកមានស្វ័យភាពក្នុងការគ្រប់គ្រង់ប្រព័ន្ធរដ្ឋបាលរបស់ខ្លួន។ចំណែកឯប្រទេសអាណាព្យាបាលវិញ គឺមានតូនាទីត្រឹមតែជាទីប្រឹក្សាប៉ុណ្ណោះ។ • អាណានិគមគឺ ជាប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រង់មួយដែលប្រទេសជាម្ចាស់ស្រុកពុំមានសិទ្ធិស្វ័យគ្រប់គ្រងលើប្រព័ន្ធរដ្ឋបាលរបស់ខ្លួនទេ។ប្រព័ន្ធរដ្ឋបាលនេះត្រូ វគ្រប់គ្រង់ដោយប្រទេសអាណានិគមនិយម។

បានជានៅកំឡុងទស្សវត្សឆ្នាំ៦០ រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបានផ្ដាច់ទំនាក់ទំនងការទូតជាមួយវៀតណាមខាងត្បូងនិងសហរដ្ឋអាមេរិកគឺដោយសារ៖ • ប្រទេសកម្ពុជា ជាប្រទេសអព្យាក្រឹត • សហរដ្ឋអាមេរិកគាបសង្កត់ផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច និងហរិញ្ញវត្ថុដោយផ្ដាច់ជំនួយ • សហរដ្ឋអាមេរិករិះរកគ្រប់មធ្យោបាយអូសទាញកម្ពុជាជាចូលប្លុកសេរី • ថៃឈ្លានកម្ពុជា៦លើក • វៀតណាមឈ្លានពានកម្ពុជា២៩លើក។

ប្រធានាធិបតីគីគែនដែលបានធ្វើឪ្យសហរដ្ឋអាមេរិកមានប្រៀបជាងសហភាពសូវៀត។

ប្រភពមូលដ្ឋាននាំឪ្យលេចឡើងបញ្ហារួមលើសកលលោករួមមាន៖ • កំណើននិងទំហំសេដ្ឋកិច្ចសកលលោកមិនស៊ីចង្វាក់ទៅនឹងលទ្ធភាពពិតប្រាកដដែលផ្ដល់ពីធនធាននៅលើដី។ • ការរីកចម្រើននៃបដិវត្តន៍នៃវិទ្យាសាស្រ្ដបច្ចេកទេស។ • កំណើនប្រជាជនទាមទារឪ្យមានការផ្គត់ផ្គងនូវគ្រឿងឧបភោគកាន់តែច្រើនដោយប្រើប្រាស់ធម្មជាតិ ដែលចេះតែរីកចម្រើនដែលចេះតែរេចវីលទៅៗ។ • ការចំណាយធនធានយ៉ាងច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់ទៅលើសព្វាវុធ និងកងទ័ព។ • ភាពយឺតយ៉ាវរបស់ស្ថាប័នអំណាចជាតិក្នុងការឆ្លើយតបនិងស្វែងរកវិធីដោះស្រាយ បញ្ហាឪ្យបានទាន់ពេលវេលា។

ក្រោយសង្រ្គាមលោកលើកទី២ ប្រទេសអឡឺម៉ង់បានបែងចែកជា២ផ្នែក គឺអាឡឹម៉ងខាងលិចនិងអាឡឺម៉ងខាងកើត។ គ្រប់គ្រងដោយប្រទេស៖ • អាឡឺម៉ងខាងលិចគ្រប់គ្រង់ដោយកងទ័ពសម្ព័នមិត្តដែលរូមមានអង់គ្លេសនិងសហរដ្ឋ អាមេរិក • អាឡឹម៉ង់ខាងកើតគ្របគ្រង់ដោយសហភាពសូវៀត។