General Knowledge

ផ្នត់គំនិត គឺជាបុរេនិឆ្ច័យ ឬជំនឿតៗគ្នា ការឮដដែលៗនិងការយល់ឃើញដែលបានបង្កើតឡើងដោយសង្គម ទៅតាមវប្បធម៌របស់ខ្លួន និងត្រូវបានអនុវត្តជាទូទៅលើក្រុមមនុស្សណាមួយដូចជាក្រុមជនជាតិ ជាតិសាសនាន៍ដទៃជាដើម។

សាធារណរដ្ឋអ៊ីតាលីកើតឡើងនៅឆ្នាំ១៩៤៦។ មានរចនាសម្ព័ន្ធដូចជា ៖ • ប្រធានាធិបតី ៖ ត្រូវបោះឆ្នោតជ្រើសរើសតាំងដោយព្រឹទ្ធសភានិងសភាតំណាងរាស្រ្តមានអាណត្តិ៧ឆ្នាំ។ ប្រធានាធិបតីមានតួនាទីជាអ្នកតែងតាំងនាយករដ្ឋមន្ត្រីនិងមានសិទ្ធិរំលាយសភាហើយរៀបចំឱ្យមានការសារជាថ្មី។ សិទ្ធិពិសេសមួយទៀតគឺប្រធានាធិតីជាមេបញ្ជការជាន់ខ្ពស់នៃកងទ័ពព្រមទាំងមានសិទ្ធិប្រកាសសង្គ្រាមទៀតផង។ • នាយករដ្ឋមន្ត្រី ៖ ជាមន្ត្រីសំខាន់ក្នុងរដ្ឋាភិបាល។ នាយករដ្ឋមន្ត្រីត្រូវបានតែងតាំងដោយប្រធានាធិតីតាមរយៈការបោះឆ្នោតទុកចិត្តពីសភា។ ចំណែកឯគណរដ្ឋមន្ត្រីត្រូវជ្រើសតាំងដោយនាយករដ្ឋមន្ត្រីហើយត្រូវតែងតាំងពីប្រធានាធិបតីតាមរយៈការសុំសេក្តីទុកចិត្តពីសភានិងក្រោយការផ្តល់ការទុកចិត្តពីសភានាយករដ្ឋមន្ត្រីនិងគណរដ្ឋមន្ត្រីជារដ្ឋាភិបាលស្របច្បាប់។ • សភា ៖ សភាទាំងពីរគឺព្រឹទ្ធិសភានិងសភាតំណាងរាស្ត្រមានសិទ្ធិក្នុងការអនុម័តច្បាប់។ សភាតំណាងរាស្រ្តមានសមាជិកចំនួន៦៣០រូបព្រឹទ្ធសភាមានសមាជិក៣១៥រូបដោយការបោះឆ្នោតនិង៥ផ្សេងទៀតកាន់តំណែងអស់មួយជីវិតដែលជ្រើសតាំងដោយប្រធានាធិបតីសមាជិកទាំង៥រូបនេះភាគច្រើនជ្រើសតាំងក្នុងចំណោមអតីតប្រធានាធិបតី។ សភានិងព្រឹទ្ធសភាមានអាណត្តិ៥ឆ្នាំ • តុលាការ ៖ ចៅក្រមនៃតុលាការអ៊ីតាលីប្រព្រឹត្តទៅតាមរយៈការតែងតាំង។ តុលាការជាន់ខ្ពស់ហៅថាតុលាការធម្មនុញ្ញមានសមាជិក១៥រូប។ សមាជិក៥រូបតែងតាំងដោយប្រធានាធិបតី៥រូបតែងតាំងដោយសភានិង៥តែងតាំងដោយចៅក្រុមក្រសួងយុត្តិធម៌។

ពន្យល់ពីការផ្តន្ទាទោសចំពោះបទឧក្រិដ្ធប្រល័យពូជសាសន៍គឺ៖ ការវិនិច្ឆឹ័យតោសប្រព្រឹត្តទៅចំពោះករណីឧក្រិដ្ធកម្មប្រល័យពូជសាសន៍មួយចំនួនតូចដែលជាលទ្ធផលនែកាបង្កើតតុលាកាឧក្រិដ្ធកម្មអន្តរជាតិនៅក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៩០។ខណះនៃការមកដល់របស់តុលាកាឧក្រិដ្ធកម្មអន្តរជាតិក្នុងឆ្នាំ២០០២ពិភពលោកមានមូលដ្ធាននិងសក្តានុពលក្នុងការនាំឧក្រិដ្ធជនប្រល័យពូជសាសន៍កាន់តែនាំច្រើនទៅកាន់ប្រពន្ធ័យុត្តិធម៌។ជាក់ស្តែងលោកសាដាមហ៊ូស្សេន ជាមេដឹកនាំអ៊ីរ៉ាក់ពីឆ្នាំ១៩៧៩-២០០៣ស្លូបូដាម មីឡូសឺវីក អតីតមេដឹកនាំស៊ែប និងជាមេដឹកនាំជាន់ខ្ពស់នៃរបបកម្ពុជា ប្រជាធិបតេយ្យមួយចំនួនដែលបានដឹកនាំប្រទេសកម្ពុជាពីឆ្នាំ១៩៧៥.១៩៧៨ ដែលត្រូវបាននិងកំពុងកាត់ទោសជាបន្តបន្តាប់ពីបទឧក្រិដ្ធកម្មស្រង្គាមឧក្រិដ្ធកម្មប្រឆាំងមនុស្សជាតិ ការធ្វើទារុណកម្ម យ៉ាងសាហាវឃោឃៅ ការធ្វើទុក្ខបុកម្នេញខាងសាសនានិងអំពើប្រល័យពូជសាសន៍។

នៅក្នុងសិលាចារឹក គេឃើញមានការកត់ត្រាពីវត្តមានរបស់ពួកថៃ ឬសៀម នៅក្នុងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ ប្រហែលជាចាប់ពីសតវត្សរ៍ទី១២មក ។ ពួកថៃ ឬសៀម កាលពីមុនរស់នៅក្នុងខេត្តយូណានប្រទេសចិន ហើយបានចាប់ផ្តើមធ្វើអន្តោប្រវេសន៍ចាក់ចុះមកទិសខាងត្បូង បន្តិចម្តងៗ ចាប់តាំងពីសតវត្សរ៍ទី៩ ។ ពីដំបូង គេឃើញពួកថៃ ឬសៀមបានចុះមកតាំងទីលំនៅ នៅភាគខាងជើងប្រទេសលាវសព្វថ្ងៃ និងនៅឈៀងម៉ៃ ។ ...

មនុស្សចាស់មានសិទ្ធិលើសពីសិទ្ធិយើងទាំងអស់គ្នាគឺ • សិទ្ធិរួចផុតពីទោសប្រហារជីវិតគឺមានទោសធ្ងន់បំផុតត្រឹមជាប់គុកមួយជីវិត • សិទ្ធិដើម្បីមាននិរភ័យសង្គមគឺរដ្ឋនិងសហគមន៍ត្រូវមានកម្មវិធីសមរម្យសម្រាប់ជួយមនុស្សចាស់ ។

សម្ដេច សីហនុបានប្រកាសផ្ដាច់ជំនួយយោធាពី សហរដ្ឋអាមេរិកនៅខែវិច្ឆិកា ១៩៦៣។ ការសម្រេចព្រះទ័យទាត់ចោលជំនួយ អាមេរិកនេះគឺក្នុងគោលបំណងចង់នៅក្រៅសង្រ្គាមវៀតណាម ហើយនិងចង់រក្សាទំនាក់ទំនងល្អជាមួយសមាជិកប្លុកកុំមុយនីស។

មាត្រានៃកតិកាសញ្ញាអន្តរជាតិ មាត្រាមួយចំនួនដែលទាក់ទងនឹងសិទ្ធិសេដ្ឋកិច្ច សង្គមកិច្ច និងវប្បធម៌ • មាត្រា ១ ប្រជាជាតិទាំងអស់មានសិទ្ធិស្វ័យសម្រេច ។ ដោយអាស្រ័យនូវសិទ្ធិនេះប្រជាជាតិទាំងអស់មានសេរីភាពក្នុងការប្រកាន់យកគោលជំហរនយោបាយ និងខិតខំអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ច សង្គមកិច្ចនិងវប្បធម៌របស់ខ្លួនដោយសេរី ។ • មាត្រា ២ ប្រើប្រាស់ជាអតិបរមានូវធនធានដែលខ្លួនមាន សម្រាប់ធ្វើឱ្យមានការរីកចម្រើនជាលំដាប់ ពីការសម្រេចបានដោយពេញលេញនូវសិទ្ធិទាំងអស់ដែលទទួលស្គាល់ក្នុងកតិកាសញ្ញានេះតាមមធ្យោបាយសមស្រប ដោយមានរួមបញ្ចូលជាពិសេសនូវការអនុវត្តវិធានការខាងផ្លូវច្បាប់ ។ • មាត្រា ៣ សិទ្ធិស្មើគ្នារវាងបុរស និងស្រ្តីក្នុងការប្រើប្រាស់សិទ្ធិទាំងអស់ខាងផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច សង្គមកិច្ច និងផ្នែកវប្បធម៌ ...

សញ្ញាជាតិតាមមាត្រទី១៧ នៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យបានចែងថាសញ្ញាជាតិ មានប្រព័ន្ធស្រែនិងប្រឡាយទឹកជានិមិត្តរូបនៃកសិកម្មជឿន លឿនរោងចក្រនិមិត្តរូបនៃឧស្សាហកម្ម មានកម្រកួរស្រែរាងស្នែង ក្របីព័ទ្ធពីក្រៅហើយមានអក្សរ “កម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ” នៅពីក្រោម។

ព្រោះព្រះអង្គស្អប់យួនខាងត្បូង និងសៀមដែលគាប់សង្គត់ខ្មែរ (SEATO)។

នៅឆ្នាំ ១៩៨៩ រដ្ឋាភិបាលនៃប្រទេសកម្ពុជាបានធ្វើកណែទម្រង់ដូចជា ៖ • ប្ដូរឈ្មោះប្រទេសពីសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតកម្ពុជា ទៅជារដ្ឋកម្ពុជា ព្រមទាំងប្ដូរទង់ជាតិ និងភ្លេងជាតិផងដែរ។ • លុបបំបាត់ទោសប្រហារជីវិត • ទទួលលយកព្រះពុទ្ធសាសនាជាសាសនារបស់រដ្ឋ • បង្កើតច្បាប់ការពារកម្មសិទ្ធឯកជន និងទីផ្សារសេរី • ផ្ដល់សេរីភាពសារព័ត៌មាននិងការបង្កើតអង្គការសង្គមស៊ីវិល • ប្រកាសប្រទេសកម្ពុជា ជាប្រទេសអព្យាក្រឹត្យ និងមិនចូលបក្សសម័្ពន្ធ។