ពណ៌នាការអភិវឌ្ឍន៍សេដ្ឋកិច្ច សង្គម នៅកម្ពុជាពីឆ្នាំ ១៩៩៣ រហូតមកដល់សព្វថ្ងៃៈ ផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច • កសិកម្មមានភាពរីកចម្រើនដោយរដ្ឋាភិបាលយកចិត្តទុកដាក់ក្នុងការបង្កើតឲ្យមានប្រព័ន្ធធារាសាស្រ្តការបង្កាត់ពូជបច្ចេកទេសជាដើម • អនុវត្តសេដ្ឋកិចិ្ចទីផ្សារសេរីកម្ពុជាបានក្លាយជាកន្លែងវិនិយោគដ៏ទាក់ទាញ • វិស័យឧស្សាហកម្មមានការរូកចម្រើនផ្នែករោងចក្រសហគ្រាស • ការធ្វើពាណិជ្ជកម្មគឹមានភាពងាយស្រួលជាងមុន • ប្រជាពលរដ្ឋអាចរកការងារធ្វើបានយ៉ាងទូលំទូលាយទាំងក្នុងនិងក្រៅតំបន់ • សេដ្ឋកិច្ចមានកំណើនខ្ពស់ក្នុងរយៈពេលវែងនិងចំណូលថវិការកើនឡើងប្រចាំ • មានកំណើនទេសចរណ៍ដែលនាំឲ្យមានកំណើនការងារនិងប្រាក់ចំណូលដល់ប្រជាជន • ការចូលជាសមាជិកអាស៊ានក៏ជាផ្នែកមួយដែលជម្រុញឲ្យសេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជាមានកំណើនជារៀងរាល់ឆ្នាំផងដែរ • មានាករកសាងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ ស្ពាន ផ្លូវថ្នល់ ផ្លូវអាកាស ផ្លូវដែក… ។ ផ្នែកសង្គមធម៌ • កម្ពុជាទទួលបាននូវកិច្ចសហការជាមួយប្រទេសក្នុងតំបន់ក្នុងការថែរក្សាសន្តិភាពនិងសន្តិសុខសង្គមទប់ស្កាត់ការជួញដូរមនុស្សថ្នាំញៀននិងអំពើភារវកម្ម • មានការកសាងមណ្ឌលសុខភាព មន្ទីរពេទ្យនៅតាមសាលាឃុំសង្កាត់ជាដើម • មានសេរីភាពព័ត៌មានិងអនុញ្ញាតិឲ្យមានសិទ្ធិសេរីភាពក្នុងការបង្កើតអង្គភាពសង្គមស៊ីវិល

ចលនាតស៊ូមាន២បែបគឺៈ • ការតស៊ូដើម្បីឯករាជ្យជាតិ ប្រឆាំងនិងរបបអាណានិគមនិយមអង់គ្លេសបារាំង • ការតស៊ូប្រឆាំងនិងពួកមូលធននិងសក្តិភូមិ ។

អ្នកដែលជាកម្លាំងស្នូលនៅក្នុងការដឹកនាំចលនាតស៊ូដើម្បីឯករាជជាតិនេះគឺបញ្ញាវន្ត ។ ក្រុងបញ្ញវ័ន្តច្រើនចេញមកពីជូនមន្រ្តីរាជការនាយទាហាន កូនចៅអភិជន គហបតិនិងពាណិជ្ជករ ។

នយោបាយអព្យាក្រឹតមានការចុះខ្សោយដោយសារតែ៖ • ប្រទេសមហាអំណាចនៃប្លុកទាំងពីរប្រាកដជាមិនទុកប្រទេសកម្ពុជាបានសន្តិភាពតាមផ្លូវអព្យាក្រឹតរបស់ខ្លួន • សកម្មភាពនយោបាយរបស់សហរដ្ឋអាមេរិកថៃ វៀតណាមខាងត្បូង ប្រឆាំងនិងនយោបាយរបស់សម្តេច នរោត្តម សីហនុ ។

ផលវិបាកនៃការប្រកាន់យោបាយអព្យាក្រឹតមានដូចជា ៖ ផលវិជ្ជមាន • ធ្វើឲ្យកិត្យានុភាពកម្ពុជាល្បីរីកសុសសាយក្នុងតំបន់ និងត្រូវបានពង្រីងបន្ថែម • ក្រុមប្រឆាំងទទួលស្គាល់ពីគុណសម្បត្តិនិងមិនប៉ះពាល់នយោបាយអព្យាក្រឹត • ធ្វើឲ្យកម្ពុជារស់ដោយសន្តិភាពរយៈពេល១៥ឆ្នាំ ក្នុងខណៈដែលប្រទេសជិតខាងកំពុងឆាបឆេះក្នុងភ្លើងសង្រ្គាម ( វៀតណាម ) ផលអវិជ្ជមាន • អាមេរិក ផ្តល់ជំនួយមកឲ្យខ្មែរក្នុងគោលបំណងចិញ្ចឹមតែពួកស្តាំនិយមប៉ុណ្ណោះ • ថៃនិងវៀតណាមខាងត្បូង បានបិទច្រកសេដ្ឋកិច្ចពាណិជ្ជកម្ម គាំទ្រពួកខ្មែរសេរីដើម្បីប្រឆាំងនឹងសម្តេចសីហនុ និងបង្កវិទ្ធង្សនានៅតាមបណ្តោយព្រំដែន • ពុំមានលទ្ធភាពការពារខ្លួនឯង ទប់ទល់នឹងការលុកលុយពីសំណាក់ប្រទេសមហាអំណាចឡើយ • ទីបំផុតត្រូវបញ្ចប់ដោយកម្លាំងខាងក្នុង គឺការធ្វើរដ្ឋប្រហារនៅថ្ងៃ ១៨ មីនា ១៩៧០ ...

សម្តេច នរោត្តម សុរាម្រឹត ចូលទីវង្គតនៅថ្ងៃ ៣ មេសា ១៩៦០ ការចូលទីវង្គតរបស់ទ្រង់ បង្កជាបញ្ហាស្មុគស្មាញបំផុតទាក់ទិន និងដំណោះស្រាយអ្នកបន្តរាជ្យ ។

ក្រុមប្រឹក្សារាជសម្បត្តិ បើកការប្រជុំនៅថ្ងៃទី ៦ មេសា ១៩៦០ មានសមាសភាពដូចជាៈ • ទ្រង់ស៊ីសុវត្ថិ មុនីរ៉េត ប្រធានក្រុមប្រឹក្សារាជវង្ស • ទ្រង់វត្ថឆាយាវង្សប្រធានក្រុមប្រឹក្សាព្រះមហាក្សត្រ • លោក ជួប ហ៊ែល ប្រធានសភាជាតិ • សម្តេច នរោត្តម សីហនុ ប្រធានក្រុមប្រឹក្សារដ្ឋមន្រ្តី • លោកជួប សំឡុត ប្រធានតុលាការកំពួល • សម្តេចព្រះសង្ឃរាជទាំងពីរគណៈ ។

បានជាមានការបង្កើត « ក្រុមប្រឹក្សារាជានុសិទ្ធិ » ដោយសារក្រុមប្រឹក្សា រាជសម្បត្តិ មិនអាចជ្រើសរើសបេក្ខជនណាមួយឲ្យឡើងសោយរាជ្យ ជាព្រះមហាក្សត្រថ្មីបាន ។ ក្រុមប្រឹក្សានេះមានតួនាទីបំពេញការងារព្រះមហាក្សត្រជាបណ្តោះអាសន្ន ។

សម្តេច នរោត្តម សីហនុ បានចូលកាន់អំណាចជាព្រះប្រមុខរដ្ឋ នៅថ្ងៃ ២០ ខែមិថុនា ១៩៦០ ។ បានជាមានការតែងតាំងទ្រង់ជា ព្រះប្រមុខរដ្ឋព្រោះ៖ • ពុំមានស្តេចសោយរាជ្យបន្ត ក្រោយពីព្រះបាទនរោត្តម សុរាម្រឹត ចូលទិវង្គត នៅថ្ងៃ ៣ ខែ មេសា ឆ្នាំ ១៩៦០ • ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរជាច្រើនបានធ្វើព្យុហយាត្រាគាំទ្រព្រះអង្គឲ្យធ្វើជាព្រះប្រមុខរដ្ឋ • នៅថ្ងៃទី ១១ ខែ ...

ប្រជាមាតិ ត្រូវបានធ្វើឡើងនៅថ្ងៃទី ៥ ខែ មិថុនា ឆ្នាំ ១០៦០ ដើម្បីពង្រីងគោលនយោបាយរបស់សង្គមរាស្រ្តនិយម ក្នុងការធ្វើប្រជាមាតិគេមានសន្លឹកឆ្នោត៣គឹៈ • សន្លឹកឆ្នោតដែលមានព្រះឆាយាល័ក្ខសម្តេចនរោត្តមសីហនុ គាំទ្រសម្តេចសីហនុ • សន្លឹកឆ្នោតដែលមានព្រះឆាយាល័ក្ខសម្តេចនរោត្តម សីហនុ គាំទ្រខ្មែរស្តាំ ( សេរី ) • សន្លឹកឆ្នោតពណ៌ក្រហម មានន័យថាគាំទ្រខ្មែរឆ្វេង ( កុំម្មុយនីស ) • លទ្ធផលនៃការធ្វើប្រជាមាតិសង្គមរាស្រ្ត ទទួលបានសំឡេងគាំទ្រដល់ទៅ ៩៩.៩៨ ...