General Knowledge

ពណ៌នាស្ថានភាពសង្គមនិយមនិងសេដ្ឋកិច្ចសហភាពសូវៀតក្រោយសង្រ្គាមលោកលើកទី២ • ស្ថានភាពសង្គម ៖ មានគាបសង្កត់ទៅលើអ្នករិះគន់របបដឹកនាំរបស់ពួកកុំមុយនីសដោយបង្រាបយ៉ាងសាហាវព្រៃផ្សៃព្រមទាំងចាប់យកទៅដាក់គុក ឬដាក់ទណ្ឌកម្មឱ្យធ្វើការយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរបំផុត។ ក្រោយពីមរណៈភាពរបស់ស្តាលីនបានបន្ថយភាពរឹតត្បិតលើសេរីភាពរបស់អ្នករិះគន់ខ្លះ។ ហើយធ្វើឱ្យជីវភាពកាន់តែប្រសើរ។ • សេដ្ឋកិច្ច ៖ សេដ្ឋកិច្ចសហភាពសូវៀតក្រោយសង្រ្គាមលោកលើកទី២បានទទួលរងការខូចខាតយ៉ាងដំណំ។ ការកសាងសេដ្ឋកិច្ចដោយអនុវត្តផែនការ៥ឆ្នាំដែលលទ្ធផលបានជោគជ័យគួរជាទីពេញចិត្តដែលធ្វើឱ្យសេដ្ឋកិច្ចសូវៀតរីកចម្រើនមិននឹកស្មានដល់។ មានការពង្រីកអណ្តូងរ៉ែ ឆ្ពោះទៅពង្រឹងរោងចក្រនិងផ្លូវដែកឱ្យបានច្រើនខ្សែថែមទៀត។ ជំរុញទៅវិស័យបច្ចេកវិទ្យា និងកសិកម្មយ៉ាងខ្លាំង។

ប្រជាពលរដ្ធក្នុងសង្គមប្រជាធិប្បតេយ្យមានសិទ្ធ កាតព្វកិច្ចនិងស្មារតីដូចខាងក្រោម៖ ក.ចំពោះសិទ្ធ • មានសិទ្ធក្នុងការចូលរួមបោះឆ្នោតជ្រើសរើសតំណាងរបស់ខ្លួន • មានសិទ្ធិឈរឈ្មោះឲ្យគេបោះឆ្នោតឲ្យ • ក្នុងការបង្កើតគណះបក្សនយោបាយ • ក្នុងការបង្កើតសមាគមផ្សេងៗ • មានសិទ្ធធ្វើបាតុកម្មដោយអហឹង្សា…។ ខ.ចំពោះកាតព្វកិច្ច • គោរពតាមច្បាប់រដ្ធធម្មនុញ្ញនិងច្បាប់ • គោរពសិទ្ធិមនិស្សនិងលិទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ • ចញ្ចូនកូនឲ្យទៅសាលារៀនសូត្រ • ចូលរួមជួយអភិវឌ្ឍប្រទេសជាតិ • បង់ពន្ធជូនរដ្ធតាមកាលកំណត់…។ គ.ចំពោះស្មារតី • ចេះអត់អ្មត់ អត់ឳននិងអនុគ្រោះ • ចេះសហការក្នុងការធ្វើអ្វីមួយ • ហ៊ានតស៊ូបញ្ចេញមតិក្នុងវេទិការនានា • ស្នេហាជាតិមាតុប្រទេសរបស់ខ្លួន • ដឹងគុណជានិច្ចចំពោះថ្នាក់ដឹកនាំ…។

សាធារណរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យអាឡឺម៉ង់ឬអាឡឺម៉ង់ខាងកើតបានបិទព្រំដែនប្រទេសទាំងពីរយ៉ាងជិតនៅថ្ងៃទី១២ ខែសីហា ឆ្នាំ១៩៦១។

ការអនុវត្តសិទ្ធិមនុស្សមានសារប្រយោជន៍ខ្លាំងណាស់ដល់មនុស្សជាតិទូទៅ ដូចជា • ធ្វើឱ្យមានការគោរពសិទ្ធិគ្នាទៅវិញទៅមក • ធ្វើឱ្យសង្គមជាតិមានសន្តិសុខ ស្ថេរភាព មានសុវត្ថិភាព និងវិបុលភាព • ធ្វើឱ្យមនុស្សរស់នៅរបកបដោយសេរីភាព • ធ្វើឱ្យសង្គមមាននីតិរដ្ឋពិតប្រាកដ • ធ្វើឱ្យមនុស្សចេះរស់នៅដោយចុះសម្រុងគ្នា គ្មានជម្លោះ គ្មានអំពើហិង្សាមិនរើសអើងពូជសាសន៍ ភេទ ពណ៍សម្បុរ • ធ្វើឱ្យមនុស្សចេះទទួលខុសត្រូវចំពោះទង្វើរបស់ខ្លួន និងចេះកែប្រែខ្លួន ។

រដ្ឋធម្មនុញ្ញរបបសាធារណរដ្ឋទី៥ នៅបារាំងបានចែងពីតួនាទិប្រធានាធិបតិដូចជា ៖ • ប្រធានធិបតីអាចឈរឈ្មោះបាន២អាណតិ្ត ដោយមួយអាណត្តិមាន រយៈពេល៧ ឆ្នាំ • ប្រធានធិបតីមានសិទ្ធរំលាយសភា • ប្រធានាធិបតីមានសិទ្ធិរុះរើគណៈរដ្ឋមន្ដ្រី • ប្រធានធិបតី គឺជាអគ្គមេបញ្ជាការលើកងទ័ពជាតិ • ប្រធានាធិបតីមានសិទ្ធិជ្រើសតាំងនាយករដ្ឋមន្ដ្រី និងសមាជិករដ្ឋាភិបាល • ប្រធានាធិបតីមានសិទ្ធិទទួលសារតាំង និងចុះសន្ធិសញ្ញាលើក្រឹត្យ និងបទបញ្ជាផ្សេងៗ។

ថ្ងៃទី១០ ខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩៤៨ ។

មហាសន្និបាតអនុម័តរដ្ឋធម្មនុញ្ញកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យប្រព្រឹត្តពីថ្ងៃ ១៥ ដល់១៩ ធ្នូ ១៩៧៥ ដោយសមាជិក ១០០រូប។ បានប្រកាសឪ្យប្រើប្រាស់នៅថ្ងៃ ៥ មករា ១៩៧៦។

វិស័យសេដ្ឋកិច្ចប្រទេសកម្ពុជា ចាប់ពីឆ្នាំ ១៩៦៣-១៩៧០មិនមានការរីកចម្រើន ទេព្រោះ៖ • ក្រោយពេលផ្តាច់ជំនួយពី ស.រ.អា សង្គមបានជួបវិបត្តិជាច្រើន • ធានាគារឯកជនមួយចំនួនត្រូវបិទទ្វារ • សម្តេច នរោត្តម សីហនុ បានធ្វើជាតួបនីយកម្មក្នុងវិស័យ នីហរណ៍អាហ័រណផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច • បញ្ហាកសិកម្មជួបវិបត្តិ ប្រព័ន្ធធារាសាស្រ្តគ្មានប្រសិទ្ធភាព នាំអោយទិន្នផលកសិកម្មទាប ។

ថ្ងៃ១៧ ខែមេសា ឆ្នាំ១៩៧៥ ពួកខ្មែរក្រហមប្រកបដោយសម្លៀកបំពាក់ ពណ៌ ខ្មៅ និងពណ៌អាចម៍សេះ បានវាយលុកចូលក្រុងភ្នំពេញតាមគ្រប់មុខព្រួញ ហើយកាន់កាប់ភ្នំពេញនៅម៉ោង ៩និង៣០នាទីព្រឹក។ ប្រជាជននាំគ្នាអបអរសាទរកងទ័ពក្រហម តែផ្ទុយទៅវិញពួកខ្មែរក្រហមបានគំរាមកំហែងបណ្ដេញប្រជាជនឪ្យចេញពីក្រុងភ្នំពេញឪ្យអស់ក្នុងរយៈពេលបីថ្ងៃ។ បើនរណាហ៊ានរឹងទទឹងនិងបញ្ជាអង្គការអ្នកនោះនឹងត្រូវអង្គការចាប់ចងឬក៏ចាញ់ភ្លាមនៅនឹងកន្លែង។

សង្គ្រាមត្រជាក់កើតឡើង និងបញ្ចប់នៅឆ្នាំ ១៩៤៥ – ១៩៩១។