ភ្លេងមហោរីបង្កើតឡើងដោយខ្មែរជំនាន់ដើម ។ គេប្រគុំភ្លេងនេះក្នុងពិធីកម្សាន្តដូចជា ពិធីជប់លៀង សកវាទីចុះជែ ការសម្តែងល្ខោនមហោរី ជាដើម ។ ឩទាហរណ៍តន្ត្រីនេះមាន ទ្រអ៊ូ១ ទ្រសោធំ១ ទ្រសោតូច១ ទ្រឆេអ៊ូ១ ទ្រឆេសោ១ ខ្លុយតូច១ ខ្លុយធំ១ រនាតឯក១ តាខេ១ ស្គរថូន១ ស្គររមនា១ និងឈិន១គូ ។ ប្រជាជនកម្ពុជាគោរពបូជាព្រះឥន្រ្ទ ព្រះព្រហ្ម ...

ភ្នំពេញទៅប្រាសាទអង្គរ (ផ្លូវជាតិលេខ៦) មានចម្ងាយ ៣២០ គីឡូម៉ែត្រ ។ ស្ពាននោះឈ្មោះស្ពានព្រះផ្ទិស (ឬប្រាប់ទិស ឬស្ពានកំពង់ក្តី ឬបុព្វទិស) ។

ជាទូទៅក្នុងការដឹកនាំ និងគ្រប់គ្រងអ្វីមួយចាំបាច់ត្រូវប្រើអំណាច និងឥស្សរភាពតែអំណាចនេះមិនមែនជាអំណាចបុគ្គលតែម្នាក់ រីឯឥស្សរភាពក៏មិនមែនជារបស់បុគ្គលណាមួយដែរ ។ដូចនេះហើយបានជាមានឃ្លាមួយពោលថា “អំណាចកើតចេញមកពីកិច្ចសហប្រតិបត្តិការឥស្សរភាពកើតចេញមកពីការចេះផ្តល់ផលប្រយោជន៍ដល់គ្នាទៅវិញទៅមក ហើយភាពបុគ្គលឆ្នើមសកើតចេញមកពីការមិនគិតតែផលប្រយោជន៍ផផ្ទាល់ខ្លួន” ។ អំណាចកើតចេញពីកិច្ចសហប្រតិបត្តិការ៖ ពន្យល់ពាក្យ ៖ អំណាចគឺជាកម្លាំង ឬឥទ្ធិពលដែលអាចធ្វើអ្វីបាន ។ បកស្រាយ ៖ ក្នុងលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ អំណាចកើតចេញពីប្រជាជន ហើយតំណាងប្រជាជនក៏កើតចេញពីប្រជាជនដែរ គឺវាជារបស់ប្រជាជន និងធ្វើអ្វីៗ ដើម្បីប្រជាជន ។ ប្រជាជនជាអ្នកជ្រើសររើសតំណាងរបស់ខ្លួននិងប្រគល់អំណាច អភ័យឯកសិទ្ធិឱ្យតំណាងរបស់ខ្លួន ...

គេអាចរៀនតាមបែប ដូចជា ៖ ស្តាប់ អាន សរសេរ មើល/សង្កេត ត្រាប់ ប្រតិបត្តិ លេងល្បែង សំយោក ទស្សនកិច្ចសិក្សា វិភាគ ពិសោធ ប្តូរយោបល់ សហការ ត្រិះរិះពិចារណា ។

ភេទ សំដៅលើភាពខុសគ្នាផ្នែកជីវសាស្ត្រ ដែលបានកំណត់រវាង បុរស និងស្រ្តីជាទូទៅ ។ ពាក្យ “ភេទ” ត្រូវបានប្រើប្រាស់ នៅពេលណាចង់សំដៅទៅលើបុរស និងស្រ្តី ដែលមានសរីរាង្គកាយផ្សេងពីគ្នាតាមលក្ខណៈរូបសាស្រ្ត ។

យេនឌ័រ គឺជាលក្ខណៈ (តម្លៃ ឥរិយាបថ អាកប្បកិរិយា /សកម្មភាព) របស់បុរស និងស្រ្តី (ភាពជាបុរសនិងភាពជាស្រ្តី ) ដែលកំណត់ដោយសង្គម) ។

តួនាទីយេនឌ័រមានបីយ៉ាង គឺ • តួនាទីមានកម្រៃ • តួនាទីមិនមានកម្រៃ • តួនាទីចាត់ចែងសហគមន៍ ។

សមភាពយេនឌ័រ មានន័យថា គ្មានការរើសអើងរវាងបុរស និងស្រ្តី មានលក្ខខណ្ឌ និងទទួលបាននូវសិទ្ធិស្មើៗគ្នា គឺជាការឱ្យតម្លៃដោយសង្គមទៅលើភាពដូចគ្នានិងភាពខុសគ្នាដូចគ្នា ៖ • ភេទទាំងពីរត្រូវបានគេផ្តល់ឱកាសឱ្យស្មើគ្នា • ភេទទាំងពីរត្រូវបានទទួលផលប្រយោជន៍ស្មើគ្នា ទោះបីជាមានភាពខុសគ្នាផ្នែកជីវសាស្ត្រ យ៉ាងណាក៏ដោយ ។

កែវឆ្លុះយេនឌ័រមានលក្ខណៈសម្គាល់ពិសេស ៖ • ជាកម្រងសំណួរ • ការអង្កេត • បញ្ជីលក្ខណៈវិនិច្ឆ័យ • រៀបចំពាក្យពេចន៍ឬរូបភាពងាយយល់ងាយប្រើប្រាស់ • អង្គភាពត្រូវរក្សាកែវឆ្លុះយេនឌ័រយ៉ាងតិចបំផុត២ច្បាប់ដើម្បីឱ្យបុគ្គលិកប្រើប្រាស់ • កែវឆ្លុះយេនឌ័រជាធម្មតាមានយ៉ាងតិច ១០ ចំណុច • ចំណុចនីមួយៗសង្កត់ធ្ងន់លើលក្ខណៈខុសគ្នារវាងបុរសនិងស្ត្រី • កែវឆ្លុះយេនឌ័រគូររៀបចំឡើងលើក្រដាសពណ៍ និងជាបន្ទះ ឬជាសន្លឹក ដែលធានានូវភាពជាប់លាប់ ។

ការបញ្ជ្រាបយេនឌ័រទៅក្នុងការកសាងផែនការអភិវឌ្ឍ ៖ • ការវាយតម្លៃប៉ាន់ប្រមាណ • ការអភិវឌ្ឍគោលដៅ និងវត្ថុបំណង • ការកំណត់មុខសញ្ញា • គោលនយោបាយ យុទ្ធសាស្ត្រ និងសកម្មភាព ។