General Knowledge

អំណាចសម្រាប់គ្រប់គ្រងរដ្ឋមានបីគឺៈ • នីតិបញ្ញតិ្ត ( រដ្ឋសភាព តំណាងរាស្រ្ត១២០រូប) សម្រាប់ធ្វើច្បាប់ • នីតិប្រតិបត្តិ ( គណៈរដ្ឋមន្ត្រី) សម្រាប់អនុវត្តច្បាប់ • អំណាចតុលាការ ( អង្គចៅក្រម) សម្រាប់ជំនុំជំរះក្តី និងរក្សាយុតិ្តធម៏ជូនសង្គម ការបែងចែកអំណាចសម្រាប់គ្រប់គ្រងរដ្ឋបែបនេះសម្រាប់ឲ្យមានការទប់គ្នាទៅវិញទៅមក ជៀសវាងការប្រើអំណាចដោយរំលោភ។

សីលប្រាំនៅក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនាមានៈ • បាណាៈ វៀរចាកការសម្លាប់ • អទិន្នាៈ វៀរចាកការលួចទ្រព្យសម្បត្តិអ្នកដទៃ • កាមេៈ វៀរចាកការលួចប្រពន្ធ កូនអ្នកដទៃ • មុសាៈ វៀតចាកការនិយាយកុហក • សុរាៈ វៀរចាកការសេពគ្រឿងស្រវឹង ។

កាតព្វកិច្ច១០ ប្រការនោះ រួមមានៈ • ប្រជុំគ្នា និងពិគ្រោះគ្នាជានិច្ចស្តីពីការងារ • ព្រមព្រៀងគ្នាការពារប្រទេស • កែប្រែច្បាប់ និងបង្កើតច្បាប់ជាប៉ុនាស្របតាមសភាពការណ៏ផង ស្របតាមសិទ្ធិមនុស្សផង • ស្តាប់មតិអ្នកបា្រជ្ញ បណ្ឌិត និងព្រឹទ្ធាចារ្យ • ការពារនារី និងកុមារ • គោរព និងការពារបូជនីយដ្ឋាន និងកេរមតិកជាតិប្រពៃណីជាតិ • រក្សាឃុំ គ្រងបព្វជិត និងព្រះសង្ឃដែលមានគុណធម៏ • រក្សាសត្វព្រៃ និងព្រៃឈើ ឲ្យមានតុល្យភាពក្នុងប្រទេស • ផ្តល់អាហារូបករណ៏ (បៀវត្ស) ...

តាមកំណែទម្រង់ឆ្នាំ ១៨៨៤ ក្នុងការបំពេញការងារដឹកនាំរ៉េស៊ីដង់ស៊ុនពែរីយ័រមានក្រុមប្រឹក្សាមួយដែលមានសមាជិក១២រូបគឺ៦រូបជាមន្រ្តីពាណិជ្ជកម្មបារាំងដែលតែងតាំងដោយរ៉េស៊ីដង់សេណេរ៉ាល់ និងជនជាតិខ្មែរ៣នាក់ ចិនម្នាក់ ចាមម្នាក់ យួនម្នាក់ ដែលតែងតាំងដោយព្រះមហាក្សត្រដោយមានការអនុម័តយល់ព្រមពីរ៉េស៊ីដង់សេណេរ៉ាល់នៅកូសាំងស៊ីន ។

ខ្មែរលើ គឺជាអ្នកជំនាន់ក្រោយនៃពួកកុលសម្ព័ន្ធជនជាតិដើមឬពួកម្ចាស់ស្រុក ។ ពួកគេរស់នៅយ៉ាងលំបាកលំបិនតាមបែបធម្មជាតិសុទ្ធសាធ ពោលគឺ រស់នៅឆ្ងាយពីអរិយធម៌សម័យថ្មី ។

វិសហមជ្ឈការ មានន័យថារាជរដ្ឋាភិបាលក្រសួង ស្ថាប័ន ធ្វើប្រតិកម្មមុខងារសិទ្ធិអំណាច និងធនធាន ( ហិរញ្ញវត្ថុ ទ្រព្យសម្បត្តិ និងបុគ្គល ) ទៅអង្គភាពក្រោមបង្គប់ឬទៅក្រុមប្រឹក្សាប្រភេទណាមួយ ដើម្បីអនុវត្តមុខងារនេះក្នុងនាមរាជរដ្ឋាភិបាល ក្រសួង ឬស្ថាប័ននោះ ៕ ក្នុងន័យនេះ ភាពជាម្ចាស់មិនបានផ្តល់ជូនអង្គភាពក្រោមបង្គាប់ឬក្រុមប្រឹក្សាឡើយ ។ រាជរដ្ឋាភិបាលឬក្រសួងស្ថាប័ននៃរាជរដ្ឋាភិបាលបានរក្សាភាពជាម្ចាស់នោះ ។

សហរដ្ឋអាមេរិកកាន់របបនយោបាយប្រជាធិបតេយ្យសេរីពហុបក្សផ្អែកលើធិបតេយ្យភាព និងសេរីភាពបុគ្គល។ ការបែងចែកអំណាចគឺមាន៣ដាច់ពីគ្នាគឺ៖ • អំណាចប្រធានាធិបតី ( អំណាចនីតិប្រតិបត្តិ) : មានសិទ្ធិទូលំទូលាយ ដែលជ្រើសតាំងដោយការបោះឆ្មោតមានអាណត្តិ៤ឆ្នាំម្តង ហើយអាចឈរឈ្មោះបាន២អាណត្តិប្រសិនបើមានការដឹកនាំល្អ ។ • អំណាចសភា ( អំណាចនីតិបញ្ញត្តិ) : សភាមាន២គឺ សភាតំណាងរាស្រ្ត និងព្រឹទ្ធសភា ។ សភាតំណាងរាស្រ្តមាន សមាជិក៤៣៥នាក់ មានអាណត្តិ២ឆ្នាំ ។ ព្រឹទ្ធសភាមានសមាជិក១០០នាក់ ជ្រើសចេញពីរដ្ឋនីមួយៗដែលយក ...

បារាំងបានរៀបកម្មវិធីដូចជា៖ • កាត់បន្ថយអំណាចស្តេចត្រាញ់ មន្រ្តីសក្តិភូមិ • លុបបំបាត់វណ្ណៈខ្ញុំគេ • បង្កើនចំនួនម្ចាស់កម្មសិទ្ធិ ដែលជាកម្លាំងចលករជួយជំរុញ កម្មវិធីកកំណែទម្រង់ទាំងអោយជោគជ័យ • បង្កើតតុលាការជាន់ខ្ពស់ • បង្កើតប្រព័ន្ធពន្ថដារថ្មី • ធ្វើអោយសៀម ទទួលស្គាល់អំណាចរបស់ខ្លួនលើប្រទេសកម្ពុជា ។

នយោបាយនៅប្រទេសរបស់បារាំងក្នុងសាធារណរដ្ឋទី៥មានគោលការណ៏ដៅដូចជា៖ • បញ្ចប់សង្គ្រាមនៅអាល់ហ្សេរីដោយនាំយកជនជាតិបារាំងជាងមួយលាននាក់មកកាន់មាតុភូមិវិញ • ជំទាស់មិនឲ្យអង់គ្លេសចូលជាសមាជិកទីផ្សាររូមអឺរ៉ុប • រិះគន់ចំពោះនយោបាយសហរដ្ឋអាមេរិកដោយងាកទៅរកមហាអំណាចកុម្មុយនីស្ត • ដកខ្លួនចេញពីសមាជិកអូតង់នៅឆ្នាំ១៩៦៦ នៅពេលដែលដឹងខ្លួនថាគ្មានសមត្ថភាពការពារខ្លួនឯងបាន • បារាំងជាសមាជិកទីផ្សាររួមអឺរ៉ុប។

គណបក្សដែលដឹកនាំប្រទេសអង់គ្លេសបានល្អជាងគេគឺ គណបក្សអភិរក្សនិយម ។