General Knowledge

សហព័ន្ធម៉ាឡេស៊ីមានរដ្ឋសមាជិកចំនួន ១៣ រដ្ឋ គឺមួយផ្នែកស្ថិតនៅលើឩបទ្វីបម៉ាឡេស៊ីមាន ១១រដ្ឋ និងមួយផ្នែកទៀតមានរដ្ឋពីរ គឺសារ៉ាវ៉ាក់ និងសាបា ។

ក្រោមការរដួលលំហសភាសូវៀត វិស័យនយោបាយរបស់ប្រទេសប៉ូឡូញបានស្ដារមុខមាត់ដោយ ៖ • នៅឆ្នាំ ១៩៩៧ រដ្ឋធម្មនុញ្ញថ្មីនៃប្រទេសប៉ូឡូញ បានបញ្ញត្តិប្រទេសនេះទៅជាសាធារណរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យ ដែលប្រធានាធិបតីមានអាណត្តិ ៥ ឆ្នាំអមដោយនាយករដ្ឋមន្រ្ដី • ប៉ូឡូញបានក្លាយជាសហជិកអង្គការអូតង់និងជាសមាជិកនៃទីផ្សាររួមអឺរុបទៀតផង ។

មូលហេតុអ្វីបានជាផ្ទុះរឿងបដិវត្តន៍ឆ្នាំ ១៩៣២ គឺដោយសារ ៖ • ក្រុមបញ្ញវន្ដសៀមទី ១ បានត្រឡប់មកពីទ្វីបអឺរ៉ុប ពួកគេបានធ្វើញ្ញត្តិស្នើរសុំព្រះមហាក្សត្រគ្របង្កើតសភាជាតិ ក្រុមប្រឹក្សរដ្ឋមន្ដ្រី អនុម័តច្បាប់ការពារសិទ្ធិមនុស្ស សេរីភាពក្នុងការបញ្ចេញមតិ និងសមភាព ប្រជាពលរដ្ឋនៅចំពោះមុខច្បាប់ ។ ប៉ុន្តែព្រះមហាក្សត្រពុំអាចធ្វើអ្វីបាន ដូច្នេះការទាមទារនេះគ្មានលទ្ធភាពឡើយ ។ • នៅឆ្នាំ ១៩១២ បន្ទាប់ពីសេ្តច ជូឡាឡុងកនសោយទិវង្គតបានលេចឡើងគម្រោងធ្វើរដ្ឋប្រហារ ដោយលួចលាក់នៅក្នុងទិសដៅបានលេចឡើងគម្រោងធ្វើរដ្ឋប្រហារ ដោយលួចលាក់នៅក្នុងទិសដៅបង្កើតប្រព័ន្ធដឹកនាំរបបរាជានិយមអាស្រ័យរដ្ឋធម្មនុញ្ញ ឬ លុបបំបាត់អំណាចព្រះមហាក្សត្រទាំងស្រុងតែម្ដង

ដើម្បីអភិវឌ្ឍន៌ចក្រភពអាឡឺម៉ង់ អធិការបតីប៊ីស្មាក់មានគោលនយោបាយ ដូចខាងក្រោម ៖ • នៅឆ្នាំ ១៩៧១ សភារ៉ៃស្តាកបានអនុម័តច្បាប់ជាវិធានការប្រឆាំងនឹងគណៈសង្ឃកាតូលិច • អធិបតេយ្យនៃរដ្ឋត្រូវប្រកាសឡើង អាពាហ៍ពិពាហ៍ស៊ីវិលក៏ត្រូវដាក់ឱ្យអនុវត្តជាទូទៅ (កាលពីមុន គេរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍តែតាមផ្លូវសាសនា) • ប៊ីស្មាក់ប្រកាន់យកនយោបាយពាណិជ្ជកម្មឩបត្ថម្ភនិយមដើម្បីទ្រទ្រង់កសិកម្ម និងឩស្សាហកម្ម • រាជរដ្ឋាភិបាលប៊ីស្មាក់ បានធ្វើការកែប្រែទ្រង់ទ្រាយសង្គមជាជឿន ។ នៅឆ្នាំ ១៨៨១ ប៊ីស្មាក់ បានប្រកាសការចែងច្បាប់សិទ្ធិកម្មករ ដែលរងគ្រោះដោយចៃដន្យនៅក្នុងពេលផលិតកម្ម ឬដោយសារតែមានជំងឺព្យាធិ ។ នៅឆ្នាំ ១៨៨៩ ...

ផលវិបាកបន្ទាន់នៃសង្រ្គាមបានធ្វើឱ្យប្រទេសអឺរ៉ុបប្រទះនឹងការលំបាកដូចខាងក្រោម ៖ • វិបត្តិសេដ្ឋកិច្ច • វិបត្តិរូបិយវត្ថុ • វិបត្តិទីផ្សារ • វិបត្តិនយោបាយនិងសង្គម ។

ប្រៀបធៀបវិបត្តិហិរញ្ញវត្ថុរវាងប្រទេសបារាំង និងអង់គ្លេស វិបត្តិហិរញ្ញវត្ថុនៅប្រទេសបារាំងមានសភាពធ្ងន់ធ្ងរជាងនៅអង់គ្លេស ។ • បារាំងខ្ចីប្រាក់ពីប្រទេសនានាយ៉ាងសន្ធឹកសន្ធាប់ពិសេសពីសហរដ្ឋអាមេរិក • ប្រទេសបារាំងខូចខាតក្នុងសង្គ្រាមលោកលើកទី១ ធ្ងន់ធ្ងរដូចនេះត្រូវការថវិកា • ប្រាក់ប្រង់ចុះថោកដូចក្រដាសកាសែត • ផលិតផលក្នុងស្រុកពុំអាចនាំចេញបាន • អ្នកអត់ការងារធ្វើច្រើនពេក ។

បានជាសម័យក្រោយអង្គរពលរដ្ឋខ្មែរ គោរពបូជាព្រះពុទ្ធសាសនា ព្រោះចាប់ពីបដិវត្តន៍នាយត្រសក់ផ្អែកព្រះពុទ្ធសាសនាបានចាក់ឫសគល់យ៉ាងជ្រៅចូលក្នុងសង្គមខ្មែរ ជនជាតិខ្មែរគ្រប់ស្រទាប់ ចាប់តាំងពីព្រះមហាក្សត្រដល់ប្រជារាស្ត្រតូចតាចបំផុតសុទ្ធតែមានជំនឿមុតមាំលើព្រះពុទ្ធសាសនាដែលបានចាត់ទុកថាជាទីពឹងរលឹក ទោះបីគេបានលះបង់ចោលជំនឿដើមរបស់គេលើខ្មោត បិសាច អារក្ស អ្នកតា បង់បត់ក៏ដោយ ។

សង្គ្រាមកូរ៉េមានរយៈពេល ៣ ឆ្នាំ ។ មានផលវិបាកដូចជា • ប្រជាជនកូរ៉េខាងត្បូងប្រហែល ១លាននាក់បានស្លាប់និងជាច្រើនលាននាក់ទៀតបានបាត់បង់ទីជំរក • ការខូចខាតនៅលើសមរភូមិមានទំហំធំធេងមិនចាញ់សង្រ្គាមលោកលើកទី១ ឡើយ • សហរដ្ឋអាមេរិកបានបាត់បង់យន្តហោះជាង ២០០០ គ្រឿងដោយសារការបាញ់ទំលាក់របស់ពួកកុំមុយនីស • សហភាពសូវៀត ក៏បានបាត់បង់យន្តហោះជាច្រើនគ្រឿងដែរជាពិសេសគឺមិច ១៥ អស់ជាង ១០០០គ្រឿង ដោយការបាញ់ពីលើអាកាសរបស់កងយន្តហោះសហរដ្ឋអាមេរិក ។

ប្រៀបធៀបគោលការណ៍ការរាងលទ្ធិសេរីនិយម អភិរក្សនិយម និងសង្គមនិយម ៖ ក. លទ្ធិសេរីនិយម • គោលការណ៍ដ៏សំខាន់ៗសម្រាប់ទស្សនៈសេរីនិយមគឺសិទ្ធិមនុស្សក្នុងការរស់រានមានជីវិត សេរីភាព កម្មសិទ្ធិ សមភាពនៅចំពោះមុខច្បាប់សេរីភាព ក្នុងការបញ្ចេញមតិ ការបោះពុម្ភផ្សាយ ការប្រជុំ ការចូល រួមក្នុងសេចក្ដីសម្រេចចិត្តរបស់រដ្ឋ ។ • ពួកសេរីនិយមទាមទារកាត់បន្ថយសកម្មភាពអំណាចរដ្ឋតាមច្បាប់និងអនុម័តយកនូវការបែងចែកស្ថាប័នអំណាចជាបីដោយឯករាជ្យពីគ្នា ។ ដោយឈរឈើគោលការណ៍សេរីភាពបុគ្គលពួកសេរីនិយមបានធ្វើសេចក្ដីសម្រេចចិត្តបញ្ហាបុគ្គលដោយអះអាងថា មនុស្សម្នាក់ៗត្រូវទទួលខុសត្រូវលើភាពសុខ ដុមរមនារបស់ខ្លួនឯង ។ • ក្នុងវិស័យសេដ្ឋកិច្ច ពួកសេរីនិយមមានគោលការណ៍គាំទ្រដល់ប្រព័ន្ធសេដ្ឋកិច្ចទីផ្សារសេរីនិងការប្រកួតប្រជែងរវាងសហគ្រិន ដោយគ្មានអ្នកនៅពីក្រោយ ...

ទីតាំងនៃរដ្ឋនានារបស់ភូមាដែលកើតឡើង និងមូលហេតុគឺ ៖ • រាជាណាចក្រព្យៅ មានរាជធានីឈ្មោះ ប្រូម ស្ថិតនៅតាមដងទន្លេ អ៉ីរ៉ាវ៉ាទី ។ • រាជាណាចក្រប៉ាគន ស្ថិតនៅតាមដងទន្លេអ៉ីរ៉ាវ៉ាទី ។ • រាជាណាចក្រតោងអ៊ូ ស្ថិតនៅភាគខាងកើតតាមដងទន្លេស៊ីតង ។