General Knowledge

ដើម្បីមានឈ្មោះថា ជារដ្ឋមួយ តើត្រូវមានធាតុសំខាន់ៗចំនួន ៤ ដែលមិនអាចខ្វះបានគឺៈ • ផែនដី ឬទឹកដីៈ ផែនដី ដែនដីទឹកដែលជាសមត្ថកិច្ចរបស់រដ្ឋ មានទីតាំងច្បាស់លាស់ ព្រំប្រទល់ អធិបតេយ្យភាពជាតិ។ • ប្រជាជន ប្រជារាស្រ្ដៈ មានមនុស្សរស់នៅទោះច្រើនឬតិច មានវប្បធម៌ សាសនា ភាសា ពូជសាសន៍… • អំណាចគ្រប់គ្រងរដ្ឋ ឬរដ្ឋាភិបាលៈ មានរចនាសម្ព័ន្ធគ្រប់គ្រងរដ្ឋត្រឹមត្រូវ។ • អធិបតេយ្យភាពជាតិៈ មានសិទ្ធិសម្រេចខាងកិច្ចការនយោបាយ សេដ្ឋកិច្ច ...

សង្គមវិជ្ជា គឺជាចំណេះដឹងប្រាប់ពីកំណើតជីវភាពរស់នៅកំណើតវប្បធម៏ និងអរិយធម៏របស់មនុស្សក្នុងសង្គម។ ពលរដ្ឋវិជ្ជាប្រាប់ពីការចេះពិនិត្យ ពិចារណាក្នុងសកម្មភាពនៃសង្គមមនុស្សគ្រប់ទិដ្ឋភាព រួមមានៈ ចេះពិនិត្យមើលអំពើ និងសកម្មភាពរបស់មនុស្សដែលធ្វើជាក់ស្តែងក្នុងសង្គមរាល់ថ្ងៃ ដូចជា អំពើជីវភាពរស់នៅរបស់ប្រជាពលដ្ឋរបៀបគ្រប់គ្រងរបស់អាជ្ញាធរពីសេដ្ឋកិច្ចរបស់ប្រទេសខ្លួន អំពើបរិដ្ឋាននៃសង្គម និងនៃមាតុប្រទេសជាដើម។

ប្រទេសកម្ពុជាបានបោះឆ្នោតជ្រើសរើសតំណាងរាស្រ្តចំនួន ៤ដងរួចមកហើយគឺ នៅឆ្នាំ១៩៩៣ ១៩៩៨ ២០០៣ និងឆ្នាំ ២០០៨ ។ ហើយអាណត្តិទី៥ និងប្រព្រឹត្តទៅនៅថ្ងៃទី ២៨ ខែ កក្កដា ឆ្នាំ ២០១៣ ដែលមានគណបក្សនយោបាយចំនួន ៤ ចូលរួមក្នុងការប្រកួតប្រជែងយកសម្លេងគាំទ្រគឺ ៖ • គណបក្សសម្ព័ន្ធដើម្បីប្រជាធិបតេយ្យ • គណបក្សហ៊្វុនស៊ីនប៉ិច • គណបក្សសាធារណរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យ • គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា • គណបក្សសង្គ្រោះជាតិ • គណបក្សខ្មែរអភិវឌ្ឍន៍សេដ្ឋកិច្ច

ក្នុងនាមខ្ញុំជាកូន ត្រូវមានសីលធម៌ចំពោះឪពុកម្តាយដូចតទៅ ៖ • ត្រូវគោរពឪពុកម្តាយ ដែលជាអ្នកមានគុណ • ត្រូវស្តាប់ដំបូន្មានឪពុកម្តាយ ដើរតាមគន្លងធម៌ • ខិតខំសិក្សារៀនសូត្រ និងជួយធ្វើការងារផ្ទះជំនួសដៃជើងឪពុកម្តាយ • ត្រូវថែរក្សាកេរ្តិ៍ឈ្មោះពូជរាង្សវង្សត្រកូល • ត្រូវចេះថែរក្សាកេរមរតក ដែលម្តាយឪពុកបានបន្សល់ទុកឱ្យ • ត្រូវចេះអាណិតអាសូរឪពុកម្តាយ ត្រូវចេះការពារហ៊ានពលីដើម្បីឪពុកម្តាយ • ត្រូវចេះតបស្នងសងគុណចំពោះម្តាយឪពុកពេលលោកចាស់ជរា ។

ការប្រកាន់ខ្ជាប់នូវសច្ចះធម៌និង ផ្តល់ផលល្អ ដល់ខ្លួនឯង គ្រួសារនិងសង្គមដូចជា ៖ • មិនធ្លាក់ខ្លួនក្នុងផ្លូវខុស • មិនមានសេចក្តីភ័យខ្លាច ឬក្តីអន្តរាយ • រួចផុតពីក្តីតិះដៀលពីសំណាក់អ្នកដទៃ • ទទួលបាននូវកិត្តិយស និងកេរ្តិ៍ឈ្មោះល្អ • មានស្មារតីនិងនរ • មានសេចក្តីសុខ សុភមង្គល • រក្សាបាននូវសាមគ្គីភាពរឹងមាំ • ទទួលបាននូវជំនឿទុកចិត្តពីអ្នកដទៃ • ធ្វើឲ្យបុគ្គល គ្រួសារ និងសង្គមស្អាតបរិសុទ្ធ ។

របបកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យបានបែងចែក ប្រជាជនជាពីរ វណ្ណៈ គឺ ប្រជាជនចាស់ (មូលដ្ឋាន) និង ប្រជាជនថ្មី (១៧ មេសា) ។

ប្រជាពលរដ្ធក្នុងសង្គមប្រជាធិប្បតេយ្យមានសិទ្ធ កាតព្វកិច្ចនិងស្មារតីដូចខាងក្រោម៖ ក.ចំពោះសិទ្ធ • មានសិទ្ធក្នុងការចូលរួមបោះឆ្នោតជ្រើសរើសតំណាងរបស់ខ្លួន • មានសិទ្ធិឈរឈ្មោះឲ្យគេបោះឆ្នោតឲ្យ • ក្នុងការបង្កើតគណះបក្សនយោបាយ • ក្នុងការបង្កើតសមាគមផ្សេងៗ • មានសិទ្ធធ្វើបាតុកម្មដោយអហឹង្សា…។ ខ.ចំពោះកាតព្វកិច្ច • គោរពតាមច្បាប់រដ្ធធម្មនុញ្ញនិងច្បាប់ • គោរពសិទ្ធិមនិស្សនិងលិទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ • ចញ្ចូនកូនឲ្យទៅសាលារៀនសូត្រ • ចូលរួមជួយអភិវឌ្ឍប្រទេសជាតិ • បង់ពន្ធជូនរដ្ធតាមកាលកំណត់…។ គ.ចំពោះស្មារតី • ចេះអត់អ្មត់ អត់ឳននិងអនុគ្រោះ • ចេះសហការក្នុងការធ្វើអ្វីមួយ • ហ៊ានតស៊ូបញ្ចេញមតិក្នុងវេទិការនានា • ស្នេហាជាតិមាតុប្រទេសរបស់ខ្លួន • ដឹងគុណជានិច្ចចំពោះថ្នាក់ដឹកនាំ…។

វិស័យសេដ្ឋកិច្ចប្រទេសកម្ពុជា ចាប់ពីឆ្នាំ ១៩៦៣-១៩៧០មិនមានការរីកចម្រើន ទេព្រោះ៖ • ក្រោយពេលផ្តាច់ជំនួយពី ស.រ.អា សង្គមបានជួបវិបត្តិជាច្រើន • ធានាគារឯកជនមួយចំនួនត្រូវបិទទ្វារ • សម្តេច នរោត្តម សីហនុ បានធ្វើជាតួបនីយកម្មក្នុងវិស័យ នីហរណ៍អាហ័រណផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច • បញ្ហាកសិកម្មជួបវិបត្តិ ប្រព័ន្ធធារាសាស្រ្តគ្មានប្រសិទ្ធភាព នាំអោយទិន្នផលកសិកម្មទាប ។

បាតុកម្មរបស់ពួកនិស្សិតមានគោលបំណង ៖ • ទាមទារឲ្យបង្កើតរដ្ឋាភិបាល • ការដឹកនាំប្រទេសតាមបែបលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ • គោរពច្បាប់ និងរៀបចំប្រព័ន្ធសេដ្ឋកិច្ច ។