General Knowledge

ព្រះបាទនរោត្តមសីហនុមានស្នាព្រះហស្ថសំខាន់ៗដូចតទៅ៖ • ទាមទារឯករាជពីពួកអាណានិគមបារាំងជូនជាតិនិងប្រជាជនខ្មែរ។ • បង្កើតនិងធ្វើឲ្យមានការរីកចម្រើននៅសម័យសង្គមរាស្រ្ដនិយម។ • ទាមទារប្រាសាទព្រះវិហារពីថៃដែលបានចូលទៅកាន់កាប់ដោយខុសច្បាប់នៅឆ្នាំ១៩៥៤ • បង្កើតសមិទ្ធិផលនៃហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធសង្គមសម័យសង្គមរាស្រ្ដនិយម។

ក្រោយការប្តូរនយោបាយរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក សេដ្ឋកិច្ចជប៉ុនមានលក្ខណៈរីកចម្រើន (ជាប់ចំណាត់ថ្នាក់លេខ២ បន្ទាប់ពីសហរដ្ឋអាមេរិក ) ។

និយាយពីគោលការណ៍បង្កើតរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាមានដូចតទៅ ៖ • តាមមតិស្នើរសុំពីប្រធាន និងមតិឯកភាពពីអនុប្រធានទាំងពីនៃរដ្ឋសភា ព្រះមហាក្សក្រទ្រង់បានតែងតាំងវីរជនមួយរូបក្នុងចំណោមតំណាងរាស្រ្តនៃគណបក្សឈ្នះឆ្នោតឲ្យធ្វើនាយករដ្ឋមន្រ្តី • នាយករដ្ឋមន្រី្តនាំសហការីដែលជាតំណាងរាស្ត្រ ឬសមាជិកគណបក្សតំណាងក្នុងសភា ដែលផ្គត់ផ្គងឲ្យកាន់តំណែងក្នុងរដ្ឋាភិបាលទៅសុំសេចក្តី ទុកចិត្តពីររដ្ឋសភា • រដ្ឋសភាបោះឆ្នោតផ្តល់ទំនុកចិត្តព្រះមហាក្សត្រទ្រង់ចេញប្រះរាជក្រិត្យតែងតាំងគណៈរដ្ឋមន្រ្តី • មិនចូលកាន់តំណែងគណៈរដ្ឋមន្រ្តីធ្វើសច្ចាប្រណិធានចូលកាន់តំណែង ។

គោលការណ៍នៃការគ្រប់គ្រង់មុខងារសាធារណៈនិងដំណើរការនៃរដ្ឋបាលសាធារណៈមានដូចជា ៖ • គោលការណ៍និរន្តរភាពនៃរដ្ឋភិបាលសាធារណៈ • គោលការណ៍តនិត្យានុកូលភាព • គោលការណ៍សមភាពចំពោះអ្នកប្រើប្រាស់សេវាសាធារណៈ • គោលការណ៍អព្យាក្រឹតភាព អនាគតិ • គោលការណ៍ក្នុងការផ្លាស់ប្ដូរ មន្ដ្រីរាជការទៅតាមតម្រូវការចាំបាច់របស់ រដ្ឋភិបាលសាធារណៈ • គោលការណ៍សមត្ថភាពពិត • គោលការណ៍បរិសុទ្ធភាព • គោលការណ៍ទទួលខុសត្រូវ • គោលការណ៍យុត្តិធម៌ ។

លកក្ខណៈសំខាន់របស់និមិត្តសញ្ញាណជាតិរួមមាន៖ • ស្គាល់ពីប្រភពលក្ខណៈនិងត៥ម្លៃរបស់ព្រលឹងជាតិបានច្បាស់លាស់ ក៏ដូចជាឈានទៅស្គាល់អរិយធម៌ខ្មែរ ហើយនាំឲ្យមនុស្សខ្មែរមានមោទនៈភាពជាតិ មនសិការជាតិពិសេសស្គាល់ពីឧត្តមប្រយោជន៍ជាតិ និងប្រជាជន • ស្គាល់ពីតម្លៃនៃអរិយធម៌ជាតិតាំងពីបុរាណ • មានទឹកចិត្តស្រឡាញ់ការពារ និងថែរក្សាជាតិ • ហ៊ានលះបង់អ្វីៗដើម្បីជាតិ ផលប្រយោជន៍ជាតិ ឬដើម្បីបុព្វហេតុជាតិនិងប្ហរជាជន ។

ស្ថានភាពកុមារនៅសម័យខ្មែរក្រហម និងសម័យបច្ចុប្បន្នខុសគ្នាដូចជា ៖ ក. សម័យខ្មែរក្រហម • គេបានផ្លាស់ប្តូរលំនៅស្ថាន ធ្វើអោយកុមារព្រាត់ប្រាស់ពីគ្រួសារហើយគេបានបង្ហាត់បង្រៀនកុមារទាំងនោះអោយដើរឈ្លបយកការណ៍ពីម្តាយឪពុករបស់ខ្លួន • គេបង្ខំអោយកុមារធ្វើការយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ និងធ្វើជាទាហាន ខ. សម័យបច្ចុប្បន្ន • ប្រទេសកម្ពុជាធ្លាក់ក្នុងភាពក្រីក្រដោយសារតែសង្គ្រាមក្នុងស្រុកអូសបន្លាយអស់ជាង ២០ឆ្នាំកន្លងមក • កុមារកំព្រា ស្រីមេម៉ាយកើតច្រើនធ្លាក់ក្នុងភាពក្រីក្រគួរអោយព្រួយបារម្ភ ។ ធ្វើអោយអ្នកទាំងអស់នោះទទួលរងគ្រោះថ្នាក់ដោយសារចង់បានប្រាក់មកចិញ្ចឹមជីវិត បង្ខំអោយពួកគេធ្វើស្រីពេស្យាចារប្រព្រឹត្តអំពើផ្តេសផ្តាសដែលសង្គមស្អប់ខ្ពើម • កុមារមួយចំនួនត្រូវគេបោកបញ្ជោតជួញដូរលក់ • កុមារបោះបង់ការសិក្សា ខ្វះការអប់រំ សេពគ្រឿងញៀន ហើយកែនអោយធ្វើទាហារ កុមារមួយចំនួនទៀតកើតអេដស៍ • សិទ្ធិកុមារត្រូវបានគេរំលោភបំពានដូចជា ...

តួនាទីរបស់អ្នកដឹកនាំមាន៤យ៉ាងគឺ • ធ្វើផែនការ • ចាត់តាំង • ដឹកនាំ • ត្រួតពិនិត្យ ។

កត្តានៃការបង្កើតថ្មីមាន៖ • កត្តាចៃដន្យ ដែលជាកត្តាមិនអាចទាញទុកជាមុនបាន • ភាគនៃទេព្យកោសល្យ ដែលជានិស្សួ័យរបស់ចិត្តពីធម្មជាតិ • ពុទ្ធិរបកគំហើញចុងក្រោយទាំងឡាយរបស់ស្យង់ • តម្រូវការចាំបាច់របស់់សមូហមួយ ។

រៀបរាប់ពីសមាសភាពរដ្ធាភិបាលកម្ពជាព្រមទាំងពន្យល់អំពៅមុខដំណែងគឺ៖ • នាយកមន្ត្រី ជាសមាជិករដ្ធសភា ជាអ្នកដឹកនាំ ការងាគណះរដ្ធមន្ត្រី និងចាតើចែងបញ្ចារាល់សកម្មភាពរបស់រដ្ធាភិបាលលើគ្រប់វិស័យ • ទេសរដ្ធមន្ត្រី សម្តៅលើរដ្ធមន្ត្រីដែលមានអតីតភាពជារដ្ធមន្ត្រី • រដ្ធមន្ត្រី ជាប្រធានស្ថាប័នក្នុងករណីដែលមានរដ្ធលេខាធិការជាអនុប្រធានស្ថាប័ន • រដ្ធលេខាធិកា គឺចាប្រធានស្ថាប័ននៃរដ្ធលេខាធិការដ្ធានស្វយ័ត ។

ពីឆ្នាំ១៩៦៧ដល់ឆ្នាំ១៩៦៨សេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជាមានការរាំងស្ទះនេះដោយសារមូលហេតុដូចជា៖ • ការបាត់បង់ប្រាក់ចំណូលដែលជាលទ្ធផលនៃការរត់ពន្ធ • ការគ្រប់គ្រងឧស្សាហកម្មរដ្ឋមិល្អ • ការចំណាយខ្វះតុល្យភាព • ទិន្នផលកសិកម្មមានកម្រិតទាបដោយសារតែប្រព័ន្ធធារាសាស្រ្ដគ្មានប្រសិទ្ធភាព។