ប្រទេសកម្ពុជាបានទទួលបានឯករាជ្យពេញលេញនៅថ្ងៃ ០៩ ខែ វិច្ឆិកា ឆ្នាំ ១៩៥៣ ។ ក

បារាំង ធ្វើផែនទីដងរែក នៅឆ្នាំ ១៩០៤ ដែលទទួលស្គាលដោយតំណាង បារាំងសៀមនិងនៅលើឆាកអន្តរជាតិរហូតដល់ពេលបច្ចុប្បន្ន ។

ពេលចាប់ផ្តើមសម័យសាធារណរដ្ឋទី ៥ តើបារាំងបានអនុវត្តផែនការសេដ្ឋកិច្ច ៖ • ធ្វើឲ្យប្រាក់ហ្រ្វង់មានលំនឹង • រំសាយឩស្សាហកម្មខ្នាតតូច បង្កើតឩស្សាហកម្មខ្នាតធំ • បង្កើតសមត្ថភាពដឹកជញ្ជូនតាមផ្លូវអាកាស ។

នៅសហរដ្ឋអាមេរិកសម្តេចនរោត្តម សីហនុ បានផ្តល់បទសម្ភាសន៍មួយជាមួយភ្នាក់ងារសារព័ត៍មានមួយឈ្មោះ ញូយ៉កថែម ( New York Time ) ។

នៅថ្ងៃ ១៩ មេសា ឆ្នាំ ១៩៥៣ កាសែតញូយ៉កថែម បានចុះផ្សាយ នៅលើទំព័រមុខរបស់ខ្លួននូវអត្ថបទដែលមានឥទ្ធិពលដូចគ្រាប់បែកមួយគ្រាប់ ។ អត្ថបទ នោះបញ្ជាក់ថា ប្រសិនបើប្រទេសនៅឥណ្ឌូចិនមិនបានទទួលឯករាជ្យពីបារាំង ទេនោះប្រជាជនខ្មែរទូទាំងប្រទេសនឹងក្រោកឡើង ធ្វើការប្រឆាំងនឹងអាណានិគម នៅពេលនោះជោគជ័យរបស់ពួកកុំមុយនីសនឹងកើតឡើងជាស័្វយប្រវត្តិ ។

ប្រសិទ្ធភាពនៃការចុះផ្សាយរបស់កាសែតញូយ៉កថែម បានជំរុញឲ្យបារាំងទទួលយកការចរចាជាមួយខ្មែរនៅទីក្រុងប៉ារីស នៅថ្ងៃ ២៣ ខែមេសា ឆ្នាំ១៩៥៣ ដែលមានឯកឩត្តម ប៉ែននុត និងព្រះអង្គម្ចាស់មុនីរ៉េត តំណាងប្រវត្តិខ្មែរ ។

នៅខេត្តសៀមរាបនៅថ្ងៃ ១២ ខែមិថុនា ១៩៥៣ សម្តេច សីហនុ បានប្រកាសយ៉ាងឩទ្យារិកថាប្រជាជាតិខ្មែរទាំងមូលបានសម្តែងនូវទឹកចិត្តដ៏មោះមុត ក្នុងការទាមទារឯករាជ្យពីបារាំងឲ្យបានដាច់ខាត ទោះបីជាបារាំងពុំមានឆន្ទះ ក្នុងការប្រគល់ឯករាជ្យឲ្យយើងក៍ដោយ ។

ប្រជាជនខ្មែរចំនួន ៤០០ ០០០ នាក់បានស្ម័គ្រចិត្តចូលបម្រើក្នុងកងជីវពលនារីក្លាហានដោយទទួលហ្វឹកហាត់យ៉ាងសកម្ម ដោយប្តេជ្ញាថា នឹងដង្ហែតាមព្រះបាទនរោត្តមសីហនុដើម្បីដណ្តើមយកឯករាជ្យជូនមាតុភូមិឲ្យបានទោះបីជា ត្រូវបូជាជីវិតក៏ដោយ ។

ការផ្ទេរអំណាចមួយចំនួនពីបារាំងមកឲ្យខ្មែរវិញ ៖ • នៅថ្ងៃទី ២៩ ខែ សីហា ឆ្នាំ ១៩៥៣ មានការចុះហត្ថលេខានៃការព្រមព្រៀងបារាំងខ្មែរ ផ្ទេរផ្នែកយុត្តិធម៍ និងប៉ូលីសមកឲ្យខ្មែរ ។ • ថ្ងៃ ១៧ តុលា ១៩៥៣ មានការចុះហត្ថលេខាស្ពីពីការប្រគល់អធិបតេយ្យ ភាពផ្នែកយោធាកម្ពុជាទាំងមូល ។

សម្តេច នរោត្តម សីហនុ ទ្រង់ធ្វើជាអគ្គមេបញ្ជាការកងទ័ពជាតិដឹកនាំប្រតិបត្តិការឈ្មោះមហាសាមគ្គីដើម្បីបណ្តេញពួកវៀតមិញឲ្យចេញពីទឹកដីខ្មែរ ចាប់ពីខេត្តបាត់ដំបូងរហូតដល់ខេត្តក្រចេះនិងស្ទឹងត្រែង ។ នៅក្នុងខេត្តក្រចេះកង ខេមរភូមិន្ទបានប្រយុទ្ធប្រកបដោយវីរភាពស្នេហាជាតិ កម្ទេចកងទ័ពវៀតមិញ នៅសមរភូមិចុងក្រោយ ដោយធ្វើឲ្យពួកកុំមុយនីសវៀតមិញបរាជ័យយ៉ាង ធ្ងន់ធ្ងរបំផុត ។