ផ្តោតលើបញ្ហា ៖ • ប្រគល់ឯករាជ្យតាមសន្ធិសញ្ញា សាន់ប្រាន់ស៊ីស្កូ ០៨ សីហា ១៩៥១ • សហរដ្ឋអាមេរិកជួយស្តារសេដ្ឋកិច្ចជប៉ុន • សហអាមេរិកកាន់កាប់ប្រទេសជប៉ុនយូរអង្វែង ហើយតាំងមូលដ្ឋានទ័ពនៅទីនោះ

+កាលបរិច្ឆេទនោះជាព្រឹត្តិការណ៍គឺ ប្រទេសចិនក្លាយជាសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិត (កុំមុយនីស្ត)។

នៅដើមឆ្នាំ ១៩៤៧ នយោបាយផ្ទៃក្នុងសហអាមេរិកត្រូវប្រឈមមុខនឹងវិបត្តិដូចជា ៖ • បញ្ហាសេដ្ឋកិច្ច : រកទីផ្សារលក់ផលិតផលឩស្សាហកម្ម នឹងសភា ។ • បញ្ហាទីក្រុង : គ្រឿងញៀន ឆក់ប្លន់ ពេស្សាចា របៀបរស់នៅរបស់យុវជនបែបហ៊ីពី ។ • បញ្ហារបប : ជម្លោះក្នុងរង្វង់អ្នកដឹកនាំ ពីបញ្ហានីតិកម្មរវាងប្រធានាធិបតី និងសភា ។

គោលនយោបាយរបស់កម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យមាន ៨ប្រការ ៖ • ជម្លៀសប្រជាជនចេញពីទីក្រុងទាំងអស់ • លុបបំបាត់ទីផ្សារ • លុបបំបាត់រូបបិយប័ណ្ណរបស់របប លន់ នល់ ហើយដករូបបិយប័ណ្ណបដិវត្តដែលបានបោះពុម្ពហើយ • ផ្សឹកលោកសង្ឃកាន់ព្រះសាសនាទាំងអស់ ហើយឲ្យទៅធ្វើស្រែចំការតាមទិសដៅ ដែលគេដល់តាមមូលដ្ឋាននីមួយៗ • ប្រហារជីវិតមេដឹកនាំរបស់របប លន់ នល់ • បង្កើតសហករណ៍កម្រិតខ្ពស់ទូទាំងប្រទេស ដោយបង្កើតឲ្យមានរវាងបាយរួម • បណ្តេញជនជាតិភាគតិចវៀតណាមឲ្យចេញទាំងអស់ • បញ្ជូនទ័ពឲ្យទៅតាមព្រំប្រទល់ ជាពិសេសព្រំដែនវៀតណាម ។

ប្រទេសនៅមជ្ឈឹមបូញ៍ដែលធ្លាប់នៅក្រោមអាណានិគមអង់ភ្លេស នឹងនៅក្រោមអាណានិគមបារាំងហើយបានទទួលឯករាជ្យក្រោយសង្គ្រាមលើកទី២ គឺ អ៊ីរ៉ាក់ អូម៉ង អេមីរ៉ា អារ៉ាប់ អេស៊ីប កាតា យេមែន លីបង់ ស៊ីរី ហ្សកដានី ។

បានជាមានចលនារំដោះជាតិផ្ទុះឡើង នៅក្រោយសង្គ្រាមលោកលើកទី២ ព្រោះ ៖ • មានសាមគ្គីភាពនៃប្រជាជននៅអាស៊ី អាព្រិច និងអាមេរិកឡាទីន ដើម្បីប្រឆាំងនឹងអាណានិគម • នៅតាមប្រទេសនីមួយៗ មានមគ្គុទេសដឹកនាំឆ្លាតវៃ មានមាគា៍តស៊ូត្រឹមត្រូវ • មានការគាំទ្រពីអង្គការសហប្រជាជាតិ សហរដ្ឋអាមេរិក នឹងសហភាពសូវៀត • ពួកអាណានិគមនឿយហត់ ព្រោះត្រូវស្តារសេដ្ឋកិច្ច និងប្រឆាំងទប់ទល់នឹងចលនាកុំមុយនីស្តដែលកំពុងរីកចម្រើន ។ ភាពចម្រូងចម្រាសនៃចលនានេះនៅក្នុងប្រទេសឥណ្ឌា គឺ ៖ • មុនសង្គ្រាម ទាមទារសុំស្វ័យភាពក្នុងក្របខ័ណ្ឌចក្រភពអង់គ្លេស • ក្រោយសង្គ្រាម ចលនាតស៊ូទាមទារឯករាជ្យពេញលេញនៅឆ្នាំ ...

ក្នុងបញ្ហាវិវាទព្រះវិហារ ប្រទេសកម្ពុជាជាប្រទេសដើមចោទ ប្រទេសថៃជាប្រទេសចុងចោទ រីឯតុលាការអន្តរជាតិជាអ្នកកាត់ក្តី ។ មូលហេតុដែលនាំឲ្យតុលាការអន្តរជាតិចេញសាលក្រមប្រគល់ប្រាសាទព្រះវិហារមកប្រទេសកម្ពុជាវិញនៅថ្ងៃទី១៥ ខែមិថុនា ឆ្នាំ ១៩៦២ ព្រោះ ៖ • ប្រទេសថៃរំលោភធម្មនុញ្ញអង្គការសហប្រជាជាតិ • ឆ្នាំ ១៩៥៤ ប្រទេសថៃលើកទ័ពកាន់កាប់ប្រាសាទព្រះវិហារទាំងកំរោល • ប្រទេសកម្ពុជាជាជនរងគ្រោះ បានធ្វើពាក្យបណ្តឹងទៅតុលាការអន្តរជាតិដើម្បីរកយុត្តិធម៍ • តុលាការអន្តរជាតិ បានធ្វើការស្រាវជា្រវរកភស្តុតាង និងមានការពិចារណាល្អិតល្អន់ • អ.ស.ប បានបំពេញតួនាទីរក្សាការពារសន្តិសុខ នឹងសន្តិភាពពិតប្រាកដ ។

កត្តាដែលធ្វើឲ្យប្រទេសខាងលើផ្សារភ្ជាប់ជាមួយសហភាពសូវៀត គឺ កតិកាសញ្ញាវ៉ាសូវី និងអង្គការកូមេកុង ។ ប្រទេសទាំងឡាយនោះមានភ័ព្វវាសនាដូចតទៅ : • បានទទួលឯករាជ្យ • ផ្លាស់ប្តូររបបនយោបាយ និងសេដ្ឋកិច្ចបែបទីផ្សារសេរី ប៉ុន្តែត្រូវការខ្ចីទុនវិនិយោគពីប្រទេសលោកខាងលិច ។

ក្នុងចំណោមប្រទេសទាំងឡាយនៅទ្វីបអឺរ៉ុប ប្រទេសដែលជាប្រទេសប្រជាធិបតេយ្យប្រជាមានិតនៅក្នុងសម័យសង្គ្រាមត្រជាក់ មាន : ឆេកូស្លូវ៉ាគី ហុងគ្រី ប៊ុលការី អាល់បានី ប៉ូឡូញ រួម៉ានី អាឡឺម៉ង់ខាងកើត យូកូស្លាវី ។ ពីព្រោះ : កងទ័ពសហភាពសូវៀតជាអ្នករំដោះចេញពីកងទ័ពអាឡឺម៉ង់ក្នុងសម័យសង្គ្រាមលោកលើកទី ២ ។

+ របបនេះមានអត្ថិភាព ៣ឆ្នាំ ៨ខែ ២០ថ្ងៃ រឺ ៤ឆ្នាំ ។ ពួកខ្មែរក្រហមបែងចែកប្រទេសកម្ពុជា ៧ភូមិភាគ ៖ • ភូមិភាគនិរតី • ភូមិភាគឦសាន • ភូមិភាគបូព៌ា • ភូមិភាគឩត្តរ • ភូមិភាគពាយ័ព្យ • ភូមិភាគបស្ចឹម • ភូមិភាគពិសេស ។ +ភូមិភាគពាយ័ព្យទទួលប្រជាជនជំលៀសច្រើនជាងគេ ។ មូលហេតុដែលធ្វើឲ្យមេដឹកនាំខ្មែរក្រហមចាំបាច់ជំលៀសប្រជាជនដ៏ច្រើនទៅកាន់ទីនោះ ដោយមូលហេតុទីនោះមានលទ្ធភាពក្នុងការបង្កបង្កើនផល ធ្វើស្រែ និងកាប់សម្លាប់ ...