General Knowledge

នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ស្រ្តីបានចូលរួមចំណែក ឬមានភារកិច្ចក្នុងការកសាងជាតិដូចជា ៖ • ក្នុងវិស័យសេដ្ឋកិច្ចៈ ស្រ្តីចូលរួមក្នុងការងារបង្កបង្កើនផល ធ្វើស្រែចម្ការ ច្បារដំណាំធ្វើស្រែប្រាំង ស្រែវស្សា និងចិញ្ចឹមសត្វ • ក្នុងវិស័យការងារៈ ស្រ្តីខ្មែរបានចូលរួមក្នុងសកម្មភាពនៃការងារសង្គម ការងាររាជការស្ទើរតែគ្រប់លំដាប់ថ្នាក់ ដូចជាបុរសដែរ • ស្រ្តីខ្មែរបានលិខិតបំពេញសកម្មភាពគ្រប់បែបយ៉ាង សម្រាប់សង្គមក្រៅគ្រួសារ ក៏ដូចជាសម្រាប់អ្នកជិតខាង ញាតិជិតឆ្ងាយ សាលារៀន អ្នកគ្រូ លោកគ្រូ សម្រាប់វប្បធម៌ជាតិហើយធ្វើឲ្យនាងក្លាយជាមិត្តល្អអ្នកជិតខាងល្អសិស្សល្អ ទីប្រឹក្សាល្អ និងពលរដ្ឋល្អក្នុងសង្គមជាតិ ។

អ្នកសិក្សាមានសិទ្ធិ ដូចជា ៖ • សិទ្ធិទទួលការអប់រំប្រកបដោយគុណភាព • សិទ្ធិចុះឈ្មោះចូលសិក្សានៅថ្នាក់ទី១ នៅអាយុ៦ឆ្នាំ • សិទ្ធិសេរីភាពខាងជំនឿសាសនាក្នុងការអប់រំ • សិទ្ធិបញ្ចេញទស្សនៈដោយសេរី • សិទ្ធិមានសេរីភាពខាងការសិក្សា • សិទ្ធិប្រមូលផ្តុំជាក្រុមនិងក្លឹបអ្នកសិក្សាក្នុងគោលបំណងអប់រំ • សិទ្ធិពិនិត្យមើល និងចម្លងកំណត់ត្រាផ្ទាល់ខ្លួនស្តីពីការអប់រំ • សិទ្ធិចូលរួមយ៉ាងសកម្មនិងពេញលេញក្នុងការអភិវឌ្ឍស្តង់ដារអប់រំថ្នាក់គ្រឹះស្ថានសិក្សា និងថ្នាក់ជាតិដោយផ្ទាល់ឬតាមរយៈតំណាងរបស់ខ្លួន • សិទ្ធិទទួលការគោរពនិងយកចិត្តទុកដាក់ចំពោះសិទ្ធិមនុស្សនិងសេចក្តីថ្លៃថ្នូរ • សិទ្ធិរួចផុតពីការធ្វើទារុណកម្ម ឬការដាក់ទណ្ឌកម្មលើរាងកាយនិងស្មារតី • សិទ្ធិទទួលការអប់រំពិសេស • សិទ្ធិក្នុងការទទួលបានការពិនិត្យសុខភាព • សិទ្ធិក្នុងការទទួលបានការពិនិត្យសុខភាព • សិទ្ធិស្នើ សិទ្ធិប្តឹងនិងសិទ្ធិទទួលបានដំណោះស្រាយ • សិទ្ធិទទួលបានព័ត៍មាននិងឃោសនាព័ត៌មានអប់រំ ។

វត្តមានអាជ្ញាធរបណ្តោះអាសន្នរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិនៅប្រទេសកម្ពុជា • ដកអាវុធ កងទ័ពគ្រប់ភាគីខ្មែរ • បញ្ចូលរដ្ឋអំណាច ទាំងសងខាងរួមគ្នា • រៀបចំការបោះឆ្នោតជាសេរី • នាំជនភៀសខ្លួន ត្រឡប់មកមាតុភូមិ។

ដើម្បីមានសន្តិភាព មនុស្សត្រូវប្រតិបត្តិតាមមាគ៏ា៨ យ៉ាងគឺៈ ១.យល់ត្រឹមត្រូវ ២. គិតត្រឹមត្រូវ ៣. និយាយត្រឹមត្រូវ ៤. ធ្វើត្រឹមត្រូវ ៥. ចិញ្ចឹមជីវិតត្រឹមត្រូវ ៦. ព្យាយាមត្រឹមត្រូវ ៧. សា្មរតីភា្ញក់រព្ញកឃើញត្រឹមត្រូវ ៨. ដំកល់ចិត្តត្រឹមត្រូវ។

ចំណុចដែលបញ្ជាក់ថារបបនេះ បានរំលោភធ្ងន់ធ្ងរទៅលើវិស័យវប្បធម៌ និងប្រពៃណីជាតិ គឺ ៖ • បំបាត់វិស័យអប់រំ • បំបាត់សាសនា (កំទេចវត្តអារាម ផ្សឹកលោកសង្ឃ) • បំបាត់ប្រពៃណីក្នុងការរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍ ស្លៀកពាក់ខ្មៅ • គ្មានការយកចិត្តទុកដាក់លើកេតនភណ្ឌជាតិ ។

មូលហេតុដែលបណ្តាលឲ្យប្រទេសនៅក្រោមអាណានិគមហ៊ានងើបឡើងទាមទារឯករាជ្យមាន ៖ • ការជិះជាន់កេងប្រវ័ញពីពួកអាណានិគម • ចង់បានឯករាជ្យ • ភាពអយុត្តិធម៍ និងការបាត់បង់សិទ្ធិ • មហាអំណាចអាណានិគមចុះខ្សោយ • ការសន្យាពេលក្នុងសង្គ្រាមលោកលើកទី២ • មានការគាំទ្រពីសហភាពសូវៀត • សាមគ្គីជាតិ និងអន្តរជាតិ ។ ក្រុមប្រទេសថ្មីទាំងនោះឈ្មោះ ចលនាមិនចូលបក្សសម្ព័ន្ធ ( អព្យាក្រិត ) ។

នយោអព្យាក្រឹព្យបានបញ្ចប់ថ្ងៃទី ១៨ ខែមីនា ឆ្នាំ១៩៧០ ដោយសារលោក លន់ ណុលនិងអ្នកម្ចាស់ស៊ីសុវត្ថិ សិរីមតៈ បានដឹកនាំធ្វើរដ្ឋប្រហារទម្លាក់សម្លេច នរោត្តម សីហនុ ។

ពេលបោះឆ្នោតសកលឆ្នាំ ១៩៩៨ ត្រូវបានបោះឆ្នោតអោយបេក្ខជន ដូចជា • បេក្ខជនណាដែលជាជនអង់អាចក្លាហាន ដូចអ្នកគុណនិយម ប្រើហឹង្សាជាមធ្យោបាយ • បេក្ខជនណាដែលចេះដោះទុកប្រជារាស្រ្ត ទោះជាគ្មានសមត្ថភាព ឬគ្មានលក្ខណៈល្អអ្វីក៏ដោយ • បេក្ខជនណាដែលខំជម្រុញអភិវឌ្ឍន៏ប្រទេសជាគ្មានសមត្ថភាព ឬគ្មានលក្ខណៈល្អអ្វីក៏ដោយ • បេក្ខជនណាដែលមាន មន្តបិប្រការ ដូចមានចែងក្នុងធម៏ព្រះពុទ្ធសាសនា។ មន្តទី១ គឺៈ សមត្ថភាពរួមមាន ចំណេះដឹងខ្ពស់ ទាំងថ្នាក់ជាតិ ទាំងថ្នាក់អន្តរជាតិ មន្តទី២ គឺៈ សុខភាពរួមមាន សុខភាពផ្លូវកាយ ...

បានជាបារាំង សម្របសម្រួលជាមួយនឹងមន្ត្រីរាជការខ្មែរដែលឈានទៅដល់កិច្ចព្រមព្រៀងឆ្នាំ ១៨៨៦ ដោយសារបារាំងមិនចង់ឲ្យការបះបោរ ដែលដឹកនាំ ដោយមន្ត្រីខ្មែរនេះ ប្រែក្លាយជាការបះបោរទាមទារឯករាជ្យ ។

មូលហេតុនៃការបោះបង់ចោលពិធីចូលម្លប់ គឺជាក្រឹត្យក្រមសង្គមខ្មែរតែងតែខិតខំថែរក្សានូវអ្វីដែលសមស្របតាមកាលៈទេសៈនិងចំណង់ចំណូលចិត្តរបស់គេហើយដែលអាចនាំមកនូវសេចក្ដីសុខចម្រើន រុងរឿងអ្វីដែលហួសសម័យមិនបម្រើផលប្រយោជន៍សង្គមទូទៅ គេតែងតែកែលំអ ឬ បោះចោលតែម្ដង ។ យ៉ាងណាមិញការចូលម្លប់របស់ខ្មែរយើងដែលបានបោះបង់ជាស្វ័យប្រវត្តិ នាយុគសម័យយើងនេះក៏ព្រោះតែការចូលលម្លប់នាំឪ្យ ៖ • ខាតកម្លាំងពលរដ្ឋក្នុងគ្រួសារនិងសង្គម • រំខានអំពល់ទុក្ខដល់សមជិកគ្រួសារទាំងមូល “ បម្រើសាមីខ្លួនចូលម្លប់ “ • បំបាត់សិទ្ធិសេរីភាពរបស់កូនស្រ្ដី • ខាត់បង់ប្រាក់កាសសដែលត្រូវចំណាយក្នុងពិធីចូលម្លប់ ។