General Knowledge

ព្រះហិររក្សរាមាធិបតីអង្គឌួងជាបុត្ររបស់ក្សត្រព្រះអង្គអេង សោយរាជ្យពីឆ្នាំ ១៨៤០. ១៨៦០ រាជវាំង « វាំងស្បែក » ( ពពាលី ) ។

សហភាពសូវៀត បានជួយប្រទេសក្រីក្រនៅទ្វីបអាស៊ីអាមេរិកខាងត្បូង និងអាព្រិកដើម្បីពង្រីកមនោគមវិជ្ជាកុំមុយនីស្ដ។

ប្រៀបធៀបរបបសាធារណរដ្ឋទី៤ និងទី៥ ៖ សាធារណរដ្ឋទី៤ • ប្រគល់អំណាចអោយសភា • នាយករដ្ឋមន្រ្តី និងប្រធានាធិបតីត្រូវជ្រើសតាំងដោយសភា • សភាអាចដកហូតតំណែងនាយករដ្ឋមន្រ្តីគ្រប់ពេលវេលាបើសិនជាមានកំហុស • ប្រធានាធិបតីគ្មានអំណាចទូលំទូលាយទេ • ធ្វើជាតូបនីយកម្មលរោងចក្រ ឧស្សាហកម្មធ្យូងថ្មនិងរហូតដល់ធនាគារ ។ សាធារណរដ្ឋទី៥ • ប្រគល់អំណាចទូលំទូលាយដល់ប្រធានាធិបតី • ប្រធានាធិបតីជ្រើសតាំងដោយការបោះឆ្នោតសម្រាប់អាណត្តិ ៧ឆ្នាំ ( ឈរបាន២អាណត្តិ ) • ប្រធានធិបតីមានសិទ្ធិរំលាយសភា រុះរើគណបក្សរដ្ឋមន្រ្តី ជាអគ្គមេ បញ្ជាការ ជាអ្នកជ្រើសតាំង នាយរដ្ឋមន្រ្តី ...

ឧស្សាហកម្មនៅតាមសាធារណេរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យអាឡឺម៉ង់ ឫអាឡឺម៉ង់ខាងកើតត្រូវបានប្រមូលផ្ដុំទៅតាមផ្នែកផលិតផលដែលមាន ១៣២ កន្លែង ទូទាំងប្រទេសដែលបែងចែកជាផ្នែកធំៗរួមមាន គីមី គ្រឿម៉ាស៊ីន អេឡិចត្រូនិច ព្រមទាំងរោងចក្រស្លដែកវាយនភ័ណ្ឌ អុបទិច និងរថយន្ដ។ នៅក្នុងរោងចក្រនីមួយៗគេត្រូវប្រើមនុស្សយន្ដជំនួស មនុស្ស ដើម្បីបំពេញកង្វះខាតកម្មករជំនាញ។

បានជាកើតមានបញ្ហាកង្វះទឹកស្អាតនាពេលបច្ចុប្បន្ន ដោយសារ៖ • ទឹកទន្លេស្រកចុះ បឹង និងស្ទឹងមួយចំនួនចាប់ផ្តើមរីងស្ងួត ដោយសារផែនដីឡើងកម្តៅ • ដោយសារសេចក្តីត្រូវការនៅក្នុងវិស័យកសិកម្ម • ការបង្ហូរកាកសំណល់ពុល និងការបោះសម្រាមចូលក្នុងប្រពភពនានា… ។

សន្និសីទភូមិភាគឆ្នាំ ១៩៩៥ ស្តីពីហិង្សាក្នុងគ្រួសារត្រូវបានគេប្រារព្ធធ្វើឡើងនៅប្រទេសណា ហើយសេចក្តីថ្លែងការណ៏ដែលកើតចេញពីសន្និសីទនោះមាន៖ • សន្និសីទភូមិភាគឆ្នាំ ១៩៩៥ ស្តីពីហិង្សាក្នុងគ្រួសារត្រូវបានគេប្រារព្ធធ្វើឡើងនៅប្រទេសកម្ពុជា។ • សេចក្តីថ្លែងការណ៏ដែលកើតចេញពីសន្និសីទនោះមានឈ្មោះថាសេចក្តីថ្លែងការណ៏ទីក្រុងភ្នំពេញ។

រណសិរ្ស « ខ្មែរឥស្សរៈ » បានធ្វើសកម្មភាពយ៉ាងសកម្មក្រោមការដឹកនាំរបសបក្សកុំមុនីស្តឥណ្ឌូចិន ។ ហើយរណសិរ្ស « ខ្មែរឥស្សរៈ » បានកសាងមូលដ្ឋានរបស់ខ្លួននៅក្នងុប្រទេសកម្ពុជានៅចន្លោះឆ្នាំ ១៩៤៧ .១៩៤៨ ដោយមានការគាំពារពីកម្លាំងទ័ពវៀតណាម ។

អនុសញ្ញាស្តីពីការលុបបំបាតរាល់ការរើសអើងប្រឆាំងនឹងនារីភេទជាញឹកញាប់ត្រូវបានគេពណ៍នាថាជាកម្រងសិទ្ធិស្រ្តីអន្តរជាតិហើយបានអនុម័តដោយមហាសន្និបាតអង្គការសហប្រជាជាតិនៅថ្ងៃទី១៨ ខែ ធ្នូ ឆ្នាំ ១៩៧៩ ។

កិច្ចចរចារក្រុងប៉ារីសថ្ងៃទី២៣ តុលា ១៩៩១ ផ្តល់សារៈសំខាន់ដល់កម្ពុជាដូចជា៖ • បញ្ចប់ជម្លោះរវាងខ្មែរនិងខ្មែរ • នាំមកនូវសន្តិភាពជូនប្រជាជាតិកម្ពុជា • រៀបចំការបោះឆ្នោតជាសកលនៅកម្ពុជា • ការស្តារនិងកសាងប្រទេសកម្ពុជាឡើងវិញ • ធ្វើឲ្យមានអធិបតេយ្យភាព បូរណភាពដែនដីអព្យាក្រឹតភាពនិងភាពជាតិកម្ពុជា ។

គោលការណ៏ចម្បងទាំងប្រាំប្រការនោះ គឺៈ ១. ត្រូវមានច្បាប់ល្អ និងសណ្តាប់ធ្នាប់ល្អ ( Good Law and order) ២. មិនត្រូវឲ្យមាននីរទណ្ឌភាព ពោលគឺជនល្មើសត្រូវតែមានទណ្ឌកម្ម( No Impunity) ៣. ត្រូវមានការទទួលខុសត្រូវពេញលេញ( Full Accountability) ៤. មិនត្រូវឃុំឃាំងអ្នកទោសនយោបាយ ហើយត្រូវដោះលែងជនល្មើស( Release Political Prisoners ...