General Knowledge

តាមទ្រស្តី ម៉ុនរ៉ូ សហរដ្ឋអាមេរិកបាន ៖ • ពង្រីកអាណានិគមនៅតំបន់អាមេរិកកណ្តាល និងអាមេរិកខាងត្បូង • ដាក់អាណានិគមលើទ្វីបអាស៊ី • នៅឆ្នាំ ១៨៩៨ ប្រធានាធិបតី គ្លីវឺឡិន បានប្រកាសសង្រ្គាមជាមួយនឹងអេស្ប៉ាញ ដើម្បីដណ្តើមប្រទេសភីលីពីននិងប្រទេសគុយបាព្រមទាំងដណ្តើមយកកោះព័រតូរីកូ និងកោះហ្គាមនៅក្នុងលំហមហាសមុទ្រប៉ាស៊ីភិច • នៅខែតុលា ឆ្នាំ ១៩៨៣ សហរដ្ឋអាមេរិកបានលើកទ័ពចូល ។

បានជាចក្រភពអង់គ្លេសគំរាមប្រទេសចិនឱ្យបើកកំពង់ផែព្រោះដើម្បីពាណិជ្ជកម្មអង់គ្លេស ។ ការទទួលផលវិបាកចំពោះប្រទេសចិនគឺ • បានបើកទ្វារចំហឱ្យអាភៀនហូរចូលប្រទេសចិនដូចទឹកបាក់ទំនប់ • មានចលនាប៉ះបោរជាច្រើនបានកើតឡើងជាបន្តបន្ទាប់ប្រឆាំងនឹងពួកឈ្លានពាន និងប្រឆាំងនឹងរាជវង្សម៉ាន់ជូ • វិបត្តិសង្គមក៏រីករាលដាលដោយអំពើពុករលួយ

សង្គ្រាមអាភៀនលើកទី១ផ្ទុះឡើងនៅព្រះចៅអធិរាជចិនហាមឃាត់មិនឱ្យអង់គ្លេសនាំអាភៀនចូលក្នុងទឹកដីចិន ។ ពិសេសគឺព្រះចៅអធិរាជ ដាវក្វាង បានបញ្ជាថែមទៀតឱ្យបិទកំពង់ផែក្វាងស៊ូ ព្រមទាំងដេញចាប់កប៉ាល់អាភៀនរបស់អង់គ្លេស ប៉ុន្តែកប៉ាល់អង់គ្លេសបានគេចរួច ព្រោះមានល្បឿនលឿន ។ ព្រឹត្តការណ៍នៅកំពង់ផែក្វាងស៊ូ នេះនាំឱ្យផ្ទុះសង្រ្គាមរវាងចិន និងអង់គ្លេស លើកដំបូកដែលមានឈ្មោះថា សង្គ្រាមអាភៀនលើកទី១ ។ ដំណើរប្រព្រឹត្តទៅនៃសង្គ្រាមគឺពួកអង់គ្លេសបានបើកឆាកប្រយុទ្ធហើយកាន់កាប់ទីក្រុងក្វាងស៊ូនៅថ្ងៃទី២៤ខែមិថុនាឆ្នាំ១៨៤២ប៉ុន្តែត្រូវខូចខាតជាដំណំដោយសារពួកអ្នកភូមិសានីយន់លីដែលនៅក្បែរនោះប្រដាប់ដោយលំពែងនិងចបបានប្រយុទ្ធខ្លួបទល់នឹងខ្លួននៅក្រោមដំណក់ទឹកកភ្លៀងធ្លាក់ខ្លាំង ធ្វើឱ្យទ័ពអង់គ្លេសប្រើកាំភ្លើងមិនកើត ។ ក្រោយពីបរាជ័យ អង់គ្លេសបានបញ្ជូនទ័ពបន្ថែមដណ្តើមយកទីក្រុង ស៊ីយ៉ាមិន ឌឹងហៃ និងនីងបូ ។ ទ័ពអធិរាជបានបញ្ជូនរំដោះទីក្រុងនីងបូ ...

សន្ធិសញ្ញាណានជីង មានចំណុចសំខាន់ដូចក្រោម ៖ • រដ្ឋាភិបាលចិនត្រូវទទួលសងការខូចខាតជាទឹកប្រាក់ទាំងអស់ ២១ លានដុល្លាអាមេរិកក្នុងនោះថ្លៃជំងឺចិត្ត ១២លានដុល្លា៣លានដុល្លាទៀតជាប្រាក់ដែលពាណិជ្ជករចិនខ្ចី ចំណែកឯទឹកប្រាក់ ៦លានដុល្លាទៀតជាថ្លៃអាភៀនដែលទាហានចិនបំផ្លាញ ។ • ចិនត្រូវបាត់បង់ដែនដីកោះហុងកុងទាំងស្រុង ។ • ចិនត្រូវបើកកំពង់ផែចំនួន ៥ ទៀតសម្រាប់ពាណិជ្ជករអង់គ្លេស មានក្វាន់ស៊ូ ហ៊ូស៊ូ សាមិន នីងបូ និងសៀងហៃ ចំណែកអង់គ្លេសបានសន្យាសាងសង់រោងចក្រ និងឃ្លាំនៅតាមកំពង់ផែនិងមានសិទ្ធិរស់នៅនិងដើរហើរសេរីនៅលើទឹកដីចិន ។ • ចិនត្រូវកំណត់ពន្ធលើទំនិញនាំចូលឱ្យច្បាស់លាស់ ហើយថេរនិងមិនត្រូវយកពន្ធលើទំនិញទាំងនោះនៅពេលដែលទំនិញនោះចេញផុតពីកំពង់ផែ ...

ក្រោយពីធ្វើកំណែទម្រង់រួចជប៉ុនបានបង្ហាញខ្លួនឱ្យពិភពលោកស្ងប់ស្ងែងតាមរយៈព្រឹត្តការណ៍សំខាន់ៗមាន ៖ នៅមុនសង្គ្រាមលោកលើកទី១ជប៉ុនបានពង្រីកទឹកដីអាណានិគមទៅលើប្រទេសជិតខាងជាពិសេសទៅលើប្រទេសចិន ។ នៅក្នុងកិច្ចចរចារជប៉ុន រូស៊ីឆ្នាំ ១៩០៤ ដើម្បីចែកតំបន់ត្រួតត្រាបានទទួលវបរាជ័យ ធ្វើឱ្យមានការប្រកាសសង្គ្រាមជើងទឹករវាងជប៉ុន រូស៊ី ដើម្បីត្រួតត្រាតំបន់ម៉ាន់ជូរី នៅខែមិថុនា ឆ្នាំ១៩០៤ ។ នៅពេលនោះកងទ័ពជប៉ុនបានយកជ័យជំនះយ៉ាងងាយលើកងទ័ពជប៉ុនបានយកជ័យជំនះយ៉ាងងាយលើកងទ័ពរូស៊ី ក្នុងដែនទឹកចន្លោះប្រទេសកូរ៉េ និងជប៉ុន ។ ការបញ្ជប់សង្រ្គាមនេះធ្វើឡើងតាមរយៈសន្ធិសញ្ញាជប៉ុន រូស៊ី នៅទីក្រុងផតម៉ាវ រដ្ឋញូហាមស័រសហរដ្ឋអាមេរិក ។ តាមរយៈសន្ធិសញ្ញានេះជប៉ុនមានសិទ្ធិកាន់កាប់តំបន់ម៉ាន់ជូរីនិងចំនួនពាក់កណ្តាលនៃទីប្រជុំកោះសាខាលីនប៉ែកខាងត្បូង ។

អង់គ្លេសបានដាក់អាណានិគមលើ • ទ្វីបអាមេរិក (រដ្ឋទាំង ១៣ នៅឆ្នាំ ១៦៣០) • ទ្វីបអាស៊ី មាន៖ ឥណ្ឌា ចិន • អាស៊ីអាគ្នេយ៍ មាន ៖ ម៉ាឡេស៊ី សិង្ហបុរី មីយ៉ាន់់ម៉ា • ទ្វីបអាព្រិច • ទ្វីបអៀឡង់… ។

ទន្ទឹមនឹងការរីកចម្រើនខាងនយោបាយ អង់គ្លេសបានជួបប្រទះវិបត្តិនៅអៀឡង់ គឺអង់គ្លេសតែជួបប្រទះការបះបោរទាមទារឯករាជ្យពីជនជាតិអៀឡង់ជារឿយៗ ។

បានជាប្រទេសមហាអំណាចប្រកួតប្រជែងគ្នាដើម្បីគ្រប់គ្រងតំបន់មជ្ឈិមបូព៌ាព្រោះតំបន់មជ្ឈិមបូព៌ា ជាតំបន់មួយជាសំបូរទៅដោយសម្បត្តិធម្មជាតិស្ដុកស្ថម្ភ(រ៉ែប្រេងកាត) ។

ជាបណ្ដាប្រទេសរ៉ាប់ដែលសំបូរទៅដោយធនធានស្ដុកស្តម្ភ ប្រជាជនច្រើន ប៉ុន្ដែមិនអាចធ្វើសង្រ្គាមយកជ័យជំនះទៅលើប្រទេសអ៊ីស្រាអែងបានព្រោះ ៖ • គ្មានសាមគ្គីភាពស្អិតរមួត • ការអត្តនោម័តនៃមេដឹកនាំអារ៉ាប់ក្នុងក្រុមផ្សេងៗ គ្នា • មានជម្លោះផ្ទៃក្នុង • ប្រជាជនអ៊ីស្រាអែលមានសាមគ្គីគ្នាភាពស្អិតរមួត • អ៊ីស្រាអែលមានកម្លាំងយោធាដ៏ខ្លាំងក្លា • អ៊ីស្រាអែលមានការគាំទ្រពីប្រទេសមហាអំណាច ។

រដ្ឋអ៊ីស្រាអែលថ្មីបានលេចឡើងដោយប្រទេសអង់គ្លេសដាក់អាណានិគមលើប្រទេសប៉ាលីស្ទីន ហើយនៅឆ្នាំ១៩៤៧ អង់គ្លេសបានបង្កើតរដ្ឋអធិបតេយ្យមួយនៅលើទឹកដីប៉ាលេស្ទីនឈ្មោះថា “ អ៊ីស្រាអែល “ ។ បន្ទាប់់មករដ្ឋអ៉ីស្រាអែលទទួលជោគជ័យនិងបានពង្រីកទឹកដីរបស់ខ្លួនថែមទៀតដែលក្លាយជាបញ្ហាដោះស្រាយមិនចេញរហូតដល់សព្វថ្ងៃនេះ ។