General Knowledge

ការដួលរលំបន្ទាយលង្វែកជះឥទ្ធិពល ទៅលើវិស័យវប្បធម៌ដូចជាការបែកបាក់បន្ទាយលង្វែក ជាហេតុញុំាងប្រទេសខ្មែរឱ្យអស់ឫទ្ធានុភាព ធ្លាក់ខ្លួនជារដ្ឋតូចតាចនៅភូមិភាគអាស៊ីអាគ្នេយ៍ ។ ការបែងបាក់បន្ទាយលង្វែកបានធ្វើឱ្យខ្មែរយើងបាត់បង់អស់ក្បួនខ្នាត អ្នកប្រាជ្ញបណ្ឌិតកវីដែលត្រូវខ្មាំងកៀរយកទៅស្រុកវា ។ ម៉្យាងវិញទៀត ខ្មែរយើងត្រូវភ្លេចនូវអ្វីជារបស់ខ្មែរ ហើយបែរជាទទួលយកមកពីសៀមវិញ ។

ដែលហៅថាភាពជាអ្នកដឹកនាំ គឺជាការចេះប្រមូលកម្លាំង អ្នកដែលនៅក្រោមបង្គាប់ខ្លួន ដើម្បីសម្រេចការងារ គោលដៅប្រកបដោយប្រសិទ្ធិភាពខ្ពស់ ។ ដែលហៅថាអ្នកដឹកនាំ គឺជាអ្នកដឹកនាំអ្នកដទៃដែលមិនដឹងគោលដៅឲ្យទៅដល់គោលដៅ ។

អំពីសិទ្ធិមនុស្សគោលជំហររបស់អាស៊ានគឺ មានចែងក្នុងសេចក្ដីថ្លែការរួមក្នុងកិច្ចប្រជុំថ្នាក់រដ្ឋមន្ដ្រីអាស៊ាននាខែកក្កដាឆ្នាំ ១៩៩៣ បានចែងថា ៖ • រដ្ឋមន្ដី្រការបរទេសអាស៊ានសូមស្វាគមន៍ នូវការសម្រេចលើការពៀ្រងជាអន្ដរជាតិ ក្នុងអំឡុងសន្និសិទ្ធិពិភពលោកស្ដីអំពីសិទ្ធិមនុស្សសិទ្ធិ នៅទីក្រុងរីយ៉េនថ្ងៃទី ១៤ ដល់ ១៥ ឆ្នាំ ១៩៩៣ និងបានអះអាងឡើងវិញនៃប្ដេជ្ញាចិត្ត និង ការគោរពសិទ្ធិមនុស្ស និងសេរីភាពជាមូលដ្ឋានដូចមានចែងនៅ ក្នុងសេចក្ដីថ្លែងការនាទីក្រុងវីយ៉ែនថ្ងៃ ២៥ មិថុនា ១៩៩៣ • រដ្ឋមន្ដ្រីទាំងអសដ់បានបញ្ជាក់ថាសសិទ្ធិមនុស្សមានទំនាក់ទំនងគ្នាទៅវីញមក មិនអាចកាត់ចេញពីគ្នាបានទេ ដោយរាប់ទាំងសិទ្ធិពលរដ្ឋ ...

បានជាបារាំងសម្របសម្រួលជាមួយនិងមន្រ្តីរាជការខ្មែរដែលឈានទៅដល់កិច្ចព្រមព្រៀងឆ្នាំ ១៨៨៦ ដោយសារបារាំងមិនចង់ឲ្យការបោះបោរដែលដឹកនាំដោយមន្រ្តីខ្មែរនេះប្រែក្លាយជាការបះបោរទាមទារឯករាជ្យ ។

ដែលហៅថាជាតិសាសន៍និយម គឺជាគំនិតរបស់មនុស្សមួយពួកដែលយល់ថាជាតិសាសន៍របស់ខ្លួនមានតម្លៃថ្លៃថ្នូរ និងខ្ពង់ខ្ពស់ជាងជាតិសាសន៍ដទៃ ។ឧទាហរណរបបអាប៉ាថេតនៅប្រទេសអាព្រិចខាងត្បូងលើកតំកើងតែជនជាតិស្បែកសបន្ទាបបន្ថោកបំបិទសិទ្ធិសេរីភាពជនជាតិស្បែកខ្មៅ ។

ប្រជាជនកម្ពុជាចែកជាវណ្ណៈ គឺ ៖ • ប្រជាជនមូលដ្ឋាន ឬប្រជាជនចាស់ គឺប្រជាជននៅតាមជនបទ ( មុនថ្ងៃទី ១៧ មេសា ១៩៧៥ ) ។ ចែកជាពីរ • ប្រជាជនពេញសិទ្ធិ ៖ ប្រជាជនដែលគ្មានសាច់ញាតិធ្វើក្នុងរបបលន់ នល់ (មានសិទ្ធិបោះឆ្នោតឲ្យគេបោះឆ្នោត ជាប្រធានសហករណ៍ ប្រធានកងផ្សេងៗ) ។ • ប្រជាជនត្រៀម ៖ ប្រជាជនដែលមានសាច់ញាតិធ្វើការក្នុងរបបលន់ ...

ជាការពិតណាស់ សន្តិភាព ការដាក់អាវុធ អភិវឌ្ឍន៍ និងការគោរពសិទ្ធិមនុស្ស គឹជាករណីដែលមានទំនាក់ទំនងគ្នាទៅវិញទៅមកជានិច្ច។ សេចក្តីបំណងចម្បងបំផុតក្នុងការបង្រៀនវិជ្ជាសិទ្ធិមនុស្ស គឺដើម្បីឱ្យមនុស្សចេះស្រឡាញ់សន្តិភាព និងការមិនប្រើហិង្សា ព្រមទាំងបង្រៀនអំពីអភិវឌ្ឍន៍ និងឱ្យចេះយកចិត្តទុកដាក់ទៅលើវិស័យបរិស្ថាន។

គោលការណ៍១០ប្រការសម្រាប់មេដឹកនាំមានៈ • ជំនាញឯកទេសច្បាស់លាស់សម្រាប់ការងារខ្លួន និងការងារបុគ្គលិក • ទទួលខុសត្រូវ ទាំងត្រូវកុំបន្ទោសអ្នកដទៃ • វិភាគស្ថានការណ៍ • ប្រឹងប្រែងជាថ្មី • ធ្វើជាគំរូល្អ • ស្គាល់បុគ្គលិក រាក់ទាក់សិ្នទ្ធស្នាលជាមួយបុគ្គលិក • ផ្តល់ព័ត៌មាន ទាំងបុគ្គលិក និងថ្នាក់ដឹកនាំគ្រប់លំដាប់ថ្នាក់ • បណ្តុះស្មារតីទទួលខុសត្រូវដល់មន្រ្តីថ្នាក់ក្រោមឪវាទ • ឲ្យប្រាកដថាគេយល់ការងារធ្វើ តាមដាននិងធ្វើការណែនាំ • ប្រាកដថាបានបំពេញ • បង្វឹកបុគ្គលិកឲ្យទៅជាក្រុម ដែលម្នាក់ៗមានគោលដៅតែមួយដូចគ្នា • ប្រើឲ្យអស់នូវសមត្ថភាពនៃអង្គភាព ។

សិទ្ធិនារី គឺជាការទាមទារអ្វីៗ ដែលនារីត្រូវមានជាចាំបាច់ ជាពិសេសគឺដើម្បីឱ្យមានលក្ខណៈស្មើភាពនឹងបុរសដែរ ។

សម្តេចនរោត្តមសីហនុនិងបារាំងបានចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចព្រមព្រៀងឆ្នាំ ១៩៤៩ ដោយសារព្រឹត្តការណ៍នៅឆ្នាំ១៩៤៩កងទ័ពខ្មែរឥស្សរៈបានពង្រឹកតំបន់កាន់កាប់របស់ខ្លួននៅលើផ្ទៃដី១ភាគ៣នៃផ្ទៃប្រទេសទាំងមូលដែលមានប្រជាជនចំនួនប្រហែល១លាននាក់រស់នៅ ។