General Knowledge

ទំនោររបស់បុគ្គលមានគុណសម្បត្តិដូចជា៖ • កម្រិតចំណាស់នៃទំនោរ • ទំហំទំនោរ • ឥទ្ធិពលទំនោរ • ស្ថេរភាពខាងសីលធម៌ • ប្រសិទ្ធភាពនៃទំនោរ។

មូលហេតុបានជាព្រះបាទពញាយ៉ាតចាកចោលលក្រុងអង្គ គឺ ៖ • កត្តាប្រជាជន ក្នុងចម្បាំងសៀមបានសម្លាប់និងកៀរប្រជាជនខ្មែរនៅតំបន់អង្គរស្ទើរអស់រលើង ។ ដូចនេះប្រជាជននៅតំបន់អង្គរ ដែលសល់តិចតួចមិនការពារក្រុងអង្គរបានទៅទៀត ។ ប្រជារាស្រ្ដខ្លះ ភៀសខ្លួនចេញពីតំបន់អង្គរ ។ • កត្តាសសេដ្ឋកិច្ច ដោយសារសង្គ្រាមផ្ទៃក្នុងនិងសង្គ្រាមជាមួយពួកសៀមបានបំផ្លិចបំផ្លាញសេដ្ឋកិច្ច ហេដ្ឋារចនាសម័្ពន្ធ បារាយណ៍ ប្រឡាយ ផ្លូវថ្នល់ ធារាសាស្រ្ដខ្ទេចខ្ទីអស់ ដែលមិនអាចស្ដារ ការខូចខាតបាន ។ • កត្តាភូមិសាស្រ្ដ ក្រុងអង្គរនៅជិតក្រុងអយុធ្យាមានចំងាយតែ ៤០០ ...

លោក គូបាឆូវ បានធ្វើកំណែទម្រង់នយោបាយសេដ្ឋកិច្ច និងសង្គមដូចតទៅ ៖ • បើកឪ្យមានអ្នកវិនិយោគទុនខាងវិស័យឧស្សាហកម្មមកពីខាងក្រៅ ។ • បំផុសឪ្យមានការប្រណាំងប្រជែងតាមបែបទម្រង់សេដ្ឋកិច្ចទីផ្សារសេរី ។ • បើកឪ្យមានរបបប្រជាធិបេយ្យនៅក្នុងជួរគណបក្ស ពោលគឹ ឪ្យមានការជ្រើសរើស មន្ដ្រីដោយឆ្នោត ដើម្បីសម្ដែងការទុកចិត្ត ។ • រៀបចំឪ្យមានការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសសមជិកសភារយៈពលរដ្ឋដែលមានគណបក្សច្រើនបានចូលរួម ។

នៅឆ្នាំ ១៩០៤ សៀមបានប្រគល់ខេត្តមួយចំនួនមមកឪ្យយើងវិញដូចជា ម្លួព្រៃ ទន្លេរពៅ និងកោះកុង ដោយសារតែមានការគាបសង្កត់ពីសំណាក់បារាំង ។

បានជាព្រះបាទពញាយ៉ាតប្តូររាជធានីពីអង្គរមកចុតមុខ ព្រោះដើម្បី • ការពារខ្លួនពីសំណាក់សត្រូវសៀម • នៅចតុមុខមានទីតាំងល្អ សម្រាប់ស្តារជីវភាពប្រជារាស្រ្តដែលបានធ្លាក់ចុះយ៉ាងគំហុកដោយសារសៀមចូលឈ្លានពានជាច្រើនសា • នៅតំបន់អង្គរចំនួនប្រជាជនចុះខ្សោយ ចំណែកភាគខាងត្បូងមានចំនួនប្រជាជនច្រើនជាងដែលងាយស្រួលក្នុងការប្រមូលកម្លាំងប្រជាជន និងកសាងប្រទេសជាតិ • ដីមានជីជាតិងាយស្រួលក្នុងការបង្កបង្កើនផល • នៅតំបន់ចុតមុខងាយស្រួលក្នុងការធ្វើពាណិជ្ជកម្មទាំងផ្លូវគោក និងផ្លូវទឹក ។ រីឯតំបន់អង្គរត្រូវពួកសៀមបំផ្លិចបំផ្លាញអស់នូវប្រព័ន្ធហេដ្ឋានរចនាសម្ព័ន្ធ។

តាមពុទ្ធសាសនាជីវិតមនុស្សតែងប្រព្រឹត្តទៅតាមទ្វាបីគឺមាន៖ ត្រូវធ្វើអំពើល្អដោយកាយ៣យ៉ាងគឺ៖ • វៀរចាកអំពើបៀបបៀនជីវិត ឬសម្លាប់ជីវិតមនុស្ស សត្វ • វៀរចាកអំពើកេងបន្លំលួចប្លន់ទ្រព្យសម្បត្តិអ្នកដទៃ • វៀរចាកអំពើខុសឆ្លងក្នុងផ្លូវកាយទាំងឡាយ។ ត្រូវធ្វើអំពើល្អដោយវាចា៤យ៉ាងគឺ៖ • វៀរចាកពាក្យសម្តីភូតកុហកឬបញ្ជោត • វៀរចាកពាក្យសម្តីញុះញង់បំបែកបំបាក់ • វៀរចាកពាក្យសម្តីទ្រគោះបោះបោក ជេរប្រទេច • វៀរចាកសម្តីរោយរាយឥតប្រយោជន៍។ ត្រូវធ្វើអំពើល្អដោយចិត្ត៣យ៉ាងគឺ៖ • មិនចង់បានទ្រព្យសម្បត្តិអ្នកដទៃ • មិនគិតបៀតបៀនចង់អឱ្យអ្នកដទៃដល់ក្តីវិនាស • គំនិតយល់ឃើញត្រឹមត្រូវដែលយល់ឃើញថាត្រូវពិតប្រាកដ។

ការជ្រើសរើសយកបន្ទាយលង្វែក ដើម្បីជាទីតាំងរាជធានីថ្មីនេះគឺព្រះចន្ទរាជា ទ្រង់ឈ្វេងយល់ថា កន្លែងនោះជាចំណុចយុទ្ធសាស្រ្តមួស្រួលការពារខ្លួន ព្រោះនៅជិតនោះមានទន្លេ មានបឹង និងមានព្រៃទៀតផង បន្ទាយនេះមានរាងបួនជ្រុងទ្រវែងទទឹងមានប្រវែង ២ គ.ម ឯបណ្តោយមានប្រវែងជិត ៣ គ.ម មានកំពែងដី គូទឹក និងរបងឫស្សីកំរាស់ពីរសិន (១៦០ម) ព័ទ្ធជុំវិញ ។

នៅទសវត្សឆ្នាំ ១៩៩០ ប្រទេសដែលជាដៃគូពាណិជ្ជកម្មជាមួយនឹងអ៊ីតាលីរួមមាន អាឡឺម៉ង់ បារាំង អង់គ្លេស និងសហរដ្ឋអាមេរិក ។

លោក ស៊ីស្ដា ដេស្ដាំង បានកាន់តំណែងជាប្រធានាធិបតីបារាំងពីឆ្នាំ ១៩៧៤ ដល់ឆ្នាំ ១៩៨១។ លោកបានធ្វើកំណែទម្រង់ដូចជា ៖ • ផ្ដល់សិទ្ធិដល់ពលរដ្ឋនៅក្នុងការបោះឆ្នោត ចាបពីអាយុ១៨ ឆ្នាំឡើងទៅ • ផ្ដល់ស្វយ័តភាពក្រុងប៉ារីស ក្នុងបោះឆ្នោតជ្រើសរើសចៅ ហ្វាយក្រុងជាលើកដំបូង • ផ្ដល់ឯករាជ្យភាពដល់ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មានដូចជាវិទ្យុ កាសែត ទូរទស្សន៍ជាដើម។ • តម្លើងពន្ធដាទៅលើដីធ្លី និងអចលនវត្ថុ • បើកចំហឪ្យមានការលក់ដូរដោយសេរីនូវថ្នាំ ឪសថពន្យាកំណើត។

នាយករដ្ឋមន្រ្ដីអង់គ្លេសពីឆ្នាំ ១៩៤៥ ដល់ ១៩៥១ មានឈ្មោះ គ្លីមិន អាតលី មកពីគណបក្សការងារនិយម។