បានជាអ្នកមិនយល់ស្របហេតុផលថា៖ ជនពិការភាពត្រូវធ្វើការងារនេះ ជនមិនមានពិការភាពត្រូវធ្វើការងារនោះព្រោះ៖ ការរស់នៅស្របតាមជីវភាពមនុស្សគ្រប់រូបត្រូវបានការពារដោយច្បាប់សង្គម និង ការគោរពសិទ្ធសេរីភាពនីតិបុគ្គលភាព។ ជាក់ស្តែងជនពិការភាព និង ជនមិនពិការភាព គឺមិនតម្រូវឱ្យធ្វើការក្នុងលក្ខខណ្ឌសម្រាប់ ការវាយតម្លៃលើធាតុផ្សំខាងក្រៅនៃរាងកាយទេ …

បានជាអ្នកត្រូវយល់ស្របដោយកំណត់ជាមុនថា៖ ស្រ្តីត្រូវធ្វើកិច្ចការមួយនេះបុរសត្រូវធ្វើកិច្ចការមួយនោះ៖ • ស្រ្តីនិងបុរសជាដែលទទួលបានកិច្ចការណាមួយសមស្របនឹងកត្តាជីវសាស្រ្តធម្មជាតិខ្លួន …

ហេតុផលដែលបញ្ជាក់ “ស្ត្រីភេទ” គឺជាភេទទន់ខ្សោយ ឯ ”បុរសភេទ” គឺជាភេទមាំមួនមាន៖ • សកម្មភាពការងារ និងតួនាទីពីធម្មជាតិលើរូបរាងកាយ • ទស្សនៈសង្គមផ្អែកលើការកំណត់កិច្ចការការងារផ្សេងៗគ្នា • ការប្រៀបធៀបលើមុខងារភេទនិងបែងចែកសកម្មភាព។

សង្គមមនុស្សរស់នៅទូទៅបច្ចុប្បន្ន ចាំបាច់ត្រូវតែប្រកាន់ខ្ជាប់យកនូវគោលការណ៍ ”យេនឌ័រ” មកប្រាស្រ័យទាក់ទងគ្នាព្រោះ៖ • ច្បាប់សង្គមត្រូវកំណត់និងការគោរពសិទ្ធមនុស្សរវាងគ្នានិងគ្នាដើម្បីសណ្តាប់ធ្នាប់និងសេចក្តីថ្លៃថ្នូរ • សង្គមមនុស្សចាំបាច់ត្រូវប្រើប្រាស់សិទ្ធសេរីភាពរបស់ខ្លួនស្របតាមច្បាប់កំណត់និងការការពារ …

យើងអាចសំគាល់ភាពខុសគ្នារវាង “ក្មេងស្រី” និង “ក្មេងប្រុស”ដោយ៖

វាសនាជាក្មេងម្នាក់បានពិការដៃម្ខាងពីកំណើត។ ពេលមានអាយុ៦ឆ្នាំវាសនាត្រូវបានចូលសិក្សា ដូចកុមារដទៃដែរតាមច្បាប់សង្គម ប៉ុន្តែត្រូវមិត្តភក្តិមួយចំនួនបានរើសអើង។ តើ “យេនឌ័រ” ដែលវាសនាទទួលបាននៅត្រង់ចំណុចណា? ចូរពន្យល់។

ស្ថានភាពអនុវត្ត ”យេនឌ័រ” ក្នុងសង្គមបានបង្ហាញឡើងតាមរយៈសកម្មភាពដូចជា៖ • ការផ្តល់តួនាទី ភារកិច្ច បានកំណត់យ៉ាងច្បាស់ឱ្យស្រ្តីនិងបុរសអនុវត្តដោយឡែកពីគ្នា • ការទទួលខុសត្រូវលើកិច្ចការផ្អែកលើសមត្ថភាព លទ្ធភាព ទេពកោសល្យ និងការចាត់ចែង • ….

សង្គមដែលប្រកាន់យកច្បាប់ជាធំមកអនុវត្ត គឺតែងតែគោរពសិទ្ធិស្មើគ្នានៅចំពោះមុខច្បាប់ប្រទេស។ វប្បធម៌ និង ទម្លាប់ រស់នៅគឺជា ធាតុដ៏សំខាន់មួយសម្រាប់បម្រើប្រយោជន៍ដល់សង្គមនោះ។ តើល្បះខាងក្រោមនេះមួយណាបញ្ជាក់យេនឌ័រ?  ក.ស្រ្តីមានលក្ខណៈទន់ភ្លន់និងអៀនប្រៀន  ខ.បុរសមានលក្ខណៈមាំមួននិងក្លាហាន  គ.បុរសចូលបម្រើកងទ័ព ស្រ្តីក៏អាចចូលបម្រើកងទ័ពបានដែរ  ឃ.ស្ត្រីបំបៅដោះទារក

កត្តាដែលអាចសំគាល់លើ”ភេទ”មនុស្សមានដូចជា៖ • កត្តាធម្មជាតិខាងជីវសាស្រ្ត(កំណើត)មនុស្ស…..

ក្នុងភូមិ”ក” ប្រជាជនបានកំពុងមមាញឹកទៅលើសកម្មភាពការងារប្រចាំថ្ងៃរបស់ពួកគេ ខ្លះជាមន្ត្រីរាជការ ខ្លះជាកសិករ ខ្លះជាអ្នកជំនួញខ្លះជាកម្មករជាដើមស្របទៅតាមសមត្ថភាពជំនាញក្នុងជីវភាពរាល់ថ្ងៃ។ ដូច្នេះ៖ តើហេតុផលល្បះខាងក្រោមនេះមួយណាបញ្ជាក់សំដៅទៅលើ ”ភេទប្រុស”?  ក.Bបំបៅដោះដល់កូនពេលដែលឃ្លាន  ខ.Bមានមាឌស្តើងស្អាត សក់វែង និងមានកម្លាំងទន់ជ្រាយ  គ.Bមានមាឌធំសង្ហា សក់ខ្លី និងមានកម្លាំងមាំមួន  ឃ.Bជាជាអ្នកពពោះបង្កើតកូន