វិភាគតួនាទីព្រះពុទ្ធសាសនាក្នុងសង្គមខ្មែរ ៖ • បានអប់រំមនុស្សប្រកាន់នូវចំនុចល្អ (ស្គាល់បុណ្យ បាប ចេះធ្វើ អំពើល្អ ប្រកាន់នូវសច្ចៈធម៌ …) • ផ្ដល់ចំណេះដឹង ស្គាល់បុណ្យបាប អំពើអាក្រក់ គុណទោសប្រកាន់នូវសច្ចៈធម៌ជាទីកន្លែង ស្នាក់អាស្រ័យនិងជម្រកសម្រាប់ការអប់រំផ្លូវចិត្ត ។ • ផ្ដល់ចំណេះធ្វើ គោរពប្រណិបត្តិអំពីល្អឪ្យស្រលាញ់ជាតិ និងប្រកាន់ពួជសាសន៍ មិនប្រព្រឹត្តខុសកន្លងព្រះសាសនា • សីលធម៌មានអត្តចរិតថ្លៃថ្នូរ មានការគោរព • ចេះរស់នៅក្នុងសង្គម មានទំនាក់ទំនង ចេះអត់អោនអធ្យាស្រ័យសាមគ្គីក្នុងសង្គមប្រជាធិបតេយ្យ កន្លែងផ្សព្វផ្សាយវប្បធម៌ជាតិរស់នៅដោយសុខសន្ដិភាព ...

វិភាគពីព្រះរាជណាចក្រកម្ពុជាទី២ និងការកសាងកម្ពុជាឡើងវិញ ៖ វិភាគពិព្រះរាជណាចក្រទី២ • កើតឡើងនៅថ្ងៃទី ២៤ កញ្ញា ១៩៩៨ ដែលមានព្រះមហាក្សត្រសោយរាជ្យគឺសម្ដេចព្រះនរោត្ត សីហនុ • មានរដ្ឋធម្មនុញ្ញថ្មី សេរីពហុបក្ស • មានរដ្ឋាភិបាលស្របច្បាប់មួយ • ព្រះរាជារណាចក្រទី២ កើនឡើង តាមរយៈបោះឆ្នោតនៅថ្ងៃទី២៣-២៨ ឧសភា ១៩៩៣ រៀបចំដោយអង្គការសហភាពប្រជាជាតិ • ព្រះរាជាណាចក្រទី២ ចាប់ពីឆ្នាំ ១៩៩៣ រហូតដល់បច្ចុប្បន្ន កម្ពុជាបានបោះឆ្នោតជាសកលដោយសេរីជ្រើសតាំងតំណាងរាស្រ្ដបាន៥ អាណត្តិនៃរដ្ឋសភាដែលប្រមុខរដ្ឋាភិបាលគឺសម្ដេចហ៊ុន ...

សព្វថ្ងៃនេះពិភពលោកបានជួបប្រទះនឹងបញ្ហាធំៗជាច្រើនមានដូចជា ៖ • បញ្ហាបរិស្ថានដូចជា គ្រោះរញ្ជួយដី ទឹកជំនន់ ខ្យល់ព្យុះគ្រោះរាំងស្ងួត កំណើតកំដៅផែនដី ។ ល ។ • បញ្ហាសង្រ្គាម និងអស្ថេរភាពសន្ដិសុខសង្គម មានដូចជាការបំផ្ទុះគ្រាប់បែកសាសនា ការគំរាមកំហែង ។ ល ។ • បញ្ហាកំណើនប្រជាជននិងជនអន្ដោប្រវេសន៍មានដូចជា ការធ្វើចំណាកស្រុក សង្រ្គាមក្នុងប្រទេស និងតំបន់កង្វះ ផ្នែកអប់រំ សុខភិបាល ។ ល ...

ព្រះបាទ ជ័យវរ្ម័នទី ៧ បានសោយរាជ្យពីឆ្នាំ ១១៨១ ដល់ឆ្នាំ ១២១៨ ។ ស្នាព្រះហស្ថសំខាន់ៗរបស់ព្រះអង្គមាន ៖ • រំដោះប្រទេសចេញពីការត្រួតត្រារបស់ចាម្ប៉ា ហើយបានវាយ យកចាម៉្បាដាក់ជាចំណុះវិញ ។ • កសាងក្រុងអង្គរទី ៤ • ពង្រីងកិត្តិស័ព្ធប្រទេស និងទឹកដីខ្មែរឪ្យល្បីរន្ទី • កសាងសាលាសំណាក់១២១ កន្លែង • កសាងមន្ទីរពេទ្យ ១០២ • សាងសង់ប្រាសាទបុរាណជាច្រើន ទុកសម្រាប់កូនចៅជំនាន់ក្រោយ ។

លោក ហ្គោបាឆូវ គឺជាអ្នកកំណែទម្រង់ប្រព័ន្ធនយោបាយ សេដ្ឋកិច្ច និងសង្គមនៅសូវៀត ដែលបានទុំជោរ តាំងពីឆ្នាំ ១៩១៧មក ។ ក្នុងកំណែទម្រង់នេះគាត់បាន ធ្វើដូចតទៅ ៖ • បើកឪ្យមានអ្នកវិនិយោគទុន ខាងវិស័យឧស្សាហកម្ម មកពីខាងក្រៅប្រទេស ចូលមកបណ្ដាក់ទុន ។ • បំផុតឪ្យមានការប្រកួតប្រជែងសេដ្ឋកិច្ច តាមទម្រង់សេដ្ឋកិច្ចទីផ្សារសេរី ។ • បើកឪ្យមានការរិះគន់ជាចំហ ដល់បុគ្គលមិនល្អក្នុងជួរអ្នកដឹកនាំរដ្ឋាភិបាល • បើកឪ្យមានការជ្រើសតាំង តាមរយៈការបោះឆ្នោតដោយសេរី និងយុតិ្ដធម៌ ...

កិច្ចព្រមព្រៀងបញ្ចប់វិបត្តិនយោបាយនៅកម្ពុជា ត្រូវបានធ្វើឡើងនៅថ្ងៃទី ២៣ តុលា ១៩៩១ នៅទីក្រុងប៉ារិស ប្រទេសបារាំង ។ ប្រទេសនិងស្ថាប័នដែលបានចូលរួម មានដូចជា ៖ • មកពីអាស៊ីមានប្រទេស ចិន ជប៉ុន ឥណ្ឌា ឥណ្ឌូនេស៊ី ម៉ាឡេស៊ី ហ្វីលីពីន សិង្ហបុរី ថៃ វៀតណាម កម្ពុជា ឡាវ និងប្រ៊ុយណេ ។

ចម្រៀងជាតិដែលនិពន្ធដោយ ប៉ុល ពត មានចំណងជើងជា “ ១៧មេសាមហាជោគជ័យ” ។ របបកម្ពុជាប្រជាធិតេយ្យកើតឡើងនៅពេលដែលរបបសាធារណរដ្ឋខ្មែរដួរលំទាំងស្រុងនៅថ្ងៃទី ១៧ ខែ មេសា ឆ្នាំ ១៩៧៥ ។

នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាចលនាកម្ពុជាចលនាកម្ពុជាតស៊ូឯករាជ្យជាតិចែកចេញជាពីរផ្នែកគឺ ៖ • ការស៊ូដោយអាវុធ ដែលដឹកនាំដោយកម្លាំងនៃចលនាតស៊ូនៃខ្មែរឥស្សរៈ ដែលមានការជួយគាំទ្រអំពីសំណាក់កងកម្លាំងវៀតមិញ ។ • ការតស៊ូដោយសន្ដិវិធីដែលដឹកនាំ ដោយសម្ដេចព្រះបាទនរោត្តម សីហនុ (នយោបាយការទូត) ។

បានជាសហរដ្ឋអាមេរិកក្លាយជាមហាអំណាចសេដ្ឋកិច្ចនៅក្រោយសង្រ្គាមលោកលើកទី២ ព្រោះ ៖ • ប្រទេសនៅអឺរ៉ុបត្រូវស្ដារសេដ្ឋកិច្ចខ្លួនឡើងវិញដែលខូចខាតដោយសារសង្គ្រាមហើយពឹងផ្នែកយ៉ាងខ្លាំងលើប្រាក់កម្ចីពីសហរដ្ឋអាមេរិក ។ • សហរដ្ឋអាមេរិកបានគេចផុតពីការខ្ទេចខ្ទាំសេដ្ឋកិច្ចដោយសារសង្រ្គាម ។ • នៅដើមឆ្នាំ ១៩២០ ប្រទេសនៅអឺរ៉ុបបានខ្ចីប្រាក់ពីធនាគារសហរដ្ឋអាមេរិកចំនួន ១០ពាន់លានដុល្លារ ។ • ទំនិញអាមេរិកបានចូលទៅក្នុងទ្វីបអឺរ៉ុបគិតជាទឹកប្រាក់ ៧ពាន់លានដុល្លារក្នុង១ឆ្នាំ ។ • ប្រជាជនអាមេរិកប្រឹងប្រែងពង្រីកវិស័យកសិកម្ម ដើម្បីបំពេញសេចក្ដីត្រូវការក្រៅប្រទេស ។ • រោងចក្រឧស្សាហកម្មខិតខំផលិតឪ្យទាន់តម្រូវការទីផ្សារដូចជា រថយន្ដ វិទ្យុ និងមុខទំនិញផ្សេងៗជាច្រើនទៀត ។

លោកស្រីម៉ាការេត ថាត់ឆឆឺ ជាប់ជានាយករដ្ឋមន្ដ្រីពីឆ្នាំ ១៩៧៩ ដល់ឆ្នាំ ១៩៩០ ។ គាត់បានដោះស្រាយបញ្ហាមួយចំនួនដូចជា ៖ • វិបត្តិប្រេងឡើងថ្លៃ • វិបត្តិសេដ្ឋកិច្ច • កាត់បន្ថយអតិផរណា • ធ្វើឪ្យមានគាំទ្រពីគណបក្សប្រឆាំង ។