General Knowledge

បារាំងនឹងអេស្ប៉ាញលើកទ័ពទៅវៀតណាមខាងត្បូង ចូលដល់ទីក្រុងដាណាង នៅថ្ងៃទី០១ ខែ កញ្ញា ឆ្នាំ ១៨៥៨ ដើម្បីជួយប្រទេសស្រោចស្រង់ជីវិតពួកអ្នកផ្សព្វផ្សាយសាសនាកាតូលិក ដែលនៅសេសសល់ពីការកាប់សំណប់របស់ស្តេច អណ្ណាម ។

តួនាទីយេនឌ័រមានបីយ៉ាង គឺ • តួនាទីមានកម្រៃ • តួនាទីមិនមានកម្រៃ • តួនាទីចាត់ចែងសហគមន៍ ។

ទំនាក់ទំនងរវាងសិទ្ធិ និងករណីយកិច្ច • សិទ្ធិ និងករណីយកិច្ច ជាទិដ្ឋភាពពីរដែលបំពេញឱ្យគ្នា និងធ្វើជាមូលដ្ឋានឱ្យគ្នាទៅវិញទៅមក ។ • ករណីយកិច្ចដែលយើងបំពេញឱ្យអ្នកដទៃជាចម្លើយតបនឹងសិទ្ធិរបស់អ្នកដទៃ ហើយករណីយកិច្ចដែលអ្នកដទៃបំពេញឱ្យយើងជាចម្លើយ តបនឹងសិទ្ធិរបស់យើង ។ • សិទ្ធិ និងករណីយកិច្ច ត្រូវតែមានទំនាក់ទំនងជាមួយគ្នា ហើយដើរទន្ទឹមគ្នាជានិច្ចមិនអាចនៅដាច់ពីគ្នាបានទេព្រោះថា កាលណាយើងមានករណីយកិច្ចចាំបាច់ត្រូវតែមានសិទ្ធិមួយសមស្របដូចនេះ • បើមានតែសិទ្ធិខ្វះករណីយកិច្ច គឺអនាធិបតេយ្យ • បើមានតែករណីយកិច្ចខ្វះសិទ្ធិ គឺជារបបផ្តាច់ការ • បើមានទាំងសិទ្ធិ មានទាំងករណីយកិច្ច គឺជាប្រជាធិបតេយ្យ ។ ឩទាហរណ៍ ...

ការបញ្ជ្រាបយេនឌ័រទៅក្នុងការកសាងផែនការអភិវឌ្ឍ ៖ • ការវាយតម្លៃប៉ាន់ប្រមាណ • ការអភិវឌ្ឍគោលដៅ និងវត្ថុបំណង • ការកំណត់មុខសញ្ញា • គោលនយោបាយ យុទ្ធសាស្ត្រ និងសកម្មភាព ។

បានជាប្រទេសនេះមានភ្នំភ្លើងនិងការរញ្ជួយដីច្រើន ព្រោះដោយសារប្រទេសនេះស្ថិតនៅចំតំបន់អាស៊ីប៉ាំស៊ីភិច ដែលក្នុងមួយឆ្នាំមានការរញ្ជួយដីរហូតដល់ ៤០០លើក ក្នុងនោះមាន ១០០លើកមានទ្រង់ទ្រាយធំ ដែលបង្កមហន្តរាយដល់មនុស្ស និងផ្ទុះសំបែង ។

លោក ស៊ីស្ដា ដេស្ដាំង បានកាន់តំណែងជាប្រធានាធិបតីបារាំងពីឆ្នាំ ១៩៧៤ ដល់ឆ្នាំ ១៩៨១។ លោកបានធ្វើកំណែទម្រង់ដូចជា ៖ • ផ្ដល់សិទ្ធិដល់ពលរដ្ឋនៅក្នុងការបោះឆ្នោត ចាបពីអាយុ១៨ ឆ្នាំឡើងទៅ • ផ្ដល់ស្វយ័តភាពក្រុងប៉ារីស ក្នុងបោះឆ្នោតជ្រើសរើសចៅ ហ្វាយក្រុងជាលើកដំបូង • ផ្ដល់ឯករាជ្យភាពដល់ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មានដូចជាវិទ្យុ កាសែត ទូរទស្សន៍ជាដើម។ • តម្លើងពន្ធដាទៅលើដីធ្លី និងអចលនវត្ថុ • បើកចំហឪ្យមានការលក់ដូរដោយសេរីនូវថ្នាំ ឪសថពន្យាកំណើត។

សកម្មភាព ដែលនាំឲ្យមានការបំពុលប្រភពទឹក ខ្លាំងជាងគេគឺ កាកសំណល់ចេញពីរោងចក្រឧស្សាហកម្ម ។

អក្សរខ្មែរមានដើមកំណើតពី៖ នៅសម័យនគរភ្នំ (ហ្វូណន) គេបានរកឃើញសិលាចារឹកមួយនៅវ៉ូកាញ់ ក្នុងភូមិញ៉ាត្រាង (យួនខាងត្បួង ) ដែលចាត់ទុកថាជាសិលាចារឹកខ្មែរដំបូងគេបង្អស់ ប៉ុន្តែសេចក្តីក្នុងសិលាចារឹកនេះជាភាសាសំស្រ្តឹត ។ តាមការសិក្សាប្រៀបធៀបអក្សរខ្មែរមបុរាណនេះ ទៅនឹងអក្សរឥណ្ឌាប៉ែកខាងត្បូងគេបានដឹងថាមានទ្រង់ទ្រាយដូចគ្នា ។ ម៉្យាងវិញទៀតគេបានរកឃើញនៅអូរកែវ ( ...

អាវុធប្រភេទលះដែលគេចាត់ទុកថាជាអាវុធប្រល័យលោក រួមមានអាវុធណឺត្រុងអាវុធ គីមីនិង អាវុធជីវសាស្រ្ដ ដែលមានលទ្ធភាពកម្ចេចភាវរស់ទាំងអស់នៅលើពីភពផែនដីយ៉ាងងាយ ។

បានជាប្រទេសខ្មែរចែកជាបីអាណាចក្រ ព្រោះដោយការដណ្តើមរាជរវាងព្រះបាទធម្មរាជា ព្រះបាទស្រីសុរិយោទ័យ ពីព្រះបាទស្រីរាជា ។ វិបត្តិទាំងនេះបានផ្តល់ផលវិបាក ដល់សង្គមនិងប្រជារាស្រ្តខ្មែរ ដូចខាងក្រោម • បង្កឱ្យមានចោរកម្ម ឆក់ប្លន់ កាប់សម្លាប់ ជំងឺរាតត្បាត គ្រោះទុរ្កិក្ស ស្លាប់រង្គាល សង្រ្គាមបានអូសបន្លាយអស់ពេល ១០ ឆ្នាំ (១៤៧៥-១៤៨៥) • ប្រជារាស្រ្តខ្មែរត្រូវស្លាប់ដោយសង្គ្រាមស៊ីវិលយ៉ាងច្រើន • ធ្វើឱ្យបែកបាក់សាមគ្គីភាព • មិនអាចរំដោះខេត្តភាគខាងលិច • បាត់បង់ទឹកដីខ្មែរដោយបរទេសឈ្លានពាន • ត្រូវអាប់ឱនកិត្តិយសក្នុងរាជវង្សខ្មែរ…។