នៅក្រោយសង្រ្គាមលោកលើកទី២ ប្រជាជនអាមេរិកកើនឡើងខ្លាំង ព្រោះការហូរចូលប្រជាជនពីអឺរ៉ុបទៅកាន់អាមេរិក ដើម្បីសាងជីវភាពរបស់ពួកគេបានល្អ។ នៅឆ្នាំ១៩៤៥ ប្រជាជនអាមេរិកមានតែ ១៤០លាននាក់ ឆ្នាំ ១៩៦០កើនឡើងដល់ ១៨០លាន់នាក់ ឆ្នាំ១៩៧០លាននាក់ និងឆ្នាំ ១៩៨០ មាន ២០៨លាននាក់។

បានជាសហរដ្ឋអាមេរិក ក្លាយជាមហាអំណាចសេដ្ឋកិច្ចនៅក្រោយសង្រ្គាមលោកលើកទី២ មានតែសហរដ្ឋអាមេរិកមួយគត់ ដែលគេផុតពីការខ្ទេចខ្ទាំដោយសារសង្រ្គាម ព្រោះសហរដ្ឋអាមេរិកនៅឆ្ងាយពីទ្វីបអឺរ៉ុបរាប់ពាន់គ.ម។ ប្រទេសនៅអឺរ៉ុបត្រូវការស្ដារសេដ្ឋកិច្ចរបស់ខ្លួន ដូចនេះត្រូវការមូលធន និងជំនួយពីសហរដ្ឋអាមេរិក។ សហរដ្ឋអាមេរិកជំរុញឪ្យកសិករពង្រីកវិស័យកសិកម្ម ដើម្បីបំពេញតម្រូវការទីផ្សារអឺរ៉ុបដ៏ធំធេង។ នៅចន្លោះឆ្នាំ ១៩៣៩-១៩៤៥ ផលទុនរបស់អាមេរិកកើនឡើងពី៩៥ ដល់ ២១៥ កោដិដុល្លារ។ ប្រជាជនអាមេរិកបានកែច្នៃជីវភាពក្លាយជាសង្គមសម្ភារៈទំនើបស្របតាមរីកចម្រើននៃបច្ចេកវិទ្យា។ គេបានបង្កើតប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយពាណិជ្ជកម្ម បង្ហាញផលិតផលដូចជាទូរទស្សន៍ពណ៌ ម៉ាស៊ីនបោកខោអាវ ម៉ាស៊ីនលាងចានឆ្នាំងនិងចង្រ្កានអគ្គិសនី…។ សហរដ្ឋអាមេរិកក្លាយជាមហាអំណាចគ្មានគូប្រៀប។

លោករូស្វែលរៀបចំផែនការនេះរយៈពេល ១០០ថ្ងៃ ដែលជំហានដំបូងបង្កើតភ្នាក់ងាររដ្ឋបាលសហព័ន្ធនៅឆ្នាំ ១៩៣៣ ដើម្បីជួយដល់អ្នកអត់ឃ្លាន អ្នកគ្មានជម្រកអស់ទឹកប្រាក់ ៥០០លានដុល្លារ សម្រាប់ផ្ដល់អាហារ សម្លៀកបំពាក់ និងការងារ។ ភ្នាក់ងាររដ្ឋបាលទៅនោះមាន ៖ • ភ្នាក់ងារកិច្ចការរដ្ឋបាលស៊ីវិល មានទិសដៅបង្កើតមុខរបរឪ្យបានជ្រើសដូចជា កសាងផ្លូវ សាលារៀន អាកាសយានដ្ឋាន ស្ពាន មន្ទីរពេទ្យ និងនាវាចំបាំង ដើម្បីផ្ដល់ការថារដល់អ្នកការងារធ្វើ។ • ភ្នាក់ងារកិច្ចការសាធារណៈ សម្រាប់ជួយដល់កសិករដោយបង្កើតភ្នាក់ងារកសិកម្មជួយដលើកសិករ ដើម្បីបង្កើនប្រាក់ចំណួល។ • ភ្នាក់ងារមូលនិធិសាជីវកម្មកម្ចី ...

មូលហេតុដែលនាំឪ្យកើតរដ្ឋស្លាវខាងត្បូងគឺ ៖ • ការសម្លាប់រជ្ជទាយាទប្រង់ស្វ័រហ្វ៊ែឌីណង់នៅសារ៉ាសឺវ៉ូ ដោយនិសិ្សតស៊ែប៊ីម្នាក់ជាការបើកទ្វារនៃសង្រ្គាមលោកលើកទី ១ • ចក្រភពអូទ្រីស ហុងគ្រីបានប្រកាសសង្រ្គាមជាមួយប្រទេសសស៊ែប៊ីថ្ងៃទី ២៨ ខែកក្កដា ឆ្នាំ ១៩១៤ តែស៊ែប៊ីគាំទ្រដោយប្រទេសរុស្ស៊ី • នោក្រោយសង្រ្គាមលោកលើកទី ១ សន្និសីទអន្ដរជាតិស្ដីការបំបែកចេញពីចក្រភពអូទ្រីសដើម្បីបង្កើតប្រទេស ២ គឺ ឆេកូស្លូវ៉ាកី និង យូហ្គោស្លាវី ឬ ហៅថាស្លាវខាងត្បូង ។

បញ្ហាដែលចាត់ទុកជាបញ្ហារួមលើកសកលលោក មាន បញ្ហាបរិស្ថាន បញ្ហាកំណើនប្រជាជន បញ្ហាជនអន្ដោប្រវេសន៍ បញ្ហាសន្ដិសុខ ស្បៀង និងបញ្ហាភេរវកម្មអន្ដរជាតិ ។

កម្ពុជាដែលនាំឪ្យរលាសិរ្ស (៧ មករា ១៩៧៩ ) ទទួលបានជ័យជំនះគឺ ៖ • ចន្ទៈប្រជាជនកម្ពុជាចូលរួមមោះមុត • កងទ័ពបដិវត្តន៍មានសេចក្ដីក្លាហាន • វីរភាពនៃអ្នកដឹកនាំទ័ព • ការគ្រាំទ្រ និងទំនុកបម្រុងពីប្រទេសជិតខាង • ប្រជាជននិងកងទ័ពអស់ជំនឿលើរបបប៉ុលពត ។

ភាពវឹកកវដែលគួរកត់សំគាល់នៅក្នុងបណ្ដាប្រទេសអាស៊ីអាគ្នេយ៍ក្នុងដំណាក់កាលក្រោយការទទួលឯករាជ្យជាតិ មានដូចជា ៖ • សង្រ្គាមនៅតំបន់ឥណ្ឌូចិន ( កម្ពុជា វៀតណាម ឡាវ) ដោយទទួលឥទ្ធិពលនៃសង្រ្គាមត្រជាក់ • ឥណ្ឌូនេស៊ី មានការផ្តួលរំលំស៊ូកាណូពីអំណាចនៅឆ្នាំ ១៩៦៧ • ប្រទេសភូមា បានដឹកនាំនយោបាយមិនចូលបក្សសសម័្ពន្អក្រោមរដ្ឋអំណាចយោធានិយម ដឹកនាំនយោបាយនិយម ដឹកនាំដោយឧត្តមសេនីយនេវីន ពីឆ្នាំ ១៩៦២ ដល់ឆ្នាំ ១៩៨៨។ ប្រទេសភូមាបានកាត់ផ្ដាច់ពីពិភពលោក ។ • ហ្វីលីពីនបានអនុញ្ញាតឪ្យសហរដ្ឋអាមេរិកសង់មូលដ្ឋានទ័ព ដើម្បីការពារតំបន់ភូមិភាគខាងលិចនៃមហាសមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិក ទោះបីបានត្រូវមហាជនធ្វើជំទាស់តវ៉ាក៏ដោយ ...

តួនាទីអំណាចយោធាក្នុងប្រទេសថៃ គឺជាកម្លាំងដ៏សំខាន់មួយសម្រាប់ជំរុញដំណើរវិវត្តន៍នយោបាយសង្គម ។

ជាបណ្ដាប្រទេសអារ៉ាប់ដែលសំបូរទៅដោយធនធានស្ដុកស្តម្ភ ប្រជាជនច្រើន ប៉ុន្ដែមិនអាចធ្វើសង្រ្គាមយកជ័យជំនះទៅលើប្រទេសអ៊ីស្រាអែងបានព្រោះ ៖ • គ្មានសាមគ្គីភាពស្អិតរមួត • ការអត្តនោម័តនៃមេដឹកនាំអារ៉ាប់ក្នុងក្រុមផ្សេងៗ គ្នា • មានជម្លោះផ្ទៃក្នុង • ប្រជាជនអ៉ីស្រាអែលមានសាមគ្គីគ្នាភាពស្អិតរមួត • អ៊ីស្រាអែលមានកម្លាំងយោធាដ៏ខ្លាំងក្លា • អ៊ីស្រាអែលមានការគាំទ្រពីប្រទេសមហាអំណាច ។

ក្រោយពីការអស់ជំនួយពីជំនួយសូវៀត និងការដួលរលំទីផ្សារ កូមេកុង សេដ្ឋកិច្ចអឺរ៉ុបខាងកើតមានស្ថានភាពដុនដាប ដូចនេះប្រទេសទាំងនោះបានប្រែប្រួលនយោបាយដោយមិនប្រកាន់ខ្ជាប់នយោបាយកុំមុយនីស្ដដូចមុនទេគឺសម្របសម្រួលតាមកាលៈទេសៈ ដោយមានទំនាក់ទំនងល្អជាមួយពិភពសេរី និងបង្កើតគុណភាពផលិតផលដើម្បីប្រកួតប្រជែងលើទីផ្សារសេរី ដើម្បីអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ចប្រទេសជាតិ ដូចជាប្រទេសអាឡឺម៉ងខាងកើត។